II SA/Rz 583/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania na nieruchomość zajętą pod drogę powiatową postanawia przyznać skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Z. M. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] dołączyła do niej urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, którym zwróciła się o przyznanie jej zwolnienia od kosztów sądowych. Wg zawartych w nim informacji skarżąca liczy 62 lata i zamieszkuje samotnie w drewnianym domu o pow. 60 m². Jest także właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 6 ha stanowiącego główne źródło jej utrzymania, mimo iż przynosi ono znikome dochody a nawet straty (wynika to z konieczności opłacenia wszystkich prac związanych z uprawą ziemi, szacowanych na ok. 1000 zł. miesięcznie). Na ten cel są także przeznaczane w całości pobierane dopłaty do produkcji rolnej (za 2008 r. 2900 zł.). Skarżąca pobiera kwartalną emeryturę z KRUS w wysokości 439 zł. (załączona kserokopia przekazu pocztowego za I kwartał 2009 r.), z której środki przeznacza na zakup żywności, odzieży, środków czystości oraz opłaty za energię elektryczną, gaz i wodę. Rozpoznając założony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena zagrożenia tym uszczerbkiem dokonywana jest zatem w oparciu o możliwości finansowe osoby wnioskującej wynikające z uzyskiwanych dochodów i ponoszonych niezbędnych wydatków, z uwzględnieniem całokształtu sytuacji majątkowej jej oraz osób, z którymi ewentualnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Stosownie do powyższego wniosek Z. M. uznano za uzasadniony, a przedstawione przez nią okoliczności jako dostatecznie przemawiające za brakiem możliwości uiszczenia związanych ze sprawą kosztów sądowych; oprócz wpisu od skargi w kwocie 200 zł. którego opłacenie warunkuje nadanie jej dalszego biegu, do najbardziej prawdopodobnych - które mogą wystąpić w przyszłości - należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł. oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia w wysokości połowy wpisu od skargi. Łączna suma tych kosztów oscyluje w granicach 400 zł. i sama w sobie nie jest kwotą wygórowaną, zwłaszcza że poszczególne składowe tych kosztów jako powiązane z konkretnymi etapami postępowania sądowego są rozłożone w czasie. Jednak nawet ich odniesienie do możliwości płatniczych skarżącej zasadniczo nie pozostawia wątpliwości, że wygospodarowanie potrzebnych na to środków finansowych wiązało by się dla niej ze znacznymi trudnościami, zagrażając zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Nie pozwalają na to dochody z gospodarstwa rolnego, które wobec stosunkowo wysokich względem powierzchni kosztów jego prowadzenia, co do zasady równoważą się z nakładami na nie; w tym zakresie z uwagi na konieczność opłacenia siły najemnej wiarygodne jawi się stwierdzenie o jego znikomej dochodowości. Mimo że jak oświadczyła skarżąca gospodarstwo to stanowi podstawę jej utrzymania, należy przypuszczać, że w praktyce sprowadza się to przede wszystkim do pozyskiwania korzyści w naturze w postaci płodów rolnych, istotnie minimalizujących jej wydatki na zakup żywności. Możliwości pokrycia kosztów sądowych nie można także upatrywać w pobieranej przez wnioskodawczynię emeryturze. Jest to świadczenie kwartalne którego miesięczne rozliczenie daje niewielką kwotę ok. 146 zł. W tym względzie należy także mieć na uwadze sygnalizowane przez skarżącą wydatki na utrzymanie siebie i domu, których nie jest w stanie zaspokoić z gospodarstwa, a którym nie sposób odmówić charakteru koniecznych dla normalnego funkcjonowania. W tej sytuacji należy uznać, że Z. M. nie posiada żadnych realnych możliwości wywiązania się z obowiązku poniesienia kosztów sądowych bez narażania się na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (bez wpływu na to pozostaje fakt, że abstrahując od jego wysokości, zaskarżona decyzja w istocie wiąże się z przyznaniem jej odszkodowania pieniężnego). Skutkuje to przyznaniem prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, co będzie adekwatne do jej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Umożliwi jej to sądową kontrolę prawidłowości wydanej w sprawie decyzji i skorzystanie z przysługujących jej jako stronie postępowania uprawnień, czego w przypadku odmiennego uznania zapewne byłaby pozbawiona. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.