II SA/Rz 594/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia I. Odmówić zwolnienia skarżącego J. K. od kosztów sądowych, II. Ustanowić dla skarżącego adwokata. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2010 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] z powodu nieprzedłożenia wymaganej liczby jej odpisów, zaś kolejnym z dnia 14 października odmówił mu przywrócenia terminu do uzupełnienia tego braku (skarżący w dniu 2 listopada wniósł na nie zażalenie). Po doręczeniu skarżącemu postanowienia o odrzucenie skargi wystąpił on z wnioskiem o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej; w złożonym następnie w wyniku skierowanego do niego wezwania urzędowym formularzu PPF przeznaczonym dla osób fizycznych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniósł on o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W wyniku rozpoznania tego wniosku stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata objęte jest zakresem całkowitego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawarte w treści formularza PPF, złożonym przez skarżącego dodatkowym oświadczeniu oraz dołączonych do nich załącznikach stwierdzono, że jego wniosek podlega uwzględnieniu jedynie w części. Nie zostały nią objęte związane ze sprawą koszty sądowe, a to przede wszystkim z uwagi na uiszczenie przez J. K. wpisu od skargi w kwocie 200 zł. (14 lipca 2010 r.) i wpisu od w/w zażalenia w wysokości 100 zł. (2 listopada 2010 r.). Wyczerpuje to większość kosztów sądowych które na obecnym etapie postępowania już są wymagalne (wpis od zażalenia), lub mogą takimi być w przyszłości (wpis od skargi w przypadku uwzględnienia zażalenia na w/w postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, skutkujący ewentualnym przyjęciem skargi do merytorycznego rozpoznania). Opłacenie tych wpisów wyklucza uznanie spełnienia przesłanki do przyznania całkowitego prawa pomocy i pośrednio potwierdza ewentualną możliwość opłacenia przez skarżącego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł., o ile taka potrzeba zaszłaby w wyniku nieuwzględnienia zażalenia i podtrzymywania zamiaru jej wniesienia. Powyższe stanowisko odzwierciedla pogląd wyrażony w komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata, M. Niezgódki – Medek (Kantor Wydawniczy Zakamycze 2005, str. 593), zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy i być stosowane wobec osób charakteryzujących się ubóstwem (np. osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia); skarżący mimo opisywanych trudności finansowych kryteriów tych nie spełnia. Obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie ma charakter ustawowy i skierowany jest do wszystkich stron posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Nie oznacza to jednak, że wniosek skarżącego jest całkowicie pozbawiony podstaw. J. K. liczy 69 lat i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i 32-letnim synem. Źródło ich utrzymania stanowią pobierane przez wnioskodawcę i jego żonę emerytury w wysokości 950 i 616 zł. netto. Syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, w związku z doznanym wypadkiem ubiega się o przyznanie renty. Wykazany przez nich majątek obejmuje dom i nieruchomość rolną o pow. 1,09 ha; wg oświadczenia nie posiadają żadnych innych składników majątkowych przedstawiających większą wartość, w tym także pojazdów mechanicznych. Dom został w bieżącym roku uszkodzony przez wichurę, w wyniku czego doszło do jego zalania i zagrzybienia (z braku środków na jego remont wnioskodawca wraz z członkami rodziny zajmuje tylko jedno pomieszczenie). Zalaniu uległy też grunty rolne, skutkując związanymi z tym stratami. Z uwagi na stan zdrowia skarżący wraz z żoną wymagają stałego leczenia, co pociąga za sobą dodatkowe koszty. Ich wniosek o przyznanie wsparcia z pomocy społecznej m.in. na zakup leków został załatwiony odmownie. W opisanych okolicznościach nieprzewidziany wydatek rzędu kilkuset złotych, z jakim wiąże się ustanowienie pełnomocnika z wyboru do zamierzonego wniesienia skargi kasacyjnej (abstrahując od ewentualnych szans na jej pozytywne rozpatrzenie), w obecnej sytuacji osobisto - rodzinnej i warunkach materialno – bytowych z całą pewnością przekracza możliwości finansowe wnioskodawcy i nie mógłby być dokonany bez narażania jego i rodziny na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Podyktowane jest to zwłaszcza potrzebą likwidacji szkód losowych, tj. kontynuowania remontu domu, co niewątpliwie wymaga dalszych i do tego znacznych nakładów ze stosunkowo niewielkich środków finansowych jakimi dysponuje on i żona. W tej sytuacji zdecydowano o ustanowieniu dla skarżącego adwokata, co odpowiada przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym, związanym z brakiem możliwości poniesienia przez osobę zobowiązaną pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.