II SA/Rz 595/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi A. S.A. w R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 marca 2025 r. nr SKO.4122.1.231.2025 w przedmiocie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogi gminnej urządzeń infrastruktury technicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [...] z dnia 13 stycznia 2025 r. nr RIN.7230.57.2023-2; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na rzecz strony skarżącej A. S.A. w R. kwotę 697 zł /słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z 3 marca 2025 r. nr SKO.4122.1.231.2025 wydana w przedmiocie zezwolenia na umieszczenie w pasie drogi gminnej urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego, tj. linii światłowodowych i ustaleniu opłaty za umieszczenie ww. urządzeń w pasie drogowym. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3, ust. 5, ust. 11 i ust. 13a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 320 ze zm. – dalej: "u.d.p."). Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, Burmistrz Gminy [...], po rozpoznaniu wniosku A. S.A. z/s w R. (dalej: "strona skarżąca", "Spółka") o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia ziemnego kabla światłowodowego, decyzją z 13 stycznia 2025 r. nr RIN.7230.57.2023-2 w pkt: 1) zezwolił stronie na umieszczenie w pasie drogowym drogi gminnej Nr [...] i Nr [...] linii światłowodowych, tj. urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i zajęcie pasa drogowego od dnia 21 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2034 r.; 2) ustalił opłatę za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w pasie drogowym dróg gminnych w wysokości: a) za 2025 rok w kwocie 44,42 zł: - Nr [...] (dz. ew. nr [...]) w m. R., powierzchnia zajęcia 0,088 m2 1,00 m2 - wysokość opłaty 18,90 zł; - Nr [...] (dz. ew. nr [...]) w m. R., powierzchnia zajęcia 1,348 m2 - wysokość opłaty 25,52 zł; b) za rok 2026 i kolejne, tj. do 2034 r. w kwocie 47,00 zł za rok: - Nr[....] (dz. ew. nr [...]) w m. R., powierzchnia zajęcia 0,088 m2 1,00 m2 - wysokość opłaty 20,00 zł; - Nr [...] (dz. ew. nr [...]) w m. R., powierzchnia zajęcia 1,348 m2 - wysokość opłaty 27,00 zł. W pkt 3 i 4 decyzji organ wskazał sposób i termin uiszczenia opłaty, zaś w pkt 5 ustalił warunki zajęcia i przywrócenia pasa drogowego do stanu użyteczności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na podstawie art. 40 ust. 5 u.d.p. opłaty za umieszczenie urządzeń w pasie drogowym ustalone zostały jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia, stawki opłat za zajęcie 1 m2 pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia i ustalonej na podstawie § 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. w sprawie ustalenia wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego (Dz. Urz. Woj. [...]), zmienionej Uchwalą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] października 2023 r. (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego [...]), przy czym za okres od dnia 21 stycznia do 31 grudnia 2025 r., o którym mowa w pkt 2a decyzji, opłata ustalona została proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym. W odwołaniu od tej decyzji Spółka zakwestionowała pkt 2 – 4 decyzji. Zarzuciła naruszenie art. 39 ust. 7f oraz art. 40 ust. 6c u.d.p., zgodnie z którymi art. 40 ust. 3 ww. ustawy (możliwość pobrania opłaty za zajęcie pasa drogowego) nie stosuje się do linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych oraz innych urządzeń umieszczanych w kanale technologicznym. Od linii telekomunikacyjnych lub elektroenergetycznych umieszczonych w kanalizacji kablowej nie pobiera się opłaty rocznej za zajęcie pasa drogowego. Spółka zwróciła się o zamianę decyzji w zaskarżonej części. Wskazaną na wstępie decyzją z 3 marca 2025 r. SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że w realiach rozpoznawanej sprawy właścicielem kanału technologicznego w R. przy działce ew. [...] nr drogi [....] oraz przy działce ew. [...] nr drogi [...] jest O. S.A. z siedzibą w W. Przepisy art. 39 ust. 7a-7f u.d.p. znajdują zastosowanie do kanałów technologicznych wybudowanych przez zarządcę drogi i udostępnionych za opłatą podmiotom trzecim. Brak jest podstaw do wyłączenia stosowania art. 40 ust. 3 u.d.p. na podstawie odwołania z art. 39 ust. 7f ww. ustawy, w przypadkach, które dotyczą kanałów technologicznych (kanalizacji kablowych), które nie zostały udostępnione przez zarządcę drogi na podstawie art. 39 ust. 7 u.d.p. Kolegium podało, że z przepisów tych wynika, że w przypadku udostępnienia kanału technologicznego zarządzanego przez zarządcę drogi podmiotowi trzeciemu celem umieszczenia w nim linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych, nie jest pobierana z tego tytułu opłata, o której mowa w art. 40 ust. 3 u.d.p. Wprowadzone zwolnienie nie dotyczy jednak kanałów technologicznych stanowiących własność innych podmiotów, niż zarządca drogi i nie udostępnionych na podstawie art. 39 ust. 7 u.d.p. Wyjaśniło także, że zgodnie z § 140 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430 ze zm.), pojęcie urządzeń infrastruktury niezwiązanych z drogą obejmuje w szczególności linie telekomunikacyjne. Kolegium stwierdziło, że ustalona przez organ I instancji wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego jest zgodna z zapisami aktu prawa miejscowego - § 3 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. oraz uwzględnia zasady jej ustalania określone w art. 40 ust. 5 u.d.p. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, ze wskazaniem sposobu rozstrzygnięcia. Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 40 ust. 6c u.d.p. poprzez jego pominięcie w odniesieniu do przedmiotowego stanu faktycznego, podczas gdy planowana inwestycja skarżącego jest linią telekomunikacyjną umieszczoną w kanalizacji kablowej, zatem przywołany przepis powinien mieć zastosowanie. Zgodnie z tym przepisem nie pobiera się opłaty za zajęcie pasa drogowego od linii telekomunikacyjnych lub elektroenergetycznych umieszczonych w kanalizacji kablowej. Strona skarżąca podkreśliła, że przywołany przez Kolegium wyrok NSA z 10 października 2017 r., sygn. II GSK 3246/15 ma zastosowanie tylko i wyłącznie do wyłączenia możliwości pobierania opłaty zawartego w art. 39 ust. 7f, który to faktycznie, dla zachowania spójności interpretacyjnej, powinien być analizowany w powiązaniu z art. 39 ust. 7, a zatem odnosić się tylko do linii telekomunikacyjnych umieszczonych w kanale technologicznym stanowiącym własność zarządcy drogi. Natomiast wyrok ten nie może mieć odniesienia do art. 40 ust. 6c u.d.p., gdyż został wydany 10 października 2017 r. a zatem jeszcze przed wejściem w życie ww. przepisu, który do został dodany 25 października 2019 r. Wyrok ten zapadł w innym stanie prawnym i nie obejmował regulacji zawartej w art. 40 ust. 6c u.d.p. Strona podkreśliła, że planowana inwestycja w postaci instalacji kabla światłowodowego w istniejącej już kanalizacji technicznej, w pełni spełnia przesłanki do zwolnienia z opłaty za zajęcie pasa drogowego, na podstawie art. 40 ust. 6c u.d.p. Przepis ten jednoznacznie stanowi, że zwolnieniu podlegają linie telekomunikacyjne lub elektroenergetyczne umieszczone w kanalizacji kablowej, nie zawiera natomiast w swojej treści żadnego odniesienia, które sugerowałoby, że należy go interpretować łącznie z art. 39 ust. 7 u.d.p. Gdyby intencją prawodawcy było powiązanie tych dwóch przepisów, to niewątpliwie zostałyby one ujęte w tej samej jednostce redakcyjnej ustawy lub art. 40 ust 6c zawierałby odesłanie do art. 39 ust 7. Brak takiego odesłania świadczy o niezależnym charakterze tej regulacji i jej odrębnym celu normatywnym. Dodanie art. 40 ust. 6c, usystematyzowanego odrębnie od zwolnienia zawartego w art. 39 ust. 7f miało na celu rozszerzenie zakresu zwolnień z opłat. Zdaniem Spółki zwolnienie z opłaty inwestora w przypadku umieszczenia przez niego linii telekomunikacyjnych w kanale technologicznym jest uzasadnione tym, że ponosi on opłaty względem zarządcy kanalizacji. Pobieranie dodatkowej opłaty za tę samą powierzchnię stanowiłoby zatem niedopuszczalne podwójne obciążenie finansowe, które w konsekwencji stanowi utrudnienie w rozwoju nowoczesnej infrastruktury technicznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie - art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."). W świetle art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie Sąd w szczególności: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z wnioskiem Organu i przy braku sprzeciwu strony skarżącej została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 i 120 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli jest decyzja zezwalająca na umieszczenie w pasie drogi gminnej urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego tj. światłowodowych i ustalająca opłatę z tego tytułu. W sprawie spór sprowadza się do zasadności ustalenia tej opłaty. Organy administracji stoją na stanowisku, że opłata się należy ponieważ światłowód ma zostać umieszczony w nienależącym do zarządcy drogi kanale kablowym, a ustawowe zwolnienie zostało przewidziane tylko dla linii telekomunikacyjnych, elektroenergetycznych oraz innych urządzeń umieszczanych w kanale technicznym, należącym do zarządcy drogi. Na poparcie swojego stanowiska powołały wyrok NSA z 10 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3246/15, a także wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2350/17, z których wynika, że zwolnienie od opłaty za zajęcie pasa drogowego nie dotyczy kanałów technologicznych stanowiących własność innych podmiotów niż zarządca drogi i nie udostępnianych na podstawie art. 39 ust. 7 