II SA/Rz 580/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania A.K. (dalej: "Skarżąca"), reprezentowanej przez pełnomocnika-adwokata, od decyzji Burmistrza Miasta [...] (dalej: "Burmistrz") z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia własnej decyzji znak: [...] z dnia [...] października 2017 r. przyznającej Skarżącej od dnia 1 października 2017 r. do 31 lipca 2018 r. prawo do świadczenia wychowawczego na dwoje jej dzieci, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 11 ust. 1 pkt 2 i art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019r., poz. 2407 ze zm., dalej: "ustawa o pomocy państwa") - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że pismem z dnia 28 maja 2020 r. znak: [...] Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda") poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej o fakcie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec Skarżącej w okresie od dnia 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2018 r. W konsekwencji, decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., Burmistrz uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci Skarżącej przyznane decyzją z dnia [...] października 2017 r. na okres od dnia 1 października 2017 r. do 31 lipca 2018 r. Burmistrz wyjaśnił, że skoro w przypadku Skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, to przestał być organem uprawnionym do realizacji świadczenia wychowawczego. Wskazał na treść art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa, zgodnie z którym, w przypadku, gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczenia wychowawczego w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odwołaniu pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego eksponując okoliczność, że Skarżąca nie miała wiedzy na temat pracy męża za granicą i jego sytuacji finansowej. Kolegium utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję podkreśliło, że podstawą (dowodem), zarówno jeśli chodzi o stwierdzenie faktu podlegania osoby ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jak i określenie początku okresu (daty) podlegania temu ustawodawstwu, jest informacja Wojewody z dnia 28 maja 2020 r. W świetle tej informacji Burmistrz był zobligowany do wydania decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego w ww. okresie. Organem właściwym do wydania decyzji jest w takim przypadku wyłącznie wojewoda, który w oparciu o art. 16 ust. 7 ustawy rozstrzyga - zgodnie z art. 11 ust. 2 - o świadczeniu wychowawczym od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W skardze pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Burmistrza z dnia [...] czerwca 2020 r. i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia zarzucając: 1. naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. wyrażające się w braku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także przyjęciu za udowodnioną okoliczność będącą podstawą uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko, 2. naruszenie art. 16 ustawy o pomocy państwa poprzez zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, 3. naruszenie art. 27 ustawy o pomocy państwa poprzez uchylenie decyzji podczas gdy nie podlegają uchyleniu lub zmianie decyzje już wcześniej skonsumowane, czyli decyzje, których okres zasiłkowy upłynął, 4. naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez wydanie decyzji sprzecznej z prawem, opartej na błędnej wykładni przepisów, co całkowicie podważa zaufanie obywateli do organów. W uzasadnieniu podkreślono, że organ nie zbadał, czy mąż Skarżącej był uprawniony do świadczeń na rodzinę w państwie, w którym pracował w tym okresie. Stwierdzenie faktu wyjazdów za granicą jest niewystarczające. Konieczne jest bowiem ustalenie czy podlegał on ustawodawstwu państwa w zakresie wnioskowanych świadczeń w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wydane rozstrzygniecie jest więc przedwczesne. Z akt sprawy, poza stwierdzeniem okresów pobytów ojca dzieci za granicą, nie wynika charakter aktywności zawodowej. Skarżąca nie ma wiedzy czy mąż pobierał świadczenia w innym państwie. Skarga wywodzi, że w trybie art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie podlegają uchyleniu lub zmianie decyzje już wcześniej skonsumowane, czyli decyzje, których okres zasiłkowy upłynął. Orzecznictwo sądów administracyjnych również neguje możliwość zmiany lub uchylenia "decyzji skonsumowanej". Ponadto małżeństwo skarżącej w chwili wydania decyzji przyznającej świadczenie przechodziło kryzys zakończony postępowaniem rozwodowym. Skarżąca nie posiadała i do dnia dzisiejszego nie posiada informacji, gdzie pracował jej mąż ani jaka była jego sytuacja finansowa. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest nieuzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Burmistrz przyznał Skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na dwoje jej dzieci od dnia 1 października 2017 r. do 31 lipca 2018 r. Pismem z dnia 28 maja 2020 r. Wojewoda poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec Skarżącej w okresie od dnia 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2018 r. Na tej podstawie Burmistrz, decyzją z dnia [....] czerwca 2020 r., uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci Skarżącej przyznane decyzją z dnia [....] października 2017 r. na okres od dnia 1 października 2017 r. do 31 lipca 2018 r. Po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika Skarżącej, Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i decyzja ta, z dnia [...] grudnia 2020 r., stanowi przedmiot skargi. II. Stosownie do przepisu art. 16 ust. 1 ustawy o pomocy państwa, w przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. Zgodnie z ustępem 2, w przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby w dniu przyznania świadczenia wychowawczego lub po tym dniu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl ustępu 4, w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustala prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 (ustęp 5). Natomiast art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa stanowi, że w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z przedstawionych przepisów jednoznacznie wynika, że wojewoda jest organem właściwym do ustalenia czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń wychowawczych. Ustalenie takie, analogicznie jak w przypadku świadczeń rodzinnych (zob. wyrok NSA z dnia 18 października 2018 r., sygn. I OSK 949/18) ma ten skutek, że organ właściwy do załatwienia danej sprawy administracyjnej, z tą chwilą posiada kompetencję wyłącznie do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, jednocześnie tracąc swoją właściwość rzeczową w pozostałym zakresie. III. W stanie faktycznym sprawy Wojewoda, pismem z dnia 28 maja 2020 r., poinformował Burmistrza o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec Skarżącej w okresie od dnia 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2018 r. Konsekwencją ustalenia Wojewody jest to, że z mocy art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy, właściwy dotychczas organ (w rozpoznawanej sprawie – Burmistrz), posiada wyłącznie kompetencję do uchylenia swojej wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. Organ ten (Burmistrz), nie jest uprawniony do podważania informacji Wojewody i poczynionych ustaleń, nie jest też uprawniony, aby w tym zakresie dokonywać własnych ustaleń. Burmistrz jest związany ustaleniem Wojewody dokonanym na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy o pomocy, o stosowaniu przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W świetle powyższego niezasadne są zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Ponownie stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie wiążące dla Burmistrza było pismo Wojewody z dnia 28 maja 2020 r. informujące o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wobec Skarżącej w okresie od dnia 1 czerwca 2016 r. do 31 lipca 2018 r. Czynienie więc w ramach niniejszego postępowania dodatkowych ustaleń sygnalizowanych skargą było nie tylko zbędne, ale niedopuszczalne. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona decyzja, mająca oparcie w przepisie art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy, jest prawidłowa. Zatem Sąd stwierdza, że również o naruszeniu prawa materialnego nie może być mowy. Końcowo zaznaczyć należy, że utrata właściwości rzeczowej przez Burmistrza i uchylenie decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze ma ten skutek, że to Wojewoda orzekał będzie w sprawie tych świadczeń (art. 16 ust. 5 i ust. 7 – 10 ustawy o pomocy państwa). Z tych przyczyn skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).