II SA/Rz 597/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] na rzecz G. R. kwotę 200zł (dwieście) tytułem kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 597/04 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , art. 20 ust. 1 i 2 oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. z 2000r. Nr 100 poz. 1086 ze zm./, § 45 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków /Dz.U. Nr 38, poz. 454/, po rozpatrzeniu odwołania G. R. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. odmawiającej wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów obr. C. Gmina T. N. zmian dotyczących granic i powierzchni działki Nr 17/2 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku G. R. działającej imieniem własnym oraz B. R. i J.1 R. odmówił wprowadzenia żądanych we wniosku zmian. Po analizie danych dotyczących ewidencyjnych działek gruntowych Nr 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 85/2, 87/1, 87/2, 95/6 i 1143 o łącznej pow. 7,07 ha organ ustalił, że wymienione działki w czasie zakładania ewidencji gruntów wsi C. w latach 1966 – 68 zostały uwidocznione w jednostce rejestrowej Nr 383 jako współwłasność A.1 R. w 2/6 częściach, T. R. w 1/6 części i J.2 R. w 3/6 częściach. Natomiast działka 85/1 o pow. 0,21 ha wykazana została we władaniu F. D. Z powyższego wynika, że akt notarialny z 30 sierpnia 1958 r. nie był okazany ani zgłoszony do organu prowadzącego ewidencję gruntów i prawo własności pgr. 85 o pow. 1,0873 ha i 1/3 części pgr. 1143 o powierzchni w całości wynoszącej 0,0816 ha podczas zakładania ewidencji gruntów nie zostało ujawnione. W 1976 r. w wyniku przeprowadzonych uwłaszczeń gospodarstw rolnych nastąpiła zmiana oznaczeń działek i wówczas działka Nr 85/2 o pow. 0,88 ha zmieniła oznaczenie na działkę Nr 17/2 i wpisana została w rejestrze gruntów w oparciu o oświadczenie złożone do protokołu ustaleń potrzeb i uprawnień uwłaszczeniowych Nr 409 z 24 września 1976 r. przez dzierżawcę tej działki J.2 R. /brat/, jako własność T. R. Natomiast działka Nr 1143 weszła w skład działki Nr 17/3 o pow. 4,07 ha na którą wydany został [...] na rzecz J.2 R. Dotychczasowa działka Nr 85/1 weszła w skład działki Nr 1 o pow. 2,16 ha, której własność została stwierdzona AWZ 6042/5/73/76 na rzecz T. D. Wobec tego istnieje podwójny stan prawny przedmiotowych nieruchomości i spór o własność, co nie należy do kompetencji organu ewidencyjnego. Natomiast na podstawie załączonego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia 22 września 2003 r. sygn. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po T. R., w dniu 15 grudnia 2003 r. wprowadzono zmianę odnośnie do właściciela działki Nr 17/2 wpisując spadkobierców, a to G. R., B. R. i J.1 R. po 1/3 części, pozostawiając dotychczasowy wpis osoby J.2 R., jako użytkownika tej działki. Od decyzji tej odwołanie wniosła G. R. i wskazując na telefoniczne informacje uzyskane w organie I instancji wywodziła, że istnieją rozbieżności w powierzchni działki, która była własnością zmarłego męża T. R., w porównaniu do aktu notarialnego z 1958 r. Nadto odwołująca się wystąpiła w dniu 13 lipca 2003 r. o wyjaśnienie tej rozbieżności konkludując