II SA/Rz 596/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. T. G. wezwany do opłacenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...], wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wskazał w jego uzasadnieniu, na dodatkowe wydatki nie pozwalają mu zarobki oraz koszty utrzymania rodziny (uczące się dzieci) oraz domu (opał – 3000 zł./rok, opłaty za energię elektryczną i gaz – ok. 250 zł./m-c). Wg zawartego we wniosku oświadczenia, w skład jego rodziny wchodzi żona oraz 5 dzieci w wieku od 5 do 24 lat, posiadany majątek obejmuje dom o pow. 60 m², nieruchomość rolną opow. 1,11 ha oraz drugi stary dom, zaś jedyne źródło dochodów stanowi działalność przewozowa w formie TAXI w wysokości 1600 zł. miesięcznie. Ponieważ powyższe informacje okazały się niewystarczające dla dokonania wiarygodnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, został on wezwany do: a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym na zakup żywności, wydatki związane z utrzymaniem domu (w szczególności opłaty za wodę i kanalizację, telefony, podatek od nieruchomości itp.) oraz inne cele, jeżeli w istotny sposób wpływają na obciążenie domowego budżetu (np. koszty edukacji dzieci, leczenia, zakupu odzieży i środków czystości), b) wyjaśnienia, czy wykazane we wniosku PPF dochody w wysokości 1600 zł. miesięcznie z jego pracy zarobkowej stanowią jedyne ich źródło, c) wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) oraz średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją wraz z wyjaśnieniem, czy wydatki te obciążają wykazane przez niego dochody, czy też jest to już kwota po ich odliczeniu, d) wyjaśnienia, czy oprócz wykazanych nieruchomości (dom o pow. 60 m², nieruchomość rolna o pow. 1,11 ha oraz "stary dom") posiada jeszcze jakieś inne nieruchomości (np. mieszkanie), e) wskazania sposobu wykorzystania "starego domu" oraz nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej dochodów lub innych korzyści (w tym dopłat do produkcji rolnej), f) wskazania statusu zawodowego żony oraz najstarszej 24-letniej córki S., g) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, h) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i domowników rachunków bankowych za okres od 15 kwietnia 2012 r. do dnia wykonania wezwania. W udzielonej odpowiedzi skarżący wskazał, że oprócz wykazanych już dochodów otrzymuje świadczenia na dzieci z pomocy społecznej w wysokości 396 zł. miesięcznie, dopłata do gruntów rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynosi 1200 zł. rocznie. Na zakup żywności i na opłaty za wodę przeznacza odpowiednio 1400 i 15 zł. miesięcznie, podatek od nieruchomości wynosi 180 zł./rok. Edukacja dzieci wymaga zakupu podręczników i innych pomocy naukowych, a jedna z córek systematycznej kontroli lekarskiej. Posiadany przez niego samochód wykorzystywany w celach zarobkowych to wymagający napraw Volkswagen Passat z 1997 r. Żona skarżącego ma status rolnika, najstarsza córka jest bezrobotna. Do dodatkowego oświadczenia skarżący załączył wydruki potwierdzeń dokonywanych na swoim rachunku operacji bankowych (przelewów). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wniosek skarżącego o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych dotyczy przyznania mu częściowego prawa pomocy, czego niezbędnym warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Wykazanie tej przesłanki obciąża osobę wnioskującą; stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Nie budzi przy tym wątpliwości, że z uwagi na wyjątkowy charakter prawa pomocy i jego finansowanie ze środków publicznych informacje nt. stanu majątkowego i sytuacji finansowej wnioskodawcy i osób wspólnie z nim gospodarujących powinny być zupełne, jawić się jako wiarygodne i wzajemnie spójne. W tym kontekście wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony tak w całości, jak i w części, co podyktowane jest przede wszystkim analizą udzielonych przez niego informacji nt. uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Miesięczne dochody wnioskodawcy z pracy zarobkowej wraz ze świadczeniami rodzinnymi oraz rozliczonymi do takiego okresu dopłatami do gruntów rolnych dają łącznie kwotę 2096 zł. Wyszczególnione przez niego wydatki – wszystkie także rozliczone w okresach miesięcznych – obejmują zakup żywności (1400 zł.), opłaty za energię elektryczną i gaz (ok. 250 zł.) oraz wodę (15 zł.), opał (250 zł.), podatek od nieruchomości (15 zł.). Suma tych wydatków wynosi 1930 zł., a więc jest niższa od wykazanych dochodów o ok. 170 zł. Skarżący w swych oświadczeniach powołał się jednak także na wydatki związane z edukacją dzieci, ich leczeniem oraz naprawami posiadanego przez siebie samochodu. Oprócz nich z pewnością są także ponoszone wydatki na jego bieżącą eksploatację (z uwagi na wykorzystywanie auta do celów zarobkowych zapewne nie są one całkiem symboliczne) oraz chociażby ograniczone do minimum na zakup odzieży, obuwia czy środków czystości, które w przypadku 7-osobowej rodziny też nie są całkiem niskie. Bardzo prawdopodobne są również opłaty telefoniczne oraz związana ze statusem żony skarżącego konieczność opłacania składek ubezpieczeniowych w KRUS. Abstrahując od innych doraźnie występujących wydatków nie budzi żadnych wątpliwości, że do ich pokrycia w skali miesiąca nie jest wystarczająca wyżej wyliczona pozostałość w kwocie ok. 170 zł. miesięcznie, a z wyjaśnień skarżącego nie wynika, skąd czerpie na to środki. Ponoszone wydatki bez wątpienia muszą się bilansować z dochodami, a wszelkie wątpliwości z tym związane z uwagi na sygnalizowany już wyjątkowy charakter prawa pomocy nie mogą być interpretowane na korzyść osoby wnioskującej, chociażby tak jak w przypadku T. G. wstępna analiza jego wniosku mogłaby sugerować jego zasadność. Oceny tej nie zmienia przyznawane mu uprzednio zwolnienie od kosztów sądowych w innych toczących się przed tutejszym Sądem sprawach z jego skarg (II SA/Rz 580/10 i II SA/Rz 666/11), gdyż przyznanie prawa pomocy w danej sprawie nie wiąże przy rozpoznawaniu wniosku w innej. Dodatkowego podkreślenia wymaga, że T. G. pomimo nie budzącego wątpliwości treści wezwania nie ustosunkował się do takich kwestii, jak wysokość wydatków telefonicznych, na edukację dzieci, leczenie, zakup odzieży i środków czystości, utrzymanie samochodu, zaś przedłożone przez niego wydruki z konta bankowego wskazują jedynie na dokonywane z tego konta przelewy, bez określenia salda rachunku za żądany okres (od 15 kwietnia 2012 r. do dnia wykonania wezwania). Nie zostały przez to wyjaśnione wszystkie okoliczności rzutujące w bezpośredni sposób na możliwość poniesienia przez niego związanych ze sprawą kosztów sądowych lub na jego częściową w nich partycypację. Wobec braku wykazania, że wszystkie wydatki skarżącego i członków jego rodziny znajdują pokrycie w uzyskiwanych przez nich dochodach, wywiera to skutek w postaci braku uznania spełnienia ustawowej przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Uchylanie się od złożenia tych wyjaśnień, ich składanie w sposób ogólnikowy, wybiórczy i niepełny skutkuje uzasadnionym przypuszczeniem, że skarżący nie ma zamiaru ujawnienia szczegółowych danych nt. swojej sytuacji materialnej i finansowej, a przez to, że być może kształtuje się ona nieco odmiennie niż wynika to z podawanych przez niego informacji. Skutkuje to uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem niego obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.