II SA/Rz 592/10

Dnia 31 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 31 września 2010 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie H. i P. O. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. i P. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2010 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków -postanawia- I. zwolnić skarżących od wpisu od skargi w ¾ jego wysokości; II. zwolnić skarżących w całości z pozostałych opłat sądowych; III. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [....] kwietnia 2010 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, skarżący H. i P. O. złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2010 roku, sygn. II SA/Rz 592/10 referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych w połowie ich pełnej wysokości odmawiając jednocześnie uwzględnienia wniosku w pozostałym zakresie. W ustawowym terminie H. i P. O. od postanowienia referendarza sądowego wnieśli sprzeciw. Wskazali w nim dodatkowe okoliczności, które nie zostały ich zdaniem uwzględnione w zakwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy traci moc. Sąd rozpoznaje wniosek na nowo. Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowane jest w ramach instytucji prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 P.p.s.a. Skorzystanie z tej instytucji przez osobę fizyczną dopuszczalne jest jedynie wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten nakłada na wnioskujących art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a. Z powołanej regulacji wynika zasada, że prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub wręcz zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zwolnienie od kosztów sądowych jest zatem, z jednej strony, realizacją prawa obywateli do sądu, a z drugiej, uszczupleniem dochodów państwa. Z istoty prawa pomocy wynika, iż ustawodawca odstępuje od ogólnej zasady odpłatności postępowania – art. 199 P.p.s.a. – na rzecz konstytucyjnego prawa do sądu w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie partycypować w całości bądź części kosztów związanych z rozpoznaniem wniesionej przez nią skargi. Przyznanie prawa pomocy nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od swobodnej decyzji sądu, lecz podlega ściśle określonym przez wyżej wskazane przepisy regułom, których spełnienie warunkuje zasadność wniosku. Jeżeli osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie wykaże, że spełnia wymogi uzasadniające skorzystanie z tej instytucji, Sąd wniosku uwzględnić nie może. Odnosząc powyższe do sytuacji materialnej i życiowej skarżących Sąd ocenił ich wniosek jako częściowo zasadny. W oparciu o zalegające w aktach sprawy dokumenty Sąd ustalił co następuje: Rodzina skarżących jest trzyosobowa; poza skarżącymi wchodzi do niej ich 16-letni syn W. Jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie ze stosunku pracy skarżących, które łączenie wynosi 2126,20 złotych brutto miesięcznie. Skarżący są właścicielami domu o pow. 150 m2 oraz nieruchomości gruntowej o pow. 0,11 ha. Nie posiadają żadnych oszczędności oraz pojazdów mechanicznych. Poza standardowymi wydatkami związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżący ponoszą wydatki związane z dojazdem P. O. do pracy – 165 zł. miesięcznie oraz z dojazdem syna do Technikum Informatycznego w S. – 104,04 zł. miesięcznie. Ponadto, w okresie lipiec-sierpień, obciąży ich dodatkowy wydatek związany z koniecznością zakupu podręczników i zeszytów oraz opłaceniem składek na ubezpieczenie i Komitet Rodzicielski dla syna. Uwzględniając powyższe okoliczności – sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową skarżących należy stwierdzić, iż dochód, jakim dysponuje ich rodzina jest wprawdzie stały, lecz jednocześnie zbyt niski by można było z niego wygospodarować środki na pokrycie wpisu od skargi. Obciążający skarżących na obecnym etapie postępowania wydatek w kwocie 200 złotych w relacji do wysokości osiąganych dochodów, oraz standardowych kosztów utrzymania trzyosobowej rodziny jest zbyt wysoki, a jego poniesienie doprowadziłoby do niemożności zaspokojenia ich podstawowych – koniecznych – potrzeb. Z tych względów Sąd postanowił zwolnić skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w ¾ jego wysokości oraz z obowiązku ponoszenia pozostałych opłat sądowych w całości. Oznacza to, że kwota ta (50 złotych) będzie jedynym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązani będą skarżący w zainicjowanym przez nich postępowaniu. Sąd nie zwolnił skarżących od pozostałej części wpisu od skargi, albowiem uznał, że kwota 50 złotych mieści się w granicach ich możliwości finansowych i nie spowoduje uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.