II SA/Rz 578/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Ewa Partyka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Przedmiotem skargi MG jest decyzja Wojewody [.] z dnia [.] marca 2015 r. nr [.] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, którą wydano w następującym stanie sprawy: Podaniem z dnia 10 listopada 2014 r. LG zwrócił się do Prezydenta Miasta [.] o wymeldowanie MG z pobytu stałego spod adresu ul. [.] 3 w R. Podał, że nie przebywa ona pod wskazanym adresem od 10 miesięcy, nie posiada tam również żadnych rzeczy osobistych. Decyzją z dnia [.] lutego 2015 r. Prezydent Miasta [.] orzekł o wymeldowaniu MG, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). Z ustaleń faktycznych organu wynika, że wnioskodawca jest właścicielem rzeczonej nieruchomości. Oględziny nieruchomości wykazały, że nie stanowi ona centrum interesów życiowych MG, która wyprowadziła się z domu w styczniu 2014 r.; w domu nie ma należących do niej rzeczy. Lokal ten opuściła dobrowolnie i na stałe, zamieszkała w wynajętym lokalu przy ul. M. [.] 54/1. Nie korzystała ze środków prawnych w celu odzyskania posiadania domu. W odwołaniu od powyższej decyzji MG zarzuciła niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym na skutek pominięcia zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych o przesłuchanie wskazanych świadków. Wbrew stanowisku organu opuszczenie przez nią ww. lokalu – po przeszło 30 latach zamieszkiwania w nim, nie było dobrowolne, ponieważ została do tego zmuszona postawą męża. Ma również wolę powrotu do domu, ale dopiero po wyremontowaniu lokalu na piętrze budynku. Opisaną na wstępie decyzją Wojewoda [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, która od dnia 1 marca 2015 r. w sprawach meldunkowych zastąpiła ustawę z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Taka sytuacja dotyczy odwołującej się, która wyprowadzając się na skutek nieporozumień z mężem z lokalu przy ul. [.] 3 w [.] najpóźniej w lutym 2014 r., nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zabrała wówczas z tego lokalu także wszystkie swoje rzeczy i lokal ten od tego czasu nie stanowi jej centrum życiowego. Zbędne byłoby przesłuchiwanie świadków na okoliczność woli jej powrotu do tego lokalu, ponieważ nie podejmowała żadnych kroków prawnych w celu odzyskania posiadania lokalu. Z decyzją Wojewody nie zgodziła się MG, wznosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której zarzuciła niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i nie zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego oraz pominięcie zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych. Opuszczenie przez nią lokalu nie było dobrowolne, lecz wymuszone postawą męża. Chce do niego powrócić, jeżeli mieszkanie na piętrze będzie puste (tj. po opuszczeniu go przez córkę i zięcia, którzy w nim zamieszkiwali) i dopiero po odremontowaniu lokalu oraz wykonaniu innych robót mających na celu odizolowanie go od reszty domu. Skarżąca domaga się uchylenia wydanych w sprawie decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego oraz orzeczenia o kosztach postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Kontroli Sądu poddano decyzje w sprawie wymeldowania z pobytu stałego. Z uwagi na daty ich wydania oraz zmianę stanu prawnego w sprawach meldunkowych w czasie orzekania w pierwszej instancji oraz instancji odwoławczej w pierwszej kolejności wymagało ustalenia, czy w kontrolowanej sprawie zastosowano właściwe przepisy. Prezydent rozstrzygał bowiem na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewoda zaś - obowiązującej od dnia 1 marca 2015 r. - ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, i to ta ostatnia ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie. Jak wynika z art. 69 ustawy z dnia 24 września 2010 r., postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach indywidualnych o zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy, czyli ustawy z dnia 24 września 2010 r. Tak więc orzekające w sprawie organy zastosowały przepisy właściwych ustaw – obowiązujących w dacie wydania decyzji. Należy jednak zaznaczyć, że Wojewoda - podzielając ustalenia organu I instancji i uznając rozstrzygnięcie za prawidłowe - w zmienionym stanie prawnym nie powinien jednak orzekać na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, tj. o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta, lecz winien ją zreformować na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa – także orzekając o wymeldowaniu, ponieważ zmianie ulegała podstawa prawna rozstrzygnięcia. Z tego też powodu decyzja pierwszej instancji z procesowego punktu widzenia nie mogła zostać utrzymana w mocy, ponieważ z materialnoprawnego punktu widzenia podstawę jej rozstrzygnięcia stanowiły inne przepisy. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik spawy i zostało ocenione przez Sąd jako nieistotne, ponieważ podstawy materialnoprawne wymeldowania w obu opisanych stanach prawnych są niezmienione. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. stanowił, że "organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Natomiast art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. stanowi: "organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się". Z ustaleń faktycznych organów wynika, że LG jest właścicielem lokalu (domu) pod adresem ul. [.] 3 w [.]. Lokal ten nie stanowi centrum interesów życiowych MG, która wyprowadziła się z niego w lutym (lub styczniu) 2014 r. Nie ma w nim należących do niej rzeczy, które zabrała podczas wyprowadzki. Aktualnie mieszka w wynajętym lokalu przy ul. M. [.] 54/1. Nie korzystała ze środków prawnych w celu odzyskania posiadania lokalu przy ul. [.] 