II SA/Rz 576/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 6 maja 2009 r. sprawy ze skargi M.Cz. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (...) z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie pomocy pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (...) z dnia (...)Nr (...); II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...) adwokatowi M.R. kwotę (...) złotych /słownie: (...) złotych i osiemdziesiąt groszy/ tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z 22 % podatkiem od towarów i usług. II SA/Rz 576/08 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi M.C. jest decyzja Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych /dalej: Kierownik Urzędu/ z dnia [...]r., Nr [...]- utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...]r., Nr[...]odmawiającą przyznania skarżącemu pomocy pieniężnej. W podstawie prawnej decyzji organ wymienił art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, ze zm./. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu przytoczył, że M.C. pismem z dnia [...]r. /data wpływu/ wystąpił o przyznanie mu pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji organu w związku z wysokimi kosztami leczenia. M.C. otrzymuje świadczenie w wysokości 1351,27 zł miesięcznie, mieszka w Domu Pomocy Społecznej. Po potrąceniu opłat za pobyt w tej placówce pozostaje mu do dyspozycji kwota 336,01 zł miesięcznie, która to kwota powinna zabezpieczyć jego potrzeby. Strona nie udokumentowała kosztów leczenia przekraczających możliwości finansowe. W roku 2007 otrzymał pomoc pieniężną w kwocie 1200 zł. Z podanych względów, a także z uwagi na okoliczność, iż pomoc pieniężna przyznawana jest w pierwszej kolejności osobom, które dotychczas jej nie otrzymały oraz ze względu na ograniczone środki budżetowe będące w dyspozycji Kierownika Urzędu, orzeczono jak w rozstrzygnięciu decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie za pośrednictwem Kierownika Urzędu, skarżący M.C. zarzucił, że Kierownik Urzędu zawęził sprawę do wydatków skarżącego na lekarstwa, a nie zwrócił uwagi na jego sytuację losową. Wyjaśnił, że w dniu 2.03.2008 r. doznał złamania nogi, za co nie otrzymał odszkodowania, jak również refundacji za sprzęt ortopedyczny. Odpowiadając na skargę, Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko i motywy wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo szerzej określił sytuację skarżącego i podał, że skarżący ma 81 lat, jest osobą niezdolną do pracy /zaliczony do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia/, wymaga opieki ze strony osób drugich i stałej farmakoterapii w związku z chorobą niedokrwienną serca, nadciśnieniem tętniczym, chorobą zwyrodnieniową stawów i cukrzycą. W marcu 2008 r. w wyniku złamania stawu biodrowego /po upadku na terenie Domu Pomocy Społecznej, w którym mieszka/ przebywał w szpitalu, gdzie wykonano zabieg operacyjny. Z faktury z dnia 28.04.2008 r. dotyczącej zakupu chodzika rehabilitacyjnego wynika, że udział pacjenta po dofinansowaniu NFZ wyniósł 313,- zł, w tym w limicie 72 zł, a powyżej limitu 241,- zł. Załączona do wniosku decyzja ZUS w sprawie waloryzacji świadczenia emerytalnego - rentowego wskazuje, że dochód strony od dnia 1.03.2008 r. wynosi 354,87 zł, po dokonaniu odliczenia z tytułu odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Do wniosku jest dołączone stanowisko Dyrektora MOPS z dnia [...]r., wymagane na podstawie art. 19 ust. 7 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach. Dyrektor MOPS wydał pozytywną opinię i uznał za zasadne udzielenie pomocy pieniężnej M.C. Podał, że z uwagi na zły stan zdrowia wymaga stałego stosowania leków, na które przeznacza około 200 zł miesięcznie i nie korzysta ze świadczeń przyznawanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Odmowę przyznania wymienionemu świadczenia pieniężnego Kierownik Urzędu motywował tym, że po potraceniu ze świadczenia emerytalnego należności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej, pozostaje mu kwota 336,01, która powinna zabezpieczyć jego podstawowe potrzeby. W 2007 r. M.C. otrzymał od Urzędu pomoc pieniężną w kwocie 1200,- zł. Wymieniony nie udokumentował kosztów leczenia przewyższających jego możliwości finansowe. Kierownik Urzędu dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną i musi brać pod uwagę potrzeby innych wnioskodawców. Budżet na rok 2008 wynosi 11000000 zł, co wobec około 490000 potencjalnych beneficjentów daje statystycznie kwotę zaledwie około 22,45 zł na jedną osobę. Z przedstawionych względów nie było podstaw do przyznania M.C. pomocy pieniężnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu, które to przyczyny /naruszenie prawa procesowego/ mogły mieć wpływ na treść decyzji. Na wstępie należy nawiązać do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm./, z którego wynika, ze wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z powołanej funkcji Sądu jednocześnie wynika, że przy tej kontroli Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Potwierdza to również art. 133 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm./, zwanej dalej skrótem: p.p.s.a., według którego Sąd wydaje wyrok na podstawie akt administracyjnych i sądowych. Zakres kontroli sądowoadministracyjnej wyznaczają art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. Pierwszy stanowi, że Sąd I instancji orzeka w granicach sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani też powołaną w skardze podstawą prawną. Drugi pozwala Sądowi kontrolować akty administracyjne wydane we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stan faktyczny sprawy na dzień wydania zaskarżonej decyzji [...]r./ przedstawia się następująco: W dniu [...]r. wpłynął do Kierownika Urzędu wniosek M.C./ur. 22.03.1927 r./ o przyznanie mu pomocy pieniężnej. Do wniosku dołączył kilka kserokopii dokumentów lekarskich /k. 5-8 akt administracyjnych/, z których wynika, że jest inwalidą II grupy inwalidzkiej, inwalidztwo jest trwałe i jest niezdolny do pracy /orzeczenie lekarskie Obwodowej Komisji Lekarskiej Do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr 51 w R. z dnia [...]r., Nr akt [...]/. Choruje na niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze II°, cukrzycę typu 2-go, zwyrodnienie stawów. W dniu [...]r. na terenie Domu Pomocy Społecznej w R. uległ wypadkowi i doznał złamania kości udowej prawej. W związku z tym był hospitalizowany w okresie 2.03-11.03.2008 r. w Szpitalu Miejskim - Oddziale Urazowo Ortopedycznym, gdzie wykonano operacyjnie - protezoplastykę stawu biodrowego prawego protezą cementową. W dniu 28.04.2008 r. nabył chodzik rehabilitacyjny o wartości 481 złotych, do czego dopłacił 313 zł, pozostała kwota /168 zł/ refundacja z NFZ /Faktura Nr [...] z dnia 28.04.2008 r., wystawiona przez Przedsiębiorstwo Obrotu Artykułami Medycznymi p. - P. - Sklep Zaopatrzenia Medycznego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedłożył kilka zaświadczeń lekarskich o stanie jego zdrowia, pochodzących z 2009 r. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1357,13 zł miesięcznie /od dnia 1.03.2008 r./. Przebywa w Domu Pomocy Społecznej i uiszcza z tego tytułu opłatę w kwocie 1079,01 miesięcznie. Po uiszczeniu tej kwoty pozostaje mu kwota 354,87 zł miesięcznie. Na lekarstwa w 2007 r. wydawał 200 zł miesięcznie. W 2007 r. Kierownik Urzędu przyznał skarżącemu pomoc pieniężną w kwocie 1200 zł. Dokonując subsumcji stanu faktycznego z przepisami prawa, Sąd in merito dopatrzył się naruszenia art. 19 ust. 9 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, z późn. zm./, dalej: ustawa o kombatantach. Z art. 19 ust. 7 powołanej ustawy wynika, że do wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej w trybie określonym w ust. 6, wnioskodawca powinien dołączyć stanowisko kierownika ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Skarżący do wniosku o przyznanie pomocy pieniężnej z dnia [...]r. /data wpływu do organu/ takiego stanowiska nie dołączył, zatem art. 19 ust. 9 ustawy o kombatantach obligował Kierownika Urzędu do wystąpienia do właściwego miejscowo kierownika ośrodka pomocy społecznej o jego przesłanie. Kierownik Urzędu tego ustawowego obowiązku nie spełnił. Istniejące w aktach administracyjnych postanowienie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., Nr [...] dotyczy sprawy pomocy pieniężnej przyznanej skarżącemu w 2007 r. i ze względu na upływ czasu jest nieaktualne. Art. 19 ust. 8 ustawy o kombatantach stanowi, że stanowisko kierownika ośrodka pomocy społecznej powinno zawierać