II SA/Rz 594/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska- Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi małoletniego D. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego -skargę oddala- Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. M., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] odmawiającą przyznania D. M. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 maja 2006 r. do 31 maja 2008 r., na dziecko, tj. na D. M. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. art. 16 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że D. M. jest bezrobotną i zamieszkuje wraz z dzieckiem w kraju, natomiast jej mąż, P. M. był legalnie zatrudniony w Norwegii. P. N. w okresie od maja 2006 r. do maja 2008 r. przysługiwały, zgodnie z regulacjami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, świadczenia rodzinne w kraju wykonywania zatrudnienia, tj. w Norwegii. Regulacje prawa wspólnotowego wykluczają kumulowanie świadczeń rodzinnych przysługujących tej samej rodzinie w kraju oraz poza granicami Polski. Jedna rodzina może korzystać ze świadczeń rodzinnych wypłacanych przez tylko jedno państwo członkowskie Unii Europejskiej. Zależność taką wprowadza art. 1 lit. u i art. 73 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność gospodarczą i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz. UE L z 1997 r., Nr 28, s. 1), dając pierwszeństwo świadczeniom przysługującym w kraju wykonywania pracy najemnej przez członka rodziny. Zgodnie z art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.Urz. UE L z 1972 r. Nr 74, s. 1) w takim przypadku właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych jest państwo zatrudnienia. Prawo do zagranicznych świadczeń rodzinnych powstaje z mocy prawa, z chwilą podjęcia zatrudnienia. D. M. nie zasługuje zatem na zasiłek pielęgnacyjny za okres zatrudnienia swojego ojca w innym państwie członkowskim, gdyż fakt podjęcia zatrudnienia ojca (członka rodziny) w Norwegii wywołał skutek nabycia prawa do konkurencyjnych względem tego zasiłku świadczeń rodzinnych wypłacanych przez państwo zatrudnienia. Za okres ten krajowe organy obowiązane są odmówić przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Z decyzją tą nie zgodziła się D. M. (przedstawiciel ustawowy D. M.) składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że wiedziała, iż krajowych świadczeń rodzinnych nie można łączyć ze świadczeniami przysługującymi jej mężowi w innym państwie, jednak była przekonana, że wystarczającym do zapobieżenia nieuprawnionemu przyznaniu świadczeń krajowych jest powiadomienie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. To ten organ powinien zawiadomić Marszałka Województwa [...] o sytuacji materialnej jej rodziny i ze stosownym wyprzedzeniem zapobiec wypłacie niepołączalnych świadczeń, zamiast zwlekać i z opóźnieniem "odbierać świadczenie" krajowe. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Na rozprawie skarżąca dodała, że w przypadku orzeczenia nakazującego zwrot wypłaconych nienależnie świadczeń rodzinnych chciałaby uwolnić się od obowiązku zwrotu należnych organowi odsetek. Uważa, że z obowiązku wyjawienia podjęcia przez męża zatrudnienia za granicą wywiązała się jeszcze w kwietniu 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w państwach UE jest zespołem instytucji prawnych służących zapobieżeniu kumulowaniu świadczeń rodzinnych wypłacanych przez organy różnych państw członkowskich z tytułu wychowywania w rodzinie tego samego dziecka. Bezspornym jest, że w rozpatrywanej sprawie Marszałek Województwa [...] był uprawniony do załatwienia sprawy zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2006 r. do 31 maja 2008 r. Poprzednia decyzja Wójta Gminy [...] z [...] maja 2006 r. załatwiająca sprawę tego świadczenia w tymże zakresie została usunięta w przepisanym trybie z obrotu prawnego (decyzja Wójta z [...] marca 2009 r.), co oznacza, że nadal pozostawał do rozpatrzenia wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku za ww. okres. Nie jest także spornym, że o pierwszeństwie w przysługiwaniu kumulujących się w tym samym okresie świadczeń rodzinnych rozstrzyga miejsce wykonywania zatrudnienia (pracy najemnej) przez członka rodziny (art. 1 lit. u rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71). D. M. jest osobą bezrobotną, natomiast jej mąż P. M. pozostawał w stosunku pracy w Norwegii. Zgodnie zatem z art. 10 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72, właściwym do wypłaty świadczeń rodzinnych, z wyłączeniem wszelkich innych świadczeń, jest państwo miejsca zatrudnienia P. M. (Norwegia), gdzie nabył on świadczenia rodzinne ex lege z chwilą nawiązania stosunku zatrudnienia. W związku z zajściem podstaw do zastosowania koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego właściwym do końcowego załatwienia sprawy był Marszałek Województwa [...], zgodnie z art. 23a ust. 6 u.ś.r., a przepisy prawa materialnego o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego uniemożliwiały przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres, w którym pobrano już za granicą konkurencyjne świadczenia rodzinne. Podkreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja, wbrew stanowisku strony nie rozstrzyga jeszcze sprawy zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego. Załatwia tylko (odmownie) w zwykłym trybie podanie, które poprzednio, przed wzruszeniem dotychczasowej decyzji Wójta, rozpatrzył (przyznając zasiłek pielęgnacyjny) organ niewłaściwy. Dopiero po ostatecznym nałożeniu obowiązku zwrotu świadczenia strona będzie uprawniona domagać się ewentualnej ulgi w obowiązku zwrotu polegającej na umorzeniu należności, w tym także na jej częściowym umorzeniu obejmującym odsetki należne organowi. Z wyłożonych względów, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.