II SA/Rz 583/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga /spr./ Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S. G. i G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 marca 2025 r. nr SKO.4170/116/2024 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zgłoszenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 6 grudnia 2024 r. nr SO.6131.141.2024; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżących S. G. i G. G. solidarnie kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 7 marca 2025 r. nr SKO.4170/116/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (dalej: Kolegium, SKO lub Organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania G. i S. G. (dalej: Skarżący) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 dalej: K.p.a.), art. 88 ust. 1 pkt 6, ust.2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023r. poz. 1336 ze zm. dalej: u.o.p.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. poz. 1330) - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] (dalej: Burmistrz lub Organ I instancji) z 6 grudnia 2024 r., nr S0.6131.141 w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zgłoszenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych wynika, że opisaną wyżej decyzją z 6 grudnia 2024 r Burmistrz wymierzył Skarżącym karę pieniężną w kwocie 2 445,00 zł za usunięcie z nieruchomości o nr ew. [...], położonej w [...] jednej sztuki drzewa gatunku wierzba bez wymaganego prawem zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa (pkt 1). Nadto w pkt 2 odstąpił od wymierzenia Skarżącym administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie z tej samej nieruchomości, jednej sztuki drzewa gatunku olcha, bez wymaganego prawem zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa. W uzasadnieniu tej decyzji Burmistrz wyjaśnił, że po otrzymaniu zgłoszenia o wycince drzew z przedmiotowej nieruchomości, wszczęto postępowanie i przeprowadzono oględziny nieruchomości, w wyniku których ustalono, że bez wymaganego zezwolenia lub zgłoszenia Skarżący usunęli dwa drzewa gatunku olcha i wierzba. Dokonano także pomiaru pozostawionych pni – obwód olchy na wysokości ok. 10 cm wyniósł 128 cm. Pień pozostały po usunięciu wierzby zmierzono na wysokości 130 cm. Na wskazanej wysokości pozostawiony pień posiadał dwie odnogi, których obwody wynosiły odpowiednio: 108 cm i 109 cm. Działając w oparciu o przepis art. 89 ust. 7 u.o.p. Organ odstąpił od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa gatunku olcha, stwierdzając, że drzewo to było podcięte do połowy obwodu i groziło to jego przewróceniem podczas silnego wiatru. Mogło to doprowadzić do uszkodzeń linii telekomunikacyjnej oraz budynku znajdującego się w bliskiej odległości. Drzewo stanowiło również zagrożenie dla osób znajdujących się w pobliżu - w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, Strony zgodnie oświadczyły, że drzewo w każdej chwili mogło się przewrócić. W odniesieniu do wierzby, Organ podczas rozprawy administracyjnej na gruncie ustalił, że drzewo było zdrowe, nie okazywało objawów chorobowych. S. G. wraz z synem L. wyciął drzewo w 2021 r., nie dokonując wymaganego prawem zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa. Usunięcia dokonano ze względu na zacienianie i zaśmiecanie działki sąsiada. Mając na uwadze powyższe Organ wskazał, że był zobligowany do nałożenia kary za usunięcie wierzby bez wymaganego zezwolenia. Opłata została określona jako iloczyn obwodu pnia wynoszącego 163 cm (109 cm + 14* 108 cm) i stawki wysokości opłaty 15 PLN -163 cm * 15 zł = 2 445.00 zł. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Skarżący, zarzucając, że decyzja jest błędna, narusza prawo i wydana została bez wnikliwego rozpoznania sprawy z całkowitym pominięciem istotnych dla sprawy faktów i dowodów. SKO opisaną na wstępie decyzją z 7 marca 2025 r. utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji, stwierdzając że usunięcie drzewa z działki nr [....] przez właścicieli nieruchomości nastąpiło bez uprzedniego dokonania wymaganego zgłoszenia, co stanowi naruszenie art. 83f ust. 4 u.o.p. Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, działanie takie obliguje organ do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ podkreślił, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzewa bez wymaganego zgłoszenia ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla jej zastosowania wystarczające jest samo stwierdzenie naruszenia przepisów, niezależnie od motywów działania sprawcy, jego winy, wiedzy czy zamiaru. Ponieważ drzewo zostało usunięte przez Skarżących bez zgłoszenia, a powodem działania była jedynie prośba sąsiada, a nie zagrożenie dla życia czy mienia – co sami Skarżący potwierdzili w toku postępowania – późniejsza próba przedstawienia odmiennych okoliczności tj. powołanie się na rzekome zagrożenie zawaleniem drzewa z powodu śniegu, podjęta dopiero na etapie postępowania odwoławczego i nie poparta żadnym materiałem dowodowym – widzenia Skarżących zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, wobec jednoznacznych wcześniejszych oświadczeń stron, złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej. Organ odwoławczy potwierdził prawidłowość wyliczenia wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej oraz podstawę prawną jej nałożenia w oparciu o art. 89 ust. 1 oraz art. 85 ust. 1 i 2 u.o.p., z uwzględnieniem rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz.U. poz. 1330), a także prawidłowość odstąpienia od wymierzenia kary za wycięcie drzewa z przyczyn ujawnionych w toku postępowania. Skargę do WSA w Rzeszowie wnieśli Skarżący, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie reguły swobodnej oceny dowodów, a co za tym idzie przyjęcie przez organ orzekający oceny dowodów, która jest sprzeczna w szczególności z zasadami doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania; - wadliwość uzasadnienia postanowienia polegająca na braku wyczerpującego przedstawienia dowodów i dowolną ich ocenę oraz nierozpatrzenie wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu; - niezachowanie w toku postępowania zasad praworządności i obowiązku z urzędu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przez co został naruszony słuszny interes stron, a także interes społeczny (art. 7 K.p.a.); - błędne ustalenia w zakresie wycięcia wierzby, podczas gdy Skarżący dopełnili wszelkich czynności wymaganych do wycinki drzewa, a wierzba zagrażała zawaleniem się na budynek, w którym zamieszkiwali Skarżący. Mając powyższe na względzie, wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Organu I instancji, nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie 26 sierpnia 2025r. Skarżący podtrzymali zarzuty skargi podkreślając, że organy błędnie uznały, że drzewo którego dotyczy postępowanie – wierzba, za wycięcie której wymierzona została kara - zostało wycięte, podczas gdy drzewo to zachowało żywotność, nadal rośnie i ma nowe zielone pędy. Wskazali że odcięte zostały jedynie konary boczne, które rosły w kierunku na dom i na działkę sąsiada- natomiast samo drzewo nadal rośnie w tym samym miejscu, obecnie ma zielone liście i nowe pędy. Na potwierdzenie okazali zdjęcia wierzby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 dalej: P.p.s.a.) zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są wadami w postaci: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy albo zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty, co do nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy są zasadne, gdyż ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy, na podstawie którego organ nałożył na Skarżących karę administracyjną nie jest tak bezsporny i nie budzący wątpliwości, jak przyjęły to organy obu instancji w treści wydanych w sprawie decyzji o nałożeniu kary za usunięcie drzewa. Zgodnie z przepisem art. 89 ust. 1 pkt 6 u.o.p. na który powołały się organy obu instancji, wójt burmistrz lub prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 u.o.p. Przesłanką wymierzenia przedmiotowej kary jest zatem wykazanie, że doszło do usunięcia wycięcia drzewa oraz że nastąpiło to bez dokonania stosownego zgłoszenia. Ze zdjęć zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że jedno z drzew będących przedmiotem prowadzonego postępowania - lipa, zostało przez Skarżących wycięte całkowicie tj. wraz z całym pniem. Stan faktyczny w tej części sprawy nie był kwestionowany i nie budzi wątpliwości. Okoliczności towarzyszące wycięciu przedmiotowego drzewa tj. fakt że drzewo było nadcięte, uszkodzone i mogło stanowić realne zagrożenie dla osób przebywających w pobliżu, która to okoliczność została w toku przeprowadzonego postępowania potwierdzona przez wszystkie osoby uczestniczące w tym postępowaniu - pozostają w ocenie organu usprawiedliwione, działaniem na rzecz bezpieczeństwa osób i mienia, dlatego mimo niewątpliwego usunięcia przedmiotowego drzewa przez Skarżących, organ odstąpił od wymienienia kary. Ta część ustaleń i wniosków organu nie budzi wątpliwości. Uchylenie zaskarżonej decyzji w tej części, uzasadnione jest przekonaniem Sądu o konieczności dalszego łącznego prowadzenia postępowania w przedmiocie usunięcia obu drzew, istotnego dla zachowania spójności tego postępowania. Drugie z drzew - wierzba, jak wynika z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, zostało przycięte do wysokości 160 cm. Okoliczność ta również nie jest kwestionowana. Nie ulega wątpliwości, że na rozprawie administracyjnej przeprowadzonej na gruncie 