informację o sytuacji rodzinnej, materialnej oraz o pomocy udzielanej wnioskodawcy przez ośrodek pomocy społecznej, a także opinię co do zasadności przyznania pomocy pieniężnej. Z przywołanego przepisu wyraźnie wynika, że chodzi w nim o współdziałanie organów w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy i takie współdziałania oraz opinia kierownika ośrodka pomocy społecznej są niezbędne do wydania decyzji przez Kierownika Urzędu. Jak to już podano, informacje zawarte w postanowieniu Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. nie odzwierciedlają przede wszystkim sytuacji skarżącego zaistniałej po złamaniu szyjki kości udowej prawej /2.03.2008 r./ i związanych z tym ewentualnych wydatków z tytułu rehabilitacji, zakupu sprzętu rehabilitacyjnego lub pomocniczego, czy też z tytułu usług pielęgnacyjnych związanych ze stanem zdrowia i wiekiem skarżącego. W takim stanie rzeczy naruszenie powołanych przepisów ustawy o kombatantach, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierownik Urzędu naruszył również art. 107 § 3 k.p.a., bowiem stan faktyczny sprawy przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest pełny /np. nie ma wzmianki o wypadku skarżącego w dniu 2.03.2008 r., i jego skutkach mogących mieć wpływ na sytuację zdrowotną i materialną skarżącego/. Nota bene uzasadnienie decyzji wydanej w pierwszej instancji jest prawie takie same. Brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego stanowi podstawę do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.p.s.a. Stan faktyczny sprawy Kierownik Urzędu uzupełnił dopiero w odpowiedzi na skargę. Celem odpowiedzi na skargę jest ustosunkowanie się organu do zarzutów podniesionych w skardze, zatem uzupełnienie w takim piśmie stanu faktycznego sprawy jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającego stronę możliwości odniesienia do uzupełnionych okoliczności. Wskazane uchybienia procesowe, Sąd uwzględnił z urzędu. Z podanych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił decyzje obu instancji. Uchylenie także decyzji wydanej w pierwszej instancji podyktowane było tym, że Kierownik Urzędu orzekał w sprawie nie mając stanowiska i opinii właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej, która powinna być wydana przed wydaniem decyzji przez organ prowadzący sprawę główną. Sąd nie stosował art. 152 p.p.s.a., bowiem decyzja odmawiająca przyznania pomocy pieniężnej, nie nadaje się do wykonania. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, bowiem pełnomocnik skarżącego wyznaczony w ramach prawa pomocy takiego żądania nie zgłosił do czasu zamknięcia rozprawy, zatem stosownie do art. 210 § 1 p.p.s.a., skarżący utracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów. Na marginesie należy nadmienić, iż skarżącemu w ramach prawa pomocy przyznano takie prawo w zakresie całkowitym, przeto nie poniósł żadnych opłat sądowych i kancelaryjnych. Skarżący zamieszkuje, zatem jego wydatki mogły ewentualnie dotyczyć zwrotu kosztów przejazdu środkiem komunikacji miejskiej. Na rozprawie sądowej substytut adw. M.R /ustanowiony w ramach prawa pomocy/ wniósł do protokołu z rozprawy wniosek o przyznanie od Skarbu Państwa wynagrodzenia z tytułu udzielonej skarżącemu pomocy prawnej. Sąd kierując się treścią art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm./, przyznał adwokatowi M. R. wynagrodzenie ze środków budżetowych tut. Sądu w kwocie 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z 22 % podatkiem od towarów i usług /240 zł plus 52,80 zł - 22 % podatek od towarów i usług/. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, Kierownik Urzędu uwzględni n/w wskazówki; 1) stosownie do art. 19 ust. 9 ustawy o kombatantach wystąpi do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przysłanie stanowiska i opinii, określonych w art. 19 ust. 8 w/w ustawy, 2) przy rozpatrywaniu sprawy zwróci uwagę na treść art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17.04.1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów /Dz. U. Nr 153, poz. 334/, 3) w motywach decyzji przedstawi pełny stan faktyczny, także wynikający ze stanowiska kierownika miejskiego ośrodka pomocy społecznej, odpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 19 ust. 4a ustawy o kombatantach.