3, a powrócić do domu zamierza dopiero po wyremontowaniu pomieszczeń na piętrze budynku z uwagi na zły stan techniczny domu. Nie była w nim od wyprowadzenia się, nie ponosi również opłat użytkowych. Na tej podstawie organy uznały, że skarżąca wyprowadziła się z lokalu przy ul. [.] 3 nie dopełniając obowiązku meldunkowego. Opuszczenie lokalu oceniono jako dobrowolne i mające charakter trwały, co obligowało do orzeczenia o jej wymeldowaniu z pobytu stałego spod tego adresu. Skarżąca zarzuca natomiast, że opuszczenie przez nią lokalu nie było dobrowolne, lecz wymuszone negatywną wobec niej postawą męża. Chce powrócić do tego domu, jeżeli mieszkanie na piętrze będzie puste (tj. po opuszczeniu go przez córkę i zięcia, którzy w nim zamieszkiwali) i dopiero po odremontowaniu lokalu oraz wykonaniu innych robót budowlanych mających na celu odizolowanie go od reszty domu. Kontrolując zaskarżone decyzje Sąd uznał, że postępowanie administracyjne przeprowadzono z zachowaniem wymagań określonych w Kpa. Z punktu widzenia przedmiotu postępowania zgromadzono niezbędny materiał dowodowy, a ustalenia fatyczne znajdują w nim odzwierciedlenie. Szereg istotnych dla sprawy okoliczności potwierdziła sama skarżąca. Wyciągnięto na jego podstawie prawidłowe wnioski i zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego. Decyzje te ocenić zatem należało jako legalne. Stosownie do art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r., obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. W myśl ust. 2 polega on na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36. Z kolei, jak stanowi art. 25 ust. 1 , pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W myśl art. 27 ust. 1 i 2, obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się (art. 33 ust. 1). Jeżeli z obowiązku tego się nie wywiązał organ gminy dokonuje tego w formie decyzji wydanej na podstawie art. 35. Tożsame regulacje zawierała ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r., w szczególności w art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4, art. 5, art. 6, art. 10, art. 15 ust. 1 i 2. Jak stanowi art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Stanowi zatem odnotowanie w publicznej ewidencji, że dana osoba faktycznie przebywa pod określonym adresem (rejestrację danych o miejscu pobytu (adresie) osoby, por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 27 maja 2002 r. sygn. K 20/01). Nie wynika zaś z tej czynności publicznoprawnej żadne prawo do lokalu tak w znaczeniu pozytywny (posiadania go), jak i negatywnym (pozbawienia, utraty). Mając na względzie przedstawiony stan prawny oraz prawidłowo ustalony stan faktyczny, z którym skarżąca jedynie polemizuje, choć potwierdza, że w spornym lokalu nie przebywa od dłuższego czasu, a powrót do niego uzależnia od ww. czynników związanych z remontem części pomieszczeń na piętrze budynku i odizolowaniem tego piętra od reszty domu, ale też nie podjęła jak dotąd żadnej akcji prawnej w celu odzyskania posiadania domu, uznać należało istnienie podstawy do rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej w formie decyzji o jej wymeldowaniu spod adresu ul. [.] 3. Od przeszło roku przebywała bowiem w wynajmowanym lokalu przy ul. M. [.] 54/1, gdzie znajduje się jej ośrodek interesów życiowych i gdzie powinna dopełnić obowiązku meldunkowego, czego wszak również nie dopełniła, ponieważ wówczas kontrolowane postępowanie byłoby bezprzedmiotowe, skoro zameldowanie się w nowym miejscu pobytu stałego powoduje jednoczesne wymeldowania z miejsca dotychczasowego. Z uwagi na argumentację skargi podkreślić należy, że nawet jeżeli opuszczenie przez skarżącą lokalu przy ul. [.] 3 nie było dobrowolne, lecz wywołane postawą męża, to na skutek upływu czasu i braku podjęcia czynności prawnych mających na celu odzyskanie jego posiadania taki charakter nabyło na skutek dorozumianego pogodzenia się z tymi faktami. Opuszczenie to nosi również znamiona trwałości, gdyż w dacie wydania kontrolowanej decyzji nie przebywała w tym lokalu od przeszło roku. Obowiązek meldunkowy, w przypadku pobytu stałego, powinien zaś być zrealizowany w terminie do 30 dnia od obrania sobie takiego miejsca, a czasowy jeszcze w krótszym okresie. Jeżeli chodzi zaś o zarzuty niezebrania kompletnego materiału dowodowego, w tym na skutek nieuwzględnienia jej wniosków dowodowych, to okazał się on o tyle niezasadny, że zgromadzony materiał wystarczał do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i zbędne było np. przesłuchiwanie wskazanych świadków. Mieliby oni zeznawać m.in. na okoliczność woli powrotu skarżącej do przedmiotowego budynku, co byłoby zbędne, skoro ona sama nie podjęła w tym zakresie żadnej akcji prawnej, a jedynie ogranicza się do formułowania warunków swojego powrotu, co dla sprawy nie ma istotnego znaczenia. Także, z powodu upływu długiego okresu od wyprowadzenia się, powody, które legły u podstaw tej decyzji nie miały, z podanych już względów, istotnego znaczenia dla obowiązku meldunkowego, jako że dalsze utrzymywanie jej meldunku pod rzeczonym adresem powodowałoby utrzymywanie – niekorzystanej z punktu widzenia konstytucyjnej klauzuli porządku publicznego, fikcji ewidencyjnej, skoro rzeczywiście przebywa od dawna w innym miejscu. Nawet okoliczność regulowania części opłat (podatku od nieruchomości) nie mogła w świetle art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. przesądzić o odmiennym rozstrzygnięciu. Zwrócić należy jednak uwagę, że jeżeli skarżąca zmieni miejsce stałego pobytu i centrum interesów życiowych ponownie uczyni w lokalu przy ul. [.] 3 będzie mogła, a nawet będzie miała taki obwiązek prawny, wykonać pod tym adresem obowiązek meldunkowy. Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę jako niezasadną oddalono.