II SA/Rz 576/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Magdalena Józefczyk Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2024 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 15 marca 2024 r. nr OA.7721.18.13.2023 w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącej N. S. kwotę 500 zł /słownie: złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z 15 marca 2024 r. nr OA.7721.18.13.2023, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.) i art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7, w związku z art. 50 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: "P.b."), po rozpatrzeniu odwołania N.S. i E.S. (dalej: "Właściciele") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") z 21 kwietnia 2023 r. znak: PINB.5160.3.6.2023 nakazującej Właścicielom, jako inwestorom, dokonać rozbiórki wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] położonej w miejscowości [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że podczas kontroli przeprowadzonej 3 lutego 2023 r. stwierdzono, że na działce nr [...] istnieje m.in. wiata o wymiarach 12,65m x 3,0m o zmiennej wysokości od ok. 2,40m do ok. 2,90m. Wiata posadowiona jest w odległości ok. 1,70m od istniejącego ogrodzenia z siatki od ul. [...] i ok. 2,26m od istniejącego ogrodzenia z siatki od strony działki nr [...]. Zgodnie z oświadczeniem Właścicieli, nieruchomość nabyli w październiku 2007 r., a wiatę posadowili w 2008 r. w miejscu, jak obecnie. Według ich wiedzy gazociąg przebiegający od strony ul. [...] przez ich działkę (pod przedmiotową wiatą) kończył się w skrzynce zlokalizowanej, jak obecnie, na ścianie północnej istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego i stanowił pierwotnie przyłącz gazowy do budynku. W momencie przepisywania umowy z gestorem sieci gazowej z poprzedniego właściciela nieruchomości, zakład gazowniczy zalecił przebudowanie przyłącza gazowego do budynku poprzez odłączenie z eksploatacji przyłącza od strony ul. [...] i wykonanie nowego przyłącza od strony ul. [...]. Roboty budowlane zostały wykonane przez pracowników zakładu gazowniczego w 2007 r. i od tamtego czasu stan omawianej sieci gazowej na działce nr [...] nie uległ zmianie, tj. przyłącz od strony ul. [...] jest wyłączony z eksploatacji, a czynnym przyłączem jest ten, który został wykonany od strony ul. [...]. Właściciele nie przedłożyli żadnych dokumentów, które potwierdzałyby powyższe informacje. Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających PINB ustalił, że przedmiotowa wiata narusza strefę kontrolowaną przyłącza gazu biegnącego przez nieruchomość nr [...] od strony ul. [...] oraz strefę kontrolowaną sieci gazowej biegnącej przez nieruchomość nr [...] od strony ul. [...]. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa wiata nie wymagała przeprowadzenia postępowania poprzedzającego rozpoczęcie robót budowlanych wymaganych ustawą - Prawo budowlane, z uwagi na to, że spełnione są warunki określone w art. 29 ust. 2 pkt. 2 P.b. Pomimo braku obowiązku zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na budowę dla wiaty, jak w omawianym przypadku, niezbędne przy budowie jest jednak zachowanie wszelkich warunków zawartych w przepisach. Kontrola w terenie oraz pismo z zakładu gazowniczego potwierdzają fakt, że wiata usytuowana jest w strefie kontrolowanej istniejącej sieci gazowej średniego ciśnienia oraz przyłącza gazu, co stanowi naruszenie § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013, poz. 640, dalej: "rozporządzenie Ministra Gospodarki" ), co było podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach PINB uznał, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 P.b. i nakazał rozbiórkę wiaty, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. W odwołaniu Właściciele podali, że wystąpili do organu architektoniczno-budowlanego o udostępnienie odpowiedniej dokumentacji dot. przebudowy gazociągu na działce nr [...] (do odwołania dołączono kopię pisma Starosty [...] przekazującego do rozpatrzenia [...] sp. z o.o. [...] w [...], wniosku o wydanie dokumentacji). W trakcie postępowania odwoławczego Właściciele zawiadomili organ odwoławczy, że zostały podjęte czynności zmierzające do usunięcia istniejącej kolizji wiaty z gazociągiem i przyłączem gazowym, dlatego WINB wstrzymywał się z rozpatrzeniem odwołania. Z uwagi na przedłużający się czas WINB uznał, że dalsze odroczenie terminu rozpatrzenia odwołania byłoby sprzeczne z interesem społecznym i nie znajduje uzasadnienia, dlatego rozpoznał odwołanie