21 października 2024r. Skarżący - pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz o prawie do odmowy składania tychże zeznań - pod rygorem takiej właśnie odpowiedzialności, potwierdzili ścięcie drzewa, przyznając że drzewo było zdrowe i nie stanowiło zagrożenia dla życia ludzi i mienia, a motywem działania była prośba sąsiada, któremu drzewo to zaśmiecało i zacieniało podwórko. Nie ulega też wątpliwości, że Skarżący nie dokonali wcześniej wymaganego zgłoszenia. W ocenie Sądu, stwierdzenie Skarżących będące przyznaniem się do ścięcia drzewa, nie zwalnia jednak organu z dokonania oceny, jak działania Skarżących zaklasyfikować po względem konsekwencji wynikających z przepisów ustawy. To na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek wykazania, że spełnione zostały przesłanki nałożenia kary administracyjnej. O ile z akt sprawy bezspornie wynika, że Skarżący dokonali jakiegoś rodzaju wycinki/przycinki w stosunku do znajdującej się na ich działce wierzby, to nie wynika ani jaka była pierwotna wielkość korony tego drzewa, ani dlaczego w odniesienia do tego drzewa - w chwili kontroli dokonywanej przez organ, posiadającego dużą ilość nowych, odrastających gęsto, żywych i zielonych pędów - uznano, że zostało ono usunięte/ wycięte na równi z drugim drzewem, zredukowanym do samego podłoża. Ponieważ w treści zaskarżonej decyzji nie ma jakiegokolwiek wyjaśnienia, co do tego dlaczego, pomimo faktu, że drzewo to zachowało żywotność, jest zielone, ma nowe liście, organy orzekające w sprawie uznały, że drzewo to zostało usunięte – zaskarżona w sprawie decyzja nie poddaje się kontroli. Nie sposób bowiem przesądzić o zasadności nałożenia kary administracyjnej za usunięcie drzewa, w sytuacji gdy nie zostały usunięte wątpliwości, co do tego czy w przedmiotowej sprawie można mówić o wycięciu/usunięcia drzewa czy też raczej o jego przycięciu, czy wykonaniu innego rodzaju czynności. Przeprowadzone przez organy administracyjne postępowanie dowodowe, ograniczone do kwestii przyznania się Skarżących a pozbawione ustaleń w zakresie stanu poprzednio istniejącego na nieruchomości, w sytuacji gdy Skarżący zaprzeczają usunięciu drzewa, powołując się na fakt, że ono nadal rośnie na nieruchomości – uniemożliwiają dokonanie pozytywnej kontroli zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie bowiem korona przedmiotowej wierzby została znacznie zredukowana, nie jest jednak jasne jak daleko idąca była dokonana redukcja – nie ustalono bowiem stanu poprzedniego- ani jakie ewentualne znaczenie nadać temu działaniu Skarżących, w kontekście przepisów ustawy o ochronie przyrody. Wątpliwości Sądu wzbudza bowiem uznanie przedmiotowej wierzby za usuniętą, w sytuacji gdy w przestrzeni publicznej wielokrotnie obserwuje się wierzby ze znacząco zredukowanymi koronami, które masowo odbudowują nowe, gęste, zielone korony nie nasuwając automatycznego wniosku o zniszczeniu, usunięciu czy wycięciu tychże drzew. Bez konkretnej argumentacji organu nie sposób zatem ocenić zasadności przyjętego sposobu wnioskowania organu, co do uznania przedmiotowej wierzby za usuniętą. Sąd nie jest w stanie wyręczyć organu w stwierdzeniu istotnych okoliczności sprawy, ani w ewentualnym wyjaśnieniu znaczenia ustalonych okoliczności faktycznych. W sytuacji, w której Skarżący powołując się na fakt zachowanie żywotności przez drzewo, zaprzeczają jego usunięciu – nałożenie przedmiotowej kary administracyjnej za usunięcie drzewa jawi się jako przedwczesne. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali jaki był stan przedmiotowej wierzby przed dokonywaniem działań przez Skarżących oraz jak działania Skarżących wpłynęły na stan drzewa przy uwzględnieniu m.in. jego dalszej żywotności. Tak ustalony stan faktyczny organ podda ocenie z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie przyrody, stwierdzając czy w ogóle i ewentualnie jakiego rodzaju naruszenie przepisów ustawy można przypisać Skarżącym, a także uzasadni obrane stanowisko odniesieniem do przyjętych powszechnie zasad przycinania tego gatunku drzew czy to wynikających z wiedzy fachowej, czy też sporządzonej na użytek sprawy opinii. Istotą sprawy jest bowiem wyjaśnienie czy i dlaczego, w sytuacji gdy wierzba zachowała zieloną koronę, nałożenie przedmiotowej kary jest zasadne. Brak dokonania istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych i ich właściwej oceny stanowi o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., prowadząc do nieprawidłowego, bo przedwczesnego, zastosowania przepisów prawa materialnego, co skutkować musiało uchyleniem orzeczeń organów obu instancji. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 P.p.s.a. Zasądzone do zwrotu koszty postępowania sądowego obejmują uiszczony przez Skarżących wpis od skargi.