II SA/Rz 593/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03 w sprawie wydania zaświadczenia skargę oddala SA/Rz 593/04 U Z A S A D N I E N I E Pismem z dnia 6 sierpnia 2004 r. Z. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 7 maja 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1842/03, z następujących powodów: 1/ nieważności postępowania, 2/ późniejszego wykrycia okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga Z. P. zawiera następujące uzasadnienie: Nieważność postępowania nastąpiła w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wydając wyrok naruszył prawo, tj. art. 6, 140, 153, 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/. Skarżący w dniu 5 lipca 2002 r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Rzeszowie postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] czerwca 2002 r. odmawiające wydania mu zaświadczenia potwierdzającego pracę przymusową żołnierza w batalionie budowlanym. W wyroku z dnia 22 listopada 2002 r. sygn. akt SA/Rz 1418/02, uchylającym zaskarżone postanowienie, Sąd zalecił by w ponownym postępowaniu "organ rozważył potrzebę przesłuchania skarżącego oraz możliwość dopuszczenia w tej kwestii także innych dowodów". Rozpatrując ponownie sprawę organ powołał się na "inne dokumenty", ale ich treść "diametralnie przeinaczył" i utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] z dnia 31 stycznia 2002 r. Nr [...], czym rażąco naruszył art. 153 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Wydając w dniu 7 maja 2004 r. wyrok sygn. akt SA/Rz 1842/03 Sąd wprowadził skarżącego w błąd, gdyż pouczył go tylko, że za pomocą adwokata lub radcy prawnego może wnieść kasację. Tymczasem niniejsza sprawa dotyczy wydania zaświadczenia z tytułu pracy, a w myśl art. 393 pkt 6 k.p.c. w sprawach świadectw pracy kasacja nie przysługuje. Błędne więc pouczenie skarżącego o możliwości wniesienia kasacji jest rażącym naruszeniem prawa, spowodowało, że był pozbawiony możliwości działania i w myśl art. 271 pkt 2 ustawy w/w "zachodzi tu nieważność postępowania, co jest podstawą do wznowienia postępowania". Według skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zażądał od organu złożenia dokumentu, który byłby istotny do rozstrzygnięcia sprawy, o czym dowiedział się niedawno /uzupełnionego wykazu zaświadczeń o pracy przymusowej wydanych innym żołnierzom batalionów budowy lotnisk/. Powyższe jest rażącym naruszeniem art. 48 i 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. powoływanej wyżej oraz art. 248 § 1 i 2 K.p.c. W związku z tym również w myśl art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. wnosi skargę o wznowienie postępowania. Jeżeli w sprawach zaświadczeń pracy kasacja nie przysługuje /art. 393 pkt 6 k.p.c./, a Sąd nie uwzględni skargi i nie wznowi postępowania, to wyrok z dnia 7 maja 2004 r. skarżący będzie uważał "jako wyrok ostatniej instancji" i złoży skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, ponieważ każdy ma prawo do rzetelnego procesu i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd. W piśmie z dnia 9 sierpnia 2004 r. /"uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania"/ Z. P. wnosił o zmianę wyroku z dnia 7 maja 2004 r., wyznaczenie rozprawy i rozpoznanie sprawy na nowo /art. 280 § 1 i art. 282 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r./ oraz zasądzenie od organu wydania mu zaświadczenia żądanego we wniosku do Wojskowego Komendanta Uzupełnień [...] /o pracy przymusowej w Wojsku Polskim w 16 Batalionie Budowy Lotnisk w Jarocinie, który wchodził w skład 6 Batalionu Budowlanego/. Wniósł również by Sąd zażądał od organu wykazu poświadczeń o pracy w batalionach budowlanych wydanych w latach 2002 – 2003 o dane w jakich jednostkach i miejscowościach żołnierze ci służyli, co byłoby istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Podał przy tym, że ostatnio miał do wglądu dokument /w żaden jednak sposób go nie określając/ potwierdzający wydanie takich zaświadczeń byłym żołnierzom batalionów budowy lotnisk. Pełnomocnik Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wnosił o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Dopuszczalne jest więc wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem, jak i postanowieniem. Natomiast nie jest dopuszczalne dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie postępowania /art. 285 powyższej ustawy/. Do wniesienia skargi o wznowienie postępowania legitymowane są strony lub uczestnicy postępowania oraz inne podmioty uprawnione do żądania wszczęcia postępowania /w granicach przewidzianych przez w/w ustawę/. Przyczyny wznowienia postępowania, poza nieważnością /art. 271 p.s.a./, wymienia art. 273 p.s.a. – określone są one jako właściwe przyczyny restytucyjne – a ponadto w myśl art. 272 p.s.a. podstawą skargi o wznowienie postępowania może być orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie której zostało wydane orzeczenie. W przypadkach nieważności /art. 271 p.s.a./ uchylenie prawomocnego wyroku następuje, jeśli zaistniała nieważność postępowania, chociażby nie miała ona żadnego wpływu /żadnych następstw/ na rozstrzygnięcie sprawy. Z kolei w odniesieniu do przyczyn restytucyjnych /art. 273 p.s.a./, ich uwzględnienie jest możliwe jedynie wówczas, gdy zostanie stwierdzony związek przyczynowy między określoną przesłanką, a treścią prawomocnego wyroku. Z. P. w skierowanej przeciwko wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 maja 2004 r. /SA/Rz 1842/03/ skardze o wznowienie postępowania, jako jej podstawę wskazał na przyczyny nieważności /art. 271 pkt 2 p.s.a./ i właściwe przyczyny wznowienia /przyczyny restytucyjne/, tj. wymienione w art. 273 § 2 p.s.a. W ocenie Sądu, wniesienie przez Z. P. skargi o wznowienie postępowania nastąpiło w terminie /art. 277 p.s.a./ i sformułowano w niej podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie. Jako pierwszą z nich Z. P. wskazał podstawę wymienioną w art. 271 pkt 2 p.s.a. Zgodnie z jego brzmieniem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub, jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia postępowania, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Domagając się wznowienia postępowania z przyczyn nieważności Z. P. stwierdził, że błędne pouczenie go przez Sąd o możliwości wniesienia kasacji – według zaś jego twierdzeń z mocy art. 393 pkt 6 k.p.c. w sprawach świadectw pracy kasacja nie przysługuje – jest rażącym naruszeniem prawa, skutkującym pozbawieniem go możności działania. Z treści protokołu rozprawy w dniu 7 maja 2004 r. /SA/Rz 1842/03/ wynika, że Z. P. działał przed Sądem osobiście /przedstawiał argumentację skargi/ i po ogłoszeniu wyroku został prawidłowo pouczony o przysługującej mu skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, sposobie i terminie jej wniesienia, a także o obowiązku jej sporządzenia przez adwokata lub radcę prawnego /art. 173 § 1, art. 175 § 1, art. 177 § 1 p.s.a./. Nadto pouczony został o prawie pomocy /art. 243-263 p.s.a./. Chybione jest więc stanowisko skarżącego, a przede wszystkim odwołanie się przez niego do przepisu art. 393 pkt 6 k.p.c. nie mającego tu w ogóle zastosowania, jakoby wskutek opisanego przez siebie naruszenia prawa był pozbawiony możności działania. W rezultacie należy uznać, że ta podstawa wznowienia nie istnieje. Należy też zauważyć, że Sąd Najwyższy /wprawdzie na gruncie k.p.c./ wyraził pogląd /uchwała z dnia 14.04.1980 r., III CZP 19/80, OSN 1980/11/250/, iż o pozbawieniu strony możności działania można mówić tylko wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możności działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie obrony, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Powyższy pogląd akceptowany jest również w literaturze prawniczej /T. Woś, H. Krzysiak-Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowo-administracyjne" Wyd. Prawnicze W-wa 2004 r., str. 339/, bowiem wznowienie prawomocnie zakończonego postępowania powinno być obwarowane restrykcjami; podziela ten pogląd także Sąd w obecnym składzie. Przenosząc zatem powyższe do określonej przez Z. P. przyczyny nieważności, nie ma żadnych podstaw do uznania, że ona zaistniała. Drugą z kolei podstawą wznowienia postępowania wskazaną przez Z. P. była podstawa wymieniona w art. 273 § 2 p.s.a. W myśl tego przepisu można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. "Wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych i wówczas nieujawnialnych, bo nie znanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiałów poprzedniego postępowania, a tylko nie dostrzeżonych przez stronę. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania /por. uchwała SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSN 1969/12/208/. W świetle tego, co wyżej powiedziano oraz przedstawionego przez skarżącego uzasadnienia podstawy wznowienia postępowania, wymienionej w art. 273 § 2 p.s.a., nie można podzielić poglądu, że ta podstawa wznowienia zaistniała. Materiał z poprzedniego postępowania wykazuje bowiem jednoznacznie, że wspomniany w skardze dokument – wykaz wydanych w latach 2002 – 2003 zaświadczeń o pracy w batalionach budowlanych /przy czym takie zaświadczenia nie były wydawane żołnierzom batalionów budowlanych lotnisk, co wynika z materiału dowodowego/ znany był stronom postępowania administracyjnego /a więc jawny/ i Sądowi. Twierdzenie zaś skarżącego, że ostatnio "miał do wglądu dokument", którego nie złożył w Sądzie i w żaden sposób nie sprecyzował /w sposób umożliwiający przeprowadzenie dowodu/ nie może być wystarczające do skutecznego żądania wznowienia postępowania. Mając to wszystko na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że na zasadzie art. 282 § 2 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.