II SA/Rz 576/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. O. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala- II SA/Rz 576/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] nałożył na AO karę pieniężną w wysokości 15.000 zł. Przesyłka zawierająca to rozstrzygnięcie, z uwagi na nieobecność adresata, została złożona w urzędzie pocztowym w dniu 22 października 2015 r. i pomimo upływu 14-dniowego terminu przewidzianego na podjęcie, nie została podjęta przez adresata. W dniu 27 stycznia 2016 r. AO zwrócił się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej wyżej decyzji organu I instancji. Uzasadniając zgłoszone żądanie podał, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, problemami rodzinnymi i problemami zdrowotnymi, od 16.10.2015 r. do 20.01.2016 r. przebywał poza granicami kraju. Skarżący wskazał, że pomimo jego wyraźnej prośby, domownicy, na skutek "skomplikowanych relacji rodzinnych", nie odbierali w tym czasie korespondencji docierającej do jego firmy, ani o takiej korespondencji go nie informowali. Wiedzę o opisanej na wstępie decyzji powziął dopiero w dniu 25 stycznia 2016 r., kiedy to doręczono mu upomnienie organu z dnia 5 stycznia 2016 r. Postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w oparciu o art. 59 § 1 i 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23, ze zm.) – dalej: "k.p.a.",. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nastąpiło bez jego winy. Tym samym w opisywanej sprawie nie zachodzi najważniejsza przesłanka, o której mowa w art. 58 k.p.a., warunkująca uwzględnienie żądania skarżącego. Zdaniem organu za okoliczności faktyczne uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu nie mogły zostać uznane okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku, jako że nie stanowiły one przeszkody nie do przezwyciężenia. W skardze złożonej na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie AO wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz art. 58 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy wskazał, iż w okresie doręczenia przesyłki przebywał w związku z prowadzoną działalnością za granicą. Powtarzając argumentację sformułowaną we wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że nieobecność w dniach 22.10.2015 r. – 7.11.2015 r. spowodowana była wykonywaniem zlecenia transportowego, w tym międzynarodowego. Nie był wówczas obecny w miejscu zamieszkania, a domownicy, ze względu na konflikt rodzinny nie odbierają kierowanej do niego korespondencji, jak również nie informują go o tym fakcie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016, poz. 1066). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji (postanowienia), jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nakładającej karę pieniężną, wskazując, że nie mógł odebrać kierowanej do niego korespondencji i nie wiedział, że taka korespondencja była kierowana. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Kwestionowana decyzja organu I instancji została skarżącemu doręczona w trybie zastępczym, a organ odwoławczy przyjął domniemanie jej doręczenia wynikające z art. 44 § 4 k.p.a. w zw. z art. 44 § 1 k.p.a. Przyjętą w postępowaniu administracyjnym zasadą jest, że osobom fizycznym doręcza się pisma w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.), ewentualnie w lokalu organu (§ 2), wyjątkowo - w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). W przypadku nieobecności adresata tryb doręczania określa art. 43 k.p.a. – pismo doręcza się wówczas za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Dopiero wtedy, gdy nie jest możliwe doręczenie w sposób określony w art. 42 i 43 k.p.a., zastosowanie znajduje instytucja doręczenia zastępczego, o której mowa w art. 44 k.p.a. Przepis ten stwarza domniemanie prawne, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu przechowania pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie właściwej gminy. Innymi słowy ustawodawca zakłada prawdziwość twierdzenia o doręczeniu pisma adresatowi, bez względu na to, czy pismo w ten sposób doszło do jego rąk czy też fakt taki nie miał miejsca. Przyjęcie skutków prawnych doręczenia następuje po spełnieniu wszystkich warunków przewidzianych w art. 44 k.p.a. W przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego – pierwszym z warunków jest przechowanie pisma przez okres 14 dni w placówce pocztowej (§ 1 pkt 1). Drugim warunkiem skuteczności doręczenia przewidzianego w tym przepisie jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, doręczający jest obowiązany pozostawić powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Tak przeprowadzone doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni liczonego od następnego dnia od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W rozpoznawanej sprawie przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji została awizowana w Urzędzie Pocztowym [...] w dniu 22.10.2015 r. Na znajdującej się w aktach sprawy, potwierdzonej za zgodność kserokopii koperty doręczyciel zaznaczył, że adresata nie zastano, a informacja o możliwości odbioru przesyłki w terminie 7 dni w [...] została umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na tejże kopercie zamieszczono też kolejną informację, że z powodu niepodjęcia w terminie 7 dni przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 30.10.2015 r. Ostatecznie przesyłka jako nieodebrana została zwrócona nadawcy - [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Transportu Drogowego w [...] w dniu 7.11.2015r. W rozpoznawanej sprawie tryb doręczenia zastępczego został zatem zastosowany i przeprowadzony prawidłowo. Za datę doręczenia należy uznać 5.11.2015 r., jako ostatni dzień 14-dniowego okresu liczonego od następnego dnia od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej czyli 22.10.2015 r. Nie ulega wątpliwości, że AO nie złożył odwołania w ustawowym terminie 14 dni liczonym od 5.11.2015 r., a zatem możliwe było złożenie wniosku o przywrócenie tego terminu. Organ odwoławczy słusznie jednak wniosek ten rozpatrzył negatywnie. Podstawową przesłanką warunkującą przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. O braku winy można mówić, gdy nie dopełnienie obowiązku było spowodowane przeszkodą nie do przezwyciężenia to znaczy taką, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (B. Adamiak, K. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 282). Do przeszkód, o których mowa powyżej można zaliczyć przerwę w komunikacji, powódź, pożar a także nagłą chorobę, która wymaga leżenia w łóżku a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08). Chodzi zatem o okoliczności nagłe, którym strona nie może przewidzieć i przeciwstawić im się ze względu na ich niespodziewany charakter. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podał, że nie mógł odebrać kierowanej do niego korespondencji, bowiem przebywał za granicą. W istocie zatem zakwestionował przyjęty tryb doręczenia zastępczego, a tryb ten, co już zostało wykazane, został w sprawie prawidłowo zastosowany. Należy podzielić pogląd organu, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, nie wykazując, że przeszkoda była od niego niezależna i nieprzewidywalna oraz istniała bez przerwy przez cały czas aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Należy podkreślić, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się od 2014 r., uprzednio już wydana została decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2014 r, , którą skarżący odebrał osobiście i złożył od niej w terminie odwołanie, a jego skutkiem było wydanie decyzji kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. i powrót do postępowania przed organem I instancji. W ponownym postępowaniu skarżący również odbierał korespondencję – był m. in. wzywany do osobistego stawiennictwa celem złożenia zeznań- wezwanie to było awizowane, a skarżący podjął je w okresie awizowania , a następnie zgłosił się w siedzibie organu. Zdarzenia te miały miejsce we wrześniu 2015 r. Skarżący był zatem świadomy, że zostanie ponownie wydana decyzja organu I instancji. W przypadku zatem konieczności wyjazdu za granicę winien był np. ustanowić pełnomocnika dla doręczeń w kraju albo poinformować o fakcie wyjazdu organ, wskazując, że ze względu na konflikt w rodzinie i brak pewności co do doręczenia awizo – odbierze decyzję osobiście w lokalu organu. Przedstawione przez skarżącego okoliczności nie stanowią przeszkody nie do przezwyciężenia, świadczącej o braku winy w uchybieniu terminu. Wskazują raczej na zaniedbanie skarżącego, który jako przedsiębiorca i strona toczącego się postępowania administracyjnego nie dołożył należytych starań, by odbierać korespondencję przesyłaną w ramach tego postępowania. Ponadto skarżący nie wykazał, że przeszkoda istniała nieprzerwanie aż do 20 stycznia 2016 r. Podawane przez niego daty pobytu za granicą różnią się, we wniosku o przywrócenie terminu wskazał przedział pomiędzy 16.10.2015 r. a 20.01.2016 r., w skardze zaś okres od 22.10.2015 r. do 7.11.2015 r., w którym wykonywał międzynarodowe zlecenia transportowe, przedkładając na tę okoliczność kopie listów przewozowych. Raz jeszcze należy podkreślić, że art. 44 k.p.a. stwarza jedynie domniemanie prawne doręczenia, które pozwala na przyjęcie skutków prawnych doręczenia i oznacza, że fakt czy pismo w ten sposób doszło czy nie doszło do rąk adresata nie ma już prawnego znaczenia. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a Główny Inspektor Transportu Drogowego nie dopuścił się naruszenia przepisów w niej wskazanych. Z tych przyczyn w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.