II SA/Rz 571/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję II SA/Rz 571/11 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej SKO) po rozpoznaniu odwołania M. M. uchyliło w całości wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta decyzję Kierownika Sekcji ds. świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz postępowania wobec dłużników alimentacyjnych MOPS w J. z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] i orzekło o przyznaniu M. M. od dnia [...].03.2011r. bezterminowo, świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką – F. J., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 1 decyzji). W pkt 2 SKO orzekło, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 520 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem, że za miesiąc marzec 2011r. kwota świadczenia wynosi 52,00 zł. Świadczenie wypłacane będzie w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca (pkt 3). Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i 3, art. 24 ust. 2 i 4, art. 26 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) zwana dalej w skrócie u.ś.r. Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, że wnioskiem z dnia [...] marca 2011r. M. M. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad F. J. (matką). Po jego rozpoznaniu Kierownik Sekcji ds. świadczeń rodzinnych, świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz postępowania wobec dłużników alimentacyjnych MOPS w J., działający z upoważnienia Burmistrza Miasta decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. nr [...] odmówił ww. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką F. J. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że F. J. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pozostaje w związku małżeńskim. Wobec powyższego mając na względzie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne Odwołanie od tej decyzji złożyła M. M., wnosząc o ponowne rozpoznanie jej wniosku. Podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, opiekuje się bowiem dwojgiem rodziców, którzy "posiadają" znaczny stopień niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie za zasadne i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2011 r. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło o przyznaniu M. M. od dnia [...].03.2011r. bezterminowo, świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką – F. J., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 1 decyzji). W pkt 2 SKO orzekło, że kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi 520 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem, że za miesiąc marzec 2011r. kwota świadczenia wynosi 52,00 zł. Świadczenie wypłacane będzie w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca (pkt 3). W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało na treść art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., który stanowi o tym komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2007r. znak: [...] Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w J. zaliczył F. J. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na stałe. Z uwagi na ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji wymaga ona stałej opieki oraz pomocy ze strony osób trzecich. Z akt sprawy wynika także, że wnioskodawczyni M. M. (córka F. J.) nie jest zatrudniona, nie wykonuje innej pracy zarobkowej. Na dzień wydawania decyzji przez organ I instancji matka wnioskodawczyni pozostawała w związku małżeńskim, zatem spełniona była negatywna przesłanka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazano jednakże, że w aktach sprawy zalega odpis aktu zgonu wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w J. z dnia [...].04.2011r., znak [...], z którego wynika, że E. J. zmarł [...] kwietnia 2011r. Organ odwoławczy, w świetle zaistnienia nowych okoliczności uznał, że w sprawie nie zachodzi już negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a), bowiem F. J. nie pozostaje aktualnie w związku małżeńskim. M. M. spełnia przewidziane przez ustawę warunki do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego i przyznał jej to świadczenie w kwocie 520 zł od marca 2011r. bezterminowo. Organ wskazał, że za miesiąc marzec (miesiąc niepełny) świadczenie ustalono na kwotę 52 zł. Powołując się na art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie M. M. wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem świadczenie to przyznano od tego dnia do bezterminowo (orzeczenie o niepełnosprawności dla F. J. ważne jest bez daty końcowej). Wysokość świadczenia została natomiast określona na podstawie § 1 pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.08.2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych /Dz.U. z 2009r. Nr 129, poz. 1058 ze zm./. Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 4 u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjne przysługujące za niepełne miesiące kalendarzowe wypłaca się w wysokości 1/30 świadczenia pielęgnacyjnego za każdy dzień, a kwotę zaokrągla się do 10 gr w górę. Dlatego też świadczenie za okres od 29 marca 2011r. do 31 marca 2011r. (3 dni) zostało ustalone na kwotę 52 zł. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła M. M., nie precyzując kierunku jej weryfikacji. Podniosła, że nie zgadza się z tą decyzją w części dotyczącej terminu przyznania świadczenia. Wskazała, że zgodnie z art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. prawo ustala się od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a nie od dnia miesiąca złożenia wniosku. Zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i z przyczyn z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Kolegium dodało, że ustalenie daty początkowej, od której wypłacane jest świadczenie pielęgnacyjne wynika z art. 17 ust. 4 w zw. z art. 24 ust. 2 i 4 u.ś.r. i następuje od dnia (daty dziennej) złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu (tu decyzja) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Wspomniane kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, gdyż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Ustawa ta określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Zgodnie z jej art. 2 świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny i dodatki do tego zasiłku oraz świadczenie opiekuńcze – zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r., wydana w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. uchylająca w całości decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i orzekająca o przyznaniu skarżącej M. M. od dnia [...] marca 2011 r. bezterminowo, świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką – F. J., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie Kolegium zastrzegło (pkt 2 decyzji), że kwota przyznanego świadczenia (520 zł miesięcznie) za miesiąc marzec 2011 r. wynosi 52 zł. Według ogólnych zasad, wspólnych dla wszystkich świadczeń rodzinnych, prawo do nich ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17 (art. 24 ust. 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo to ustala się na wniosek strony. Decyzja organu I instancji zreformowana zaskarżonym rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w związku z wnioskiem strony z dnia [...] marca 2011 r. Potwierdza to sentencja i uzasadnienie I instancji, jak również uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi koncentrują się na okoliczności daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie skarżącej krzywdzącym było orzeczenie o przyznaniu tego świadczenia od "dnia miesiąca złożenia wniosku", gdyż zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy, powoływanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, winno to nastąpić od miesiąca, w którym wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeciwnie do twierdzeń skarżącej i z powołaniem się na wymienione w zaskarżonej decyzji przepisy art. 17 ust. 4 w zw. z art. 24 ust. 2 i 4 ustawy, wskazuje na "datę dzienną" złożenia wniosku (jako datę początkową). W ocenie Sądu, pogląd organu nie zasługuje na akceptację. Tym samym konieczne było usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przepis art. 24 ust. 1 ustawy, wcześniej już cytowany, zawiera w swej treści podstawową regułę ustalania terminu początkowego przyznania prawa do świadczeń rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne można więc przyznać jedynie począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wykładnia tego przepisu - którą w pierwszej kolejności należy posługiwać się przy wykładni przepisu, a do zastosowania innej np. funkcjonalnej, celowościowej Sąd nie znajduje jakichkolwiek powodów - prowadzi do takiego właśnie rozumienia normy prawnej zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy. Dla ustalonego natomiast przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze terminu początkowego przyznania prawa do świadczenia rodzinnego, wbrew twierdzeniu Kolegium, nie mogą stanowić wsparcia wskazane przez ten organ przepisy art. 17 ust. 4 (odnoszącego się do wypłaty świadczenia przysługującego za niepełny miesiąc), jak również ust. 4 art. 24 ustawy, który stanowi, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (zdanie pierwsze). Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji uwzględni przedstawione wyżej uwagi. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi cyt. wyżej, Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji.