II SA/Rz 596/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia - postanawia - odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 596/18. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2018 r. referendarz sądowy po rozpoznaniu wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych przyznał wymienionemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Natomiast postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r. tut. Sąd odrzucił skargę J. M.. Wymieniony złożył zażalenie na powyższe orzeczenie, a wezwany do uiszczenia wpisu od tego środka zaskarżenia wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że jest rencistą pobierającym świadczenie w wysokości 670 zł. Nadto, prowadzi w swoim mieszkaniu działalność gospodarczą w zakresie usług elektronicznych, jednak ze względu na stan zdrowia nie może jej prowadzić w szerszym zakresie i nie przynosi mu ona dochodu. Żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie jest zatrudniona i nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. Nie otrzymuje także świadczeń z pomocy społecznej. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,5 ha, natomiast dom, w którym mieszka jest własnością jego żony. Z uwagi na fakt, że wniosek nie podawał wielkości jakichkolwiek wydatków, wezwano składającego go do dokonania uzupełnienia w tym zakresie. Wezwanie dotyczyło także wyjaśnienia, czy do wspólnego ze skarżącym gospodarstwa domowego wchodzą także jego córki, a to w związku z informacjami podanymi przez wymienionego do sprawy sygn. akt II SA/Rz 540/17. Wezwano stronę ponadto do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych oraz deklaracji na podatek VAT za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe w związku z prowadzoną przez wnioskodawcę działalnością gospodarczą. J. M. wskazał w odpowiedzi na powyższe, że, aktualnie prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z żoną, bowiem obydwie córki wyprowadziły się z domu. Zaznaczył, że działalność gospodarczą prowadzi nadal ze względu na prośbę wielu jego klientów, licząc na poprawę swego stanu zdrowia. Ponadto, skarżący przedstawił comiesięczne wydatki: wyżywienie – 1400 zł, gaz – 65 zł, energia elektryczna – 170 zł, woda – 45 zł, kanalizacja – 40 zł, wywóz śmieci – 16 zł, opał – 150 zł, telefony i Internet – 130 zł, ubezpieczenie ciągnika rolniczego – 7,42 zł. Wnioskodawca zaznaczył, że wraz z córką jest współwłaścicielem samochodu, którego koszty utrzymania ponosi córka. Nieruchomość rolna jest obsiana trawą i nie przynosi dochodu. Koszty koszenia i oczyszczania to 750 zł. Środki otrzymywane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynoszą 890 zł. Rozpoznając wniosek z ważono, co następuje: Jak już wyżej zaznaczono, J. M. ubiegał się już w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych, a postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2018 r. jego wniosek został częściowo uwzględniony tj. w zakresie wpisu od skargi wynoszącego 200 zł. Obecnie, strona złożyła kolejny wniosek dotyczący zwolnienia od kosztów sądowych, co uprawnia referendarza sądowego do zastosowania instytucji przewidzianej w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". Według tego przepisu, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zdaniem rozpoznającej wniosek, w sytuacji skarżącego nie zaszła zmiana uzasadniająca modyfikację uprzednio wydanego w odniesieniu do niego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Nadal bowiem wymieniony zadeklarował podobny dochód rodziny tj. ok. 1100 zł. Zmieniło się tylko – według oświadczenia wnioskodawcy – źródło tego dochodu, bowiem wcześniej była to jego renta oraz zysk z gospodarstwa rolnego. Obecnie natomiast jest to renta wymienionego oraz zysk z prac dorywczych podejmowanych przez żonę strony. Ponadto, w dalszym ciągu skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która - jak twierdzi - nie przynosi mu dochodu, a to ze względu na zły stan zdrowia i związaną z tym niemożność prowadzenia jej w odpowiednim zakresie. Strona zadeklarowała także rodzajowo takie same wydatki jak w poprzednim wniosku. Należy nadto zwrócić uwagę, że przedstawione przez wnioskodawcę wydatki – w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie co do uzupełnienia złożonego wniosku o prawo pomocy - przekraczają praktycznie dwukrotnie wskazany przez niego dochód rodziny (wynosząc ok. 2000 zł). Oznacza to, że albo na potrzeby uzyskania prawa pomocy wydatki te zostały zawyżone albo też rodzina dysponuje w rzeczywistości większym dochodem, który pozwala na pokrycie powyższych, czy to z działalności gospodarczej czy też z prac dorywczych żony wnioskodawcy albo też z jeszcze innych źródeł. Istnienie wątpliwości w opisanym zakresie uniemożliwia zmianę dotychczas wydanego w sprawie postanowienia o częściowym wsparciu dla strony poprzez zwiększenie zakresu tego wsparcia i zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych w sprawie. Mogłoby to bowiem prowadzić do nadużycia instytucji prawa pomocy jako skierowanej do osób ubogich. Tymczasem, skarżącego do takiej grupy nie można, zdaniem rozpoznającej wniosek, zaliczyć, bowiem nie wskazuje on na jakiekolwiek trudności z poniesieniem wydatków związanych z codziennym funkcjonowaniem. Poza tym, wydatek na telefony i Internet w wymiarze miesięcznym 130 zł nie ma charakteru koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi mianowicie, że częściowe prawo pomocy, a więc np. zwolnienie od kosztów sądowych bądź tylko od ich części otrzymuje osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tylko zatem środki przeznaczane na niezbędne potrzeby życiowe mogą wyprzedzić obowiązek sfinansowania kosztów określonego postępowania sądowego. Podkreślenia wymaga także, iż wnioskodawca korzysta również z pomocy córki, która pokrywa koszty utrzymania wspólnego samochodu. Poza tym, już w postanowieniu z dnia 31 lipca 2018 r. zwrócono skarżącemu uwagę na potrzebę poczynienia oszczędności na poczet ewentualnych przyszłych kosztów sądowych w jego sprawie. Zaznaczenia wymaga, że aktualnie na stronie spoczywa obowiązek uiszczenia wpisu od zażalenia złożonego na postanowienie Sądu odrzucającego jej skargę, którego wielkość to 100 zł. Jest to najniższa tego rodzaju opłata sądowa, a środki w tej kwocie wnioskodawca mógł zgromadzić. Z przedstawionych wyżej względów uznano, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2018 r. i zwolnienia od wszelkich kosztów sądowych w sprawie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 167a § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.