II SA/Rz 594/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] maja 2011r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Gminy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] marca 2011r. nr [...] udzielającą P. M. pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 150 złotych z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów opłat mieszkaniowych (gaz, energia elektryczna), zakup opału, leków i żywności. W podstawie prawnej Kolegium wskazało art. 17 pkt 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071) – zwana dalej k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, art. 4 i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] lutego 2011r. P. M. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie pomocy finansowej na zakup leków, żywności, opału, pokrycie rachunków. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że P. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje samotnie. Nie pracuje, pobiera świadczenie rentowe, z uwagi na stan zdrowia pozostaje w stałym leczeniu. Posiada budynek mieszkalny o pow. 110m² i budynek gospodarczy o pow. 30m², jest właścicielem gruntu o pow. 0.8700ha (co stanowi 0,4055 ha przeliczeniowych). Wnioskodawca uzyskuje dochód w kwocie 475,82 zł miesięcznie. Biorąc powyższe pod uwagę Kierownik GOPS, decyzją z dnia [...] marca 2011r., nr [...] przyznał P. M. zasiłek celowy w wysokości 150 złotych z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów opłat mieszkaniowych (gaz, energia elektryczna), zakup opału, leków i żywności. Od tej decyzji odwołał się P. M., wskazując, że "nie wyraża zgody" na przyznaną kwotę, bowiem nie jest ona wystarczająca na pokrycie opłat, kosztów zakupu leków, żywności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2011r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie Kolegium zwróciło uwagę, że prawidłowe oznaczenie organu I instancji winno być "Burmistrza Gminy", a pieczęć imienna osoby upoważnionej do wydania decyzji powinna zawierać informację, że działa ona z upoważnienia Burmistrza. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Natomiast kwestię przyznania zasiłku celowego reguluje art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, stosownie do którego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także koszty pogrzebu. Kolegium podkreśliło, że zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, zależnym od uznania organu pomocy społecznej. Przy jego przyznawaniu należy z jednej strony uwzględniać sytuację materialną wnioskodawcy, a z drugiej możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Powołując się na ustalenia organu I instancji podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...].03.2011r. Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ I instancji prawidłowo przyznał pomoc finansową. Wysokość zasiłku celowego ustalona została na kwotę 150 zł – adekwatną do możliwości ośrodka pomocy społecznej. Kwestionowana przez odwołującego się wysokość zasiłku celowego, nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa. Samo spełnienie kryteriów ustawowych przez ubiegającego się o zasiłek, nie oznacza, że organ przyzna świadczenie w wysokości zaspokajającej wszystkie jego potrzeby. GOPS od wielu lat wspiera P. M. i w miarę posiadanych możliwości pomocy tej udziela. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył P. M. i wniósł o pozytywne jej rozpatrzenie. Stwierdził, że nie zgadza się z nią, bowiem jest w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny rozważa zatem wyłącznie kwestię, czy decyzja organu administracji publicznej mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych ustawach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia wskazanego w powyższej ustawie naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa". Skarżący wnioskował o przyznanie pomocy finansowej na "zakup leków, żywności, opału i pokrycie rachunków światło, gaz". Pomoc ta udzielana jest na podstawie przepisów wspomnianej ustawy w postaci zasiłku celowego, co wynika z art. 39 ust. 1 mającego następującą treść: "W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". Zgodnie ust. 2 tegoż artykułu ustawy zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Trzeba też podkreślić, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci celowego ma charakter uznaniowy, co wynika z zawartego w cyt. art. 39 ust. 1 ustawy sformułowania "może". Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy). Organy pomocy społecznej obowiązane są do podjęcia działań na rzecz udzielenia niezbędnej pomocy osobom takiej pomocy potrzebującym. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje po wykazaniu kryterium dochodowego. Jego ustalenie nie stwarza jednakże prawa podmiotowego do otrzymania pomocy w maksymalnej wysokości świadczenia przewidzianego w ustawie. Wysokość świadczenia musi bowiem uwzględniać wielkość dostępnych dla organu pomocy społecznej środków finansowych, a także liczbę osób i rodzin potrzebujących pomocy. Przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być dostosowane do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie ulega zatem wątpliwości, iż nie jest rolą ani zadaniem pomocy społecznej zaspokajanie każdej zgłoszonej potrzeby i w pełnym zakresie, lecz jedynie w zakresie niezbędnym do udzielenia pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i przy uwzględnieniu możliwości, w tym finansowych, pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i potrzebujących takiej pomocy; nie powinny przedkładać sytuacji jednych, nad pozostałymi. Lektura akt administracyjnych oraz uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji prowadzi do wniosku, że organy orzekające w sprawie niniejszej w sposób prawidłowy, tj. zgodnie z regułami wyrażonymi w k.p.a. przeprowadziły postępowanie dowodowe. W konsekwencji prawidłowo został ustalony stan faktyczny sprawy co jest warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. W szczególności przeprowadzono aktualizację rodzinnego wywiadu środowiskowego, dokonano prawidłowej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, przyznając pomoc finansową przy uwzględnieniu swoich możliwości (organu pomocy społecznej). Trafnie SKO wyjaśniło, że decyzja w przedmiocie świadczenia pieniężnego z art. 39 ust. 1 ustawy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ jest uprawniony do jej podjęcia, po wcześniejszym ustaleniu istnienia przesłanki z art. 7 i kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy, w granicach od min. do max świadczenia przewidzianego w ustawie, przy istnieniu prawnego wymogu należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, tj. w sposób umożliwiający jego kontrolę. Uznaniowość co należy podkreślić, oznacza także możliwość odmowy przyznania świadczenia, jeżeli w ocenie organu istnieją okoliczności uzasadniające taką odmowę. Należyte uzasadnienie decyzji wyłącza dowolność przy jej podejmowaniu. To z kolei wyłącza możliwość władczej ingerencji w treść decyzji względem której przyznano organom administracji publicznej pewien zakres swobody decyzyjnej, aby mogły dostosować rodzaj i zakres pomocy do aktualnej (niezaspokojonej własnym wysiłkiem) potrzeby wnioskodawcy oraz możliwości finansowej pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji warunki te spełniają (uzasadniając podjęte rozstrzygnięcia). Skarżący spełnia kryterium z art. 7 i 8 ustawy, a przyznana kwota świadczenia pieniężnego uwzględnia możliwości pomocy społecznej. Dlatego nie ma żadnych podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszyły prawo. Wprawdzie wysokość przyznanego zasiłku celowego (150zł) nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, jednakże powyższe decyzje – jako zgodne z prawem – muszą pozostać w obrocie prawnym. Z tych względów na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.