II SA/Rz 593/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącej adwokata. I. G. dołączonym do skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (złożonym na obowiązującym formularzu PPF) zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu powołała się na brak znajomości przepisów oraz trudną sytuację materialną, która nie pozwala jej na powierzenie prowadzenia sprawy adwokatowi lub radcy prawnemu. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z chorą 14-letnią córką (na jej utrzymanie przeznacza większość środków) i matką. Jako posiadany majątek wykazała dom o pow. 160 m² wraz z 10-arową działką, zaś jako ponoszone wydatki: zakup leków dla córki i matki (2 x 100 zł.), opłaty za gaz i energię elektryczną – odpowiednio 200 i 250 zł./2 m-ce, wodę – 100 zł./m-c, podatek od nieruchomości – 300 zł./rok, wywóz śmieci – 70 zł./m-c, zakup opału – 4000 zł./rok, żywności – ok. 900 zł./m-c, użytkowanie samochodu – ok. 200 zł./m-c. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należy wskazać, że z uwagi na przedmiot sprawy (z zakresu pomocy i opieki społecznej), zgodnie z art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), przysługuje jej ustawowe od zwolnienie nich i w tym zakresie nie podlega on merytorycznemu rozpoznaniu. W tej sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czego niezbędnym warunkiem jest wykazanie przez osobę wnioskującą braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy (argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku nie może więc stanowić brak wiedzy prawniczej czy znajomości obowiązujących przepisów). Przystępując do jego rozpoznania, z urzędu wzięto pod uwagę również informacje zawarte w uzasadnieniu skargi. Zgodnie z nimi, matka skarżącej pobiera emeryturę w wysokości 1600 zł. netto, ona sama zaś otrzymuje alimenty na dziecko (500 zł.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy (620 zł.) wraz z dodatkiem (200 zł.), dodatek z tytułu rehabilitacji i kształcenia dziecka niepełnosprawnego (80 zł.), świadczenie rodzinne (100 zł.) i zasiłek pielęgnacyjny (150 zł.). Córka ma orzeczoną niepełnosprawność (upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym), chodzi do szkoły specjalnej, pozostaje pod opieką lekarzy specjalistów. Opieka nad nią (m.in. zawożenie do szkoły, lekarzy) czyni niezbędnym korzystanie przez skarżącą z posiadanego samochodu (Fiat Seicento), z czym wiążą się wskazane wydatki (ok. 200 zł.). Uznając te dane za wystarczające do rozpoznania wniosku (dostatecznie uzupełniające informacje zawarte w formularzu PPF), za niecelowe uznano wzywanie skarżącej w trybie art. 255 P.p.s.a do złożenia dodatkowego oświadczenia i/lub dokumentów potwierdzających jej status majątkowy i dochody. Oceniając w oparciu o wskazane kryterium i na podstawie powyższych informacji sytuację materialno - finansową I. G. nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia jej wniosku o ustanowienie adwokata (pod uwagę brane są dochody i niezbędne wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym). Udzielone informacje nie potwierdzają jej twierdzenia o trudnej sytuacji materialnej i nie wskazują, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania siebie i pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny wiązałoby się ustanowienie przez nią we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru, tj. jakich niezbędnych potrzeb życiowych nie byliby w stanie przez to zaspokoić (nie chodzi przy tym o jakikolwiek uszczerbek związany z zaspokajaniem wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, lecz odnoszący się wyłącznie do podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie, koszty leczenia, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu). I. G., jej matka i córka mają w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Wnioskodawczyni wraz z matką posiadają także stałe źródła comiesięcznych dochodów, których łączna wysokość daje kwotę 3250 zł. i z których pokrywają wydatki związane z utrzymaniem siebie, domu oraz leczeniem. Ich rozliczenie do okresu jednego miesiąca (przy całościowej kwalifikacji jako niezbędnych), daje kwotę 2055 zł., a więc o ponad 1200 zł. niższą od uzyskiwanych dochodów. Sytuacja ta, nawet przyjmując inne dodatkowe wydatki o charakterze doraźnym, w tym przede wszystkim związane ze stanem zdrowia córki (wyjazdy, konsultacje lekarskie, rehabilitacja), w żaden sposób nie świadczy o występowaniu po stronie skarżącej trudności finansowych i braku możliwości jednorazowego wygospodarowania środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział w sprawie uważa za uzasadniony (dotyczy to także pozostałych spraw z jej skarg toczących się jednocześnie - w tym samym przedmiocie - przed WSA w Rzeszowie, w których złożyła ona analogiczne wnioski o przyznanie prawa pomocy: II SA/Rz 594/14, II SA/Rz 595/14, II SA/Rz 596/14 i II SA/Rz 597/14). Zwrócić przy tym należy uwagę skarżącej, że przepisy normujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym jego etapie (wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia), a sąd orzekający w sprawie bierze z urzędu pod uwagę wszystkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji. Ponadto w sytuacji ustanowienia fachowego pełnomocnika z wyboru i uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji, stosownie do art. 200 P.p.s.a., skarżącej będzie przysługiwał od organu który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie ma charakter ustawowy (art. 199 P.p.s.a.) i zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym, dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Skarżąca do takich osób należy, a stosunkowo znaczna nadwyżka dochodów nad wydatkami zaspokajającymi wszystkie uzasadnione potrzeby życiowe jej i domowników nie pozostawia wątpliwości, że nie spełnia ona warunku do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 239 pkt 1 a P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.