II SA/Rz 593/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 7 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. A. B. we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] zwrócił się o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, uzasadniając to trudną sytuacją materialną, wniósł o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. Wg zawartego w nim oświadczenia, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką, żoną i 3 dzieci (9, 19 i 23 lata). Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 150 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 4,3 ha. Posiadane dochody pochodzą z pracy zarobkowej żony oraz pobieranej przez matkę renty – odpowiednio 1400 i 1100 zł. netto. Wnioskodawca zajmuje się rolnictwem, ale nie wykazał żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu żony. Ponieważ powyższe dane okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej skarżącego, celem potwierdzenia jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych został on wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz nadesłania wyciągów z rachunków bankowych swoich i osób wspólnie gospodarujących. Doręczone mu 27 lipca 2010 r. wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem odmowy przyznania prawa pomocy pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 3 sierpnia 2010 r.). W związku z powyższym stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy obciąża osobę wnioskującą, a kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów. Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że przy rozpatrywaniu wniosku pod uwagę brana jest sytuacja majątkowa i możliwości finansowe wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, a nie tylko jego samego; z tej przyczyny za uznaniem zasadności wniosku nie może decydować wyłącznie okoliczność braku wykazania przez skarżącego jakichkolwiek dochodów osobistych. Mimo odwoływania się przez skarżącego do trudnej sytuacji materialnej, ocena jego żądania oparta wyłącznie na danych zawartych w formularzu PPF nie potwierdziła spełnienia przytoczonej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podyktowane to było głównie brakiem dokładniejszych danych nt. obciążających skarżącego i członków jego rodziny wydatków, prowadzonej przez niego działalności rolniczej oraz brakiem możliwości ustalenia, że faktycznie jest ona niedochodowa (sytuacja taka nasuwa wątpliwości co do celowości jej prowadzenia). W związku z tym wezwano wnioskodawcę do: 1. Wyjaśnienia, czy on lub członkowie jego gospodarstwa domowego są właścicielami samochodów osobowych i telefonów komórkowych (jeżeli tak, to o podanie miesięcznych kosztów ich utrzymania), 2. Podania rodzaju prowadzonej przez niego działalności rolniczej, wykorzystywanych do tego składników majątkowych oraz kwot dochodu lub straty za m-c czerwiec i lipiec 2010 r., 3. Nadesłania wyciągów z rachunków bankowych jego i członków gospodarstwa domowego z wykazem operacji za m-c czerwiec i lipiec 2010 r., 4. Podania wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na konieczne utrzymanie (tj. żywność, lekarstwa, utrzymanie domu), 5. Wyjaśnienia, czy jego dwaj pełnoletni synowie są osobami bezrobotnymi, a jeżeli tak, to potwierdzenie tego zaświadczeniami z urzędu pracy. Wykonanie przez A. B. wezwania w powyższym zakresie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić jego wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, zwolnić go od kosztów sądowych (w całości, lub w części). Brak jakiejkolwiek odpowiedzi z jego strony skutkuje jednak uzasadnionym przypuszczeniem, że nie ma on zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i finansowej. Poddaje to również w wątpliwość wiarygodność już udzielonych przez niego informacji sugerując, że mogły zostać one przedstawione wybiórczo celem uwiarygodnienia wniosku i uzyskania orzeczenia zwalniającego od kosztów sądowych. Brak dostatecznych informacji pozwalających ustalić rzeczywistą sytuację materialno – bytową i możliwości płatnicze skarżącego i członków jego rodziny skutkuje uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niego obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Skarżący składając więc wniosek o przyznanie prawa pomocy musiał się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności. Decydując się na niewykonanie skierowanego do niego wezwania mógł też przewidywać niekorzystne załatwienie wniosku, gdyż został pouczony o związanych z tym skutkach. Niewywiązanie się więc przez A. B. z ciążącego na nim ustawowego obowiązku wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy wyłącza możliwość pozytywnego rozpoznania złożonego przez niego wniosku. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.