u.d.p. Przeciwnego stanowiska jest Skarżąca. Podaje, że powołane przez organ wyroki dotyczą nieobowiązującego stanu prawnego, i że na podstawie aktualnie obowiązującego i dodanego przez art. 2 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r. (Dz.U.2019 r., poz.1815) zmieniającej nin. ustawę z dniem 25 października 2019 r., art. 40 ust. 6c u.d.p.: od linii telekomunikacyjnych lub elektroenergetycznych umieszczonych w kanalizacji kablowej nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 5. W sporze Sąd przyznaje rację Skarżącej. Skarżąca wystąpiła o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego w istniejącej kanalizacji teletechnicznej O. S.A. Zasadą wynikającą z art. 39 ust. 1 u.d.p. jest zakaz dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. Jednocześnie na podstawie art. 39 ust. 6 u.d.p.: zarządca drogi jest obowiązany zlokalizować kanał technologiczny w pasie drogowym w trakcie budowy lub przebudowy dróg publicznych. Kanał technologiczny zarządca drogi udostępnia na pisemny wniosek podmiotu, który zgłosił zainteresowanie jego udostępnieniem, w drodze decyzji, w której określa warunki udostępnienia tego kanału ( ust. 7). Z obowiązku realizacji kanału technologicznego zarządca drogi jest zwolniony między innymi gdy w pasie drogowym została już zlokalizowana kanalizacja kablowa lub został już zlokalizowany kanał technologiczny. Za udostępnienie kanału technologicznego lub jego części pobiera się opłatę ( ust.7g) Zgodnie zaś z 39 ust. 7f u.d.p. przepisu art. 40 ust. 3 nie stosuje się do linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych oraz innych urządzeń umieszczanych w kanale technologicznym. Z powyższych przepisów Organy wysnuły słuszny wniosek, że w sytuacji umieszczenia w kanale technologicznym linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych oraz innych urządzeń nie pobiera się opłaty za zajęcie pasa drogowego, w celu dokonania czynności z tym związanych. Wbrew jednak twierdzeniom organów opłaty tej nie pobiera się również od umieszczenia linii telekomunikacyjnych lub elektroenergetycznych umieszczonych w kanalizacji kablowej, a to z kolei wynika, ze słusznie powoływanego z kolei przez skarżącą art. 40 ust. 6c u.d.p. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że regulacje zawarte w przepisie art. 40 i 39 ust. 7f ustawy o drogach publicznych dotyczą różnych pojęć "zajęcia pasa drogowego" i "udostępniania kanału technologicznego". I tak art. 39 ust. 7f dotyczy umieszczania linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych oraz innych urządzeń umieszczanych w kanale technologicznym. Udostępnianie kanału w tym celu jak wynika z ust. 7g jest odpłatne, a jedynie zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia nie podlega opłacie i to wynika z ust. 7f. Z kolei art. 40 dotyczy stricte zajęcia pasa drogowego w celu między innymi umieszczania w pasie drogowym liniowych urządzeń obcych. Art. 4 pkt 2b u.d.p. za urządzenie obce traktuje obiekt lub urządzenie, w tym obiekt lub urządzenie budowlane, w szczególności wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne, telekomunikacyjne lub elektroenergetyczne, niezwiązane funkcjonalnie z drogą lub ruchem drogowym, z wyjątkiem kanału technologicznego. Również zajęcie pasa drogowego w tym celu jest odpłatne - art. 40 ust 3 u.d.p. Opłaty tej nie pobiera się jednak: od linii telekomunikacyjnych lub elektroenergetycznych umieszczonych w kanalizacji kablowej ( ust. 6c). Z powyższego zatem wynika, że zajęcie pasa drogowego celem umieszczenia linii telekomunikacyjnych, elektroenergetycznych i innych urządzeń w kanale technologicznym ( zależącym do zarządcy drogi) zwolnione jest od opłaty na podstawie art. 39 ust. 7f , zaś zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia linii telekomunikacyjnych, elektroenergetycznych czy innych urządzeń w kanale kablowym ( a więc nie należącym do zarządcy drogi) zwolnione jest od opłaty za zajęcie pasa drogowego w tym celu na podstawie art. 40 ust. 6c u.d.p. W każdym z omawianych przypadków opłata się nie należy. Zatem zasadnie Skarżąca powołuje się na omawianą zmianę, która w zasadniczy sposób zmieniła sytuację podmiotów korzystających z kabli podmiotów trzecich od tej opisanej w powołanych przez Organ wyrokach. O ile na podstawie brzmienia przepisów obowiązujących w dacie powoływanych wyroków z opłaty za zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych oraz innych urządzeń związane było wyłącznie umieszczenie w kanale technologicznym, to aktualnie na podstawie art. 40 ust. 6c u.d.p. z opłaty takiej zwolnione jest również zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia linii telekomunikacyjnych lub elektroenergetycznych w kanalizacji kablowej innej niż kanał technologiczny. Mając powyższe na uwadze Sad uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 p.p.s.a.