II SA/Rz 574/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska SO (del.) Anna Bembenek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi C. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynagrodzenie na rzecz adwokata T. P. - Kancelaria Adwokacka [...] w kwocie 292 zł 80/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 22 % podatku VAT kwotę 52 zł 80/100 / słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ . Decyzją z dnia [..] kwietnia 2010 r., SKO-[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu D. z dnia [..] marca 2010 r., KT.[...] kierującą C.K. na badania lekarskie stanu zdrowia w związku z podejrzeniem niezdolności do prowadzenia pojazdów. W podstawie prawnej decyzji SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108, z 2005 r., poz. 908 ze zm.). Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie C.K. zasługuje na uwzględnienie, gdyż jego zarzuty nie znajdują oparcia w przepisach prawa. Art. 122 ust. 1 pkt 4 prawa o ruchu drogowym daje Staroście podstawę do kierowania na badania kontrolne kierowców w sytuacji, gdy istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia osób, które mają ustalone prawo do kierowania pojazdami. W przypadku C.K. istniały uzasadnione wątpliwości co do jego stanu zdrowia i związku tej okoliczności z bezpiecznym kierowaniem pojazdami. Podstawą do pojawienia się takich zastrzeżeń była opinia sądowo-psychiatryczna dołączona do wniosku Prokuratora Rejonowego w D. o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego ocenić stan zdrowia C.K. i jego możliwości kierowania pojazdami. SKO podkreśliło, że skierowanie kierowcy na badania nie może być elementem jakiejkolwiek sankcji i musi wyniknąć z realnie istniejących i rzeczywistych zastrzeżeń co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia. W rozpoznawanej przez ten organ sprawie uzasadnienie do przeprowadzenia badań wynikało z treści opinii sądowo-psychiatrycznej. Z tych względów SKO przyjęło, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Z rozstrzygnięciem SKO nie zgodził się C.K. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący zarzucił decyzji wadliwość prawną, nie wskazując na czym właściwie ona polega. Skarżący stwierdził ogólnie, że postępowanie Starosty Powiatu D. było wadliwe, bo opierało się na błędnych przesłankach. Z treści opinii, która stała się podstawą skierowania nie wynika, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia w zakresie stanu zdrowia i jego związku z prowadzeniem pojazdów. Skarżący przyznał, że jest osobą uzależnioną od alkoholu, jednak pojmuje dobrowolne leczenie i nie widzi związku między opinią lekarską wydaną na potrzeby postępowania sądowego, a zdolnością do kierowania pojazdami. Z tego powodu skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [..] listopada 2010 r. podtrzymał zarzuty skargi i precyzując jej uzasadnienie wskazał, że decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo o ruchu drogowym w związku z naruszeniem zasad postępowania wyjaśniającego, przez co nie wykazano, na czym miałyby polegać zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, i jak niewątpliwy fakt bycia alkoholikiem wpływa na konieczność poddania się badaniom, skoro skarżący nie naruszał porządku prawnego pod wpływem alkoholu w zakresie kierowania pojazdami. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi z argumentacją jak w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują kontrolę działań administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane zarzutami skargi, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że ta decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty Powiatu D. wydane zostały z naruszeniem prawa, przez co skarga C.K. podlega uwzględnieniu. W sprawie rozpoznawanej przez Sąd, stan faktyczny nie budzi wątpliwości i jest między stronami bezsporny. Skarżący jest alkoholikiem w leczeniu odwykowym. W związku z jego chorobą i prowadzonymi postępowaniami w sprawie leczenia wydana została opinia sądowo-psychiatryczna. Ten dokument stał się podstawą do wystąpienia przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w D. do Starosty Powiatu D. z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przeprowadzenia badań kontrolnych skarżącego. Na skutek tego wniosku wszczęte zostało postępowanie, w którym zapadły decyzje objęte kontrolą Sądu. Zdaniem Sądu te orzeczenia naruszają przepisy materialne art. 122 ust. 1 pkt 4 prawa o ruchu drogowym w związku z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zgodzić należy się z poglądem prezentowanym przez SKO, że skierowanie na badania kontrolne jest uzasadnione tylko wówczas, gdy istnieją realne zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdami, bowiem kierowanie na takie badania nie może stanowić sankcji, a tylko być działaniem prowadzącym do rzeczywistego pozbawienia uprawnień osób, które mogą być zagrożeniem dla ruchu pojazdów. Jeżeli taki jest cel badań, a decyzja organu w tym zakresie ma elementy uznaniowe to rzeczą organów jest wykazanie, że w konkretnym przypadku istnieje uzasadnienie (zastrzeżenie) co do stanu zdrowia. W sprawie będącej przedmiotem skargi okolicznością realnie istniejącą jest fakt choroby alkoholowej skarżącego. Tę okoliczność organy przyjmują jako wystarczającą podstawę do skierowania. Działanie takie nie odpowiada prawu. Przesłanką skierowania na badanie jest nie stwierdzenie określonej choroby ale ustalenie choroby, która prowadzi do zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Oznacza to, że nie wystarcza wykazanie samej choroby ale i okoliczności, które w ramach tej choroby stanowią realne zagrożenie niebezpieczeństwa w kierowaniu pojazdami. Należy mieć na uwadze, że niektóre rodzaje chorób ze swej natury wykluczają prowadzenie pojazdów, zatem ich stwierdzenie jest uzasadnieniem do poddania badaniu. W ocenie Sądu choroba alkoholowa może być takim rodzajem schorzenia, które będzie uzasadniało potrzebę dodatkowych (kontrolnych) badań osób prowadzących pojazdu, jeżeli w ramach postępowania w sprawie skierowania na takie badania zostanie uprawdopodobnione, że jej istnienie jest związane z koniecznością badania stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy. Analiza akt sprawy objętej skargą nie pozwala formułować takiego wniosku. Wręcz przeciwnie, akta wskazują, że skarżący pomimo bycia osobą chorą nie miał problemów z kierowaniem pojazdami pod wpływem alkoholu, zatem nie wprowadzał niebezpieczeństwa w ruchu. Z tego powodu Sąd nie może przyjąć argumentacji organów, z której wynika, że sam fakt uzależnienia alkoholowego musi prowadzić do konieczności przeprowadzenia badań kontrolnych. Tym bardziej jest to do nie zaakceptowania, że w ramach uznania istnienia podstaw do skierowania na badania organowi pozostawiono duży zakres działania uznaniowego. Zatem organy były zobligowane do jasnego wskazania okoliczności przemawiających na rzecz skierowania na badania. Ten wymóg nie został spełniony w skarżonych decyzjach. Stwierdzenie, że istnieje opinia sądowo-psychiatryczna i ona uzasadnia orzekanie o skierowaniu jest nieuzasadnionym wkroczeniem w sferę wolności jednostki, jeżeli z treści tej opinii nie można nawet pośrednio wywieść, że opiniowany i jego stan zdrowia dają podstawę do badania właściwego dla osób posiadających prawo jazdy. W tym kontekście Sąd dopatruje się naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. przez co należy uznać, że decyzje organów obu instancji są przedwczesne. W ponownym postępowaniu organy będą zobowiązane do wykazania, jaki jest związek istniejącej choroby alkoholowej skarżącego z potrzebą kierowania na badania, zatem w czym upatrują istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego, które dawały podstawę do wydania decyzji o skierowaniu na badania. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200.