II SA/Rz 59/15

z dnia 4 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na pismo Rektora [.] w [.] z dnia [.] listopada 2014 r. w przedmiocie prawa do pobierania stypendium na kierunkach zamawianych - p o s t a n a w i a - I. zwolnić skarżącą od opłat sądowych w całości, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca B.M wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu wnioskodawczyni wniosła sprzeciw. Z przedstawionych przez stronę informacji wynika, że jest ona studentką [.] Wyższej Szkoły [.] w [.] i w związku z tym mieszka w [.]. Jej dotychczasowym dochodem było jedynie stypendium rektora oraz stypendium zamawiane, których nie przyznano jej w aktualnym roku akademickim. Pozostaje wobec tego na utrzymaniu rodziców, wraz ze studiującą w [.] siostrą. Wydatki na ich utrzymanie wynoszą miesięcznie po około 800 zł. Ojciec choruje przewlekle, z czym związane są znaczne koszty leczenia. Siostra od dzieciństwa leczy się na nerki, z tym że obecnie nastąpiła przerwa w leczeniu. Dochód rodziców wynosi łącznie 4300 zł. Rodzice mieszkają w domu o powierzchni 140 m2. Ponoszą koszty własnego utrzymania, jak również utrzymania córek w [.] i w [.]. Wydatkują m.in. 615 zł na spłatę raty kredytu, 200 zł lekarstwa, 300 zł dojazdy do pracy, 1500 zł – własne utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: "Ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ocena okoliczności przedstawionych na uzasadnienie żądania przez pryzmat przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa wykazała, że wnioskodawczyni ich nie spełnia. Brak bowiem podstaw do przyjęcia, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, skoro ma zapewnione środki na codzienne utrzymanie. Niemniej, Sąd ocenił, czy skarżąca spełnia kryteria przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że żądanie to mieści się we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Analiza przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa wykazała, że wniosek w tym zakresie mógł zostać uwzględniony. Dochody rodziny, pomimo ze wynoszą 4300 zł miesięcznie, to jednak muszą być rozdysponowane na utrzymanie czteroosobowej rodziny, w tym dwie studiujące córki mieszkające w miejscowościach, w których siedziby mają uczelnie, na których studiują. Oczywistym jest dla Sądu ponoszenie przez rodzinę typowych wydatków na codzienne utrzymanie, w tym wyżywienie i utrzymanie domu oraz stancji, które pochłaniać muszą znaczną część dochodu tejże rodziny. W myśl art. 245 § 3 Ppsa, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wobec tego Sąd uznał, że zasadne będzie zwolnienie skarżącej od opłat sądowych w całości, aby nie pozbawić jej środków bieżącego utrzymania. To zaś wyłącza możliwość jednoczesnego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy pełnomocnika, a wydatku tytułem jego wynagrodzenia nie można traktować jako niezbędnego. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje bowiem przymus reprezentacji strony przez zawodowego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego) i skarżąca nie ma obowiązku ponosić takich wydatków. Ponadto, w myśl art. 134 § 1 Ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd z urzędu bada legalność zaskarżonego aktu poddanego jego kontroli, bez względu na aktywność samej strony, co dodatkowo przemawia za uznaniem, że udział zawodowego pełnomocnika nie jest w postępowaniu pierwszoinstancyjnym konieczny. Przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym pozwoli natomiast nadać sprawie dalszy bieg. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.