i na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. WINB podkreślił, że brak konieczności dokonania zgłoszenia czy też uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę wiaty, nie zwalnia inwestora z obowiązku przestrzegania przepisów. Materiał dowodowy potwierdza, że przedmiotowa wiata znajduje się w strefie kontrolowanej istniejącego gazociągu średniego ciśnienia oraz przyłącza gazu, a to stanowi naruszenie w sposób istotny przepisów § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, ponieważ w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz nie powinna być podejmowana żadna działalność mogąca zagrozić trwałości gazociągu podczas jego eksploatacji. Już sama okoliczność usytuowania wiaty w strefie kontrolowanej sieci gazowej i przyłącza gazowego, stanowi niezgodność z ww. przepisami rozporządzenia, a zatem zaistnienie przesłanki z art. 50 ust. 1 pkt. 4 P.b. Tym samym potwierdził prawidłowość zastosowania przez PINB przepisu art. 50 i art. 51 P.b. oraz treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2016 r. sygn. akt. II OPS 1/16; do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 (wykonanie robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska) lub pkt 4 (istotne odstępstwo od warunków określonych w przepisach). WINB skonstatował, że skoro wiata narusza przepisy § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, tj. przepisy techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie jej do stanu zgodnego z prawem, to wyklucza podjęcie procedury legalizującej. W przedmiotowej sprawie brak jest czynności, których obowiązek wykonania można by nałożyć na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b., w związku z tym PINB w sposób uzasadniony skorzystał z art. 51 ust. 1 pkt 1 nakazując rozbiórkę wiaty. Nakaz rozbiórki jest ostatecznością, ale w rozpatrywanej sprawie jest niezbędny do przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Decyzja WINB została zaskarżona przez oboje Właścicieli; postanowieniem z 5 czerwca 2024 r. Sąd odrzucił skargę E.S.. Do rozpoznania pozostała skarga N.S. (dalej: "Skarżąca"). W skardze Skarżąca zwróciła się "o tymczasowe wstrzymanie decyzji podjętej przez WINB o rozbiórkę wiaty", ponieważ "nakaz rozbiórki został dostarczony wcześniej, niż projekt przebudowy przyłącza gazowego". Projekt został odebrany 12 kwietnia 2024 r., i nie jest możliwe natychmiastowe jego wykonanie. Termin ten określi wykonawca. Postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r. WINB, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a."), wstrzymał wykonanie decyzji własnej z 15 marca 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję PINB z 21 kwietnia 2023 r. o nakazie rozbiórki wiaty. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. I. Stan sprawy jest następujący. W związku z wynikami przeprowadzonej w dniu 3 lutego 2023 r. kontroli na działce nr [...] i stwierdzeniu wystąpienia kolizji wiaty z siecią gazową, PINB zawiadomieniem z 6 kwietnia 2023 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Uzyskawszy od gestora sieci gazowej informację, że wybudowana na działce nr [...] wiata znajduje się w strefie kontrolowanej istniejącego gazociągu średniego ciśnienia oraz przyłącza gazu, PINB decyzją z 21 kwietnia 2023 r. nakazał Właścicielom rozbiórkę wiaty. W związku z odwołaniem Właścicieli, w którym podniesiono m.in., że przyłącze gazowe jest nieczynne i zostało zaślepione w 2008 roku, WINB przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające informując jednocześnie strony, że odwołanie zostanie rozpatrzone do 17 lipca 2023 r. Wobec uzyskania od Właścicieli informacji o podjętych działaniach mających na celu likwidację istniejącej kolizji wiaty z siecią gazową, termin rozpoznania odwołania kolejnym zawiadomieniem, wyznaczył do 29 września 2023 r. Wnioskodawcy przy piśmie z 29 września 2023 r. przedłożyli warunki techniczne przebudowy sieci gazowej średniego ciśnienia wraz z przyłączem w związku z kolizją na działce nr [...] z 10 sierpnia 2023 r. oraz porozumienie z tej samej daty z właścicielem gazociągu o wyrażeniu zgody na przełożenie, rozbiórkę i likwidację wyłączonego z eksploatacji odcinka. W piśmie przekazującym te dokumenty Właściciele poinformowali WINB, że wykonawca "może rozpocząć przebudowę po otrzymaniu (...) projektu od starostwa". W tym stanie sprawy nowy termin rozpatrzenia odwołania wyznaczono do 31 grudnia 2023 r., a następnie do 31 marca 2024 r. W tym okresie Właściciel informował organ, że projekt przebudowy gazociągu nie został jeszcze wykonany (pisma z 18 grudnia 2023r. i z dnia 8 marca 2024 r.). W tym stanie sprawy WINB rozpoznał odwołanie i decyzją z 15 marca 2024 r. utrzymał w mocy nakaz rozbiórki wiaty. Decyzja ta stanowi przedmiot skargi. Z akt administracyjnych wynika, że Właściciele uzyskali projekt przebudowy gazociągu opatrzony datą marzec 2024 r.; projekt ten wraz ze zgłoszeniem złożyli w Starostwie Powiatowym w dniu 8 kwietnia 2024 r. Pismem z daty 19 września 2024 r. Skarżąca poinformowała Sąd, że kolizja wiaty z rurą gazową średniego ciśnienia na przedmiotowej działce została zlikwidowana. Do pisma załączono protokół odbioru technicznego przebudowy gazociągu z 12 sierpnia 2024 r. II. Zgodnie z § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Użyty w przepisie tym zwrot "nie należy" stanowi synonim między innymi takiej formuły, jak "nie wolno" (Internetowy Słownik Synonimów), ustanawiającej zakaz czynności, których się zabrania i nie dopuszcza czy których nie można wykonywać. Zatem ustalenie, że w strofie kontrolowanej posadowiony jest obiekt budowlany obliguje organy nadzoru budowlanego do podjęcia działań likwidujących taki stan. III. Zgodzić należy się z organami nadzoru budowlanego, że w stanie faktycznym sprawy mają zastosowanie przepisy dotyczące tzw. postępowania naprawczego, w tym również art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. Zgodnie z tym przepisem, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Jest oczywiste, że nakazy wymienione w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. mogą być zastosowane, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Innymi słowy organ musi stwierdzić, że nie ma możliwości doprowadzenia konkretnego obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem. W realiach sprawy sytuacja, w której nie byłoby możliwości doprowadzenia wiaty do stanu zgodnego z prawem, nie wystąpiła. Otóż w toku postępowania administracyjnego Właściciele podjęli działania, które miały na celu usunięcie stanu, o jakim mowa § 10 rozporządzenia Ministra Gospodarki. Przypomnieć należy, że przy piśmie z 29 września 2023 r. Właściciele przedłożyli warunki techniczne przebudowy sieci gazowej średniego ciśnienia wraz z przyłączem w związku z kolizją na działce nr [...] (datowane 10 sierpnia 2023 r.) oraz porozumienie z tej samej daty z właścicielem gazociągu o wyrażeniu zgody na przełożenie, rozbiórkę i likwidację wyłączonego z eksploatacji odcinka. W piśmie przekazującym te dokumenty poinformowali WINB, że wykonawca "może rozpocząć przebudowę po otrzymaniu (...) projektu od starostwa". Zatem Sąd stwierdza, że podjęte zostały działania mające doprowadzić wiatę do stanu zgodnego z przepisami. W tym stanie faktycznym zasadnie WINB kolejnymi zawiadomieniami informował o terminie rozpatrzenia odwołania. Niemniej jednak, co jest faktem powszechnie znanym, procedura przed organami administracji publicznej związana z dopełnieniem formalności dotyczących legalnego wykonania robót mających na celu usunięcie kolizji wiaty z gazociągiem, wymaga czasu. Na szybkość procedowania organów, w tym dokonania skutecznego zgłoszenia, Właściciele nie mieli żadnego wpływu. Przeto w sytuacji, gdzie podejmowane były działania mające na celu usunięcie kolizji (co należy podkreślić, która istnieje od kilkunastu lat), obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było w pełni zrealizować zasadę zaufania obywateli do organów państwa. Wynikająca z art. 8 K.p.a. zasada nakłada bowiem na organ administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań strony, oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Wobec tego, skoro Właściciele na bieżąco informowali o podjętych działaniach mających na celu likwidację kolizji wiaty z gazociągiem, WINB powinien po raz kolejny zawiadomić strony o późniejszym terminie rozpoznania odwołania, dając tym samym możliwość usunięcia kolizji. Zasadniczym argumentem za taki sposobem procedowania były przedkładane przez Właścicieli w toku postępowania odwoławczego dokumenty. Rozpatrując odwołanie w terminie późniejszym WINB zagwarantowałby prawidłowe przeprowadzenie "postępowania naprawczego", w którym - jako ostateczność - jawi się rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki. Reasumując Sąd stwierdza, że w stanie faktycznym sprawy zasada szybkości postępowania przekreśliła zasadę zaufania obywateli wobec państwa i w konsekwencji doprowadziła do wydania decyzji, która narusza prawo materialne. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 tej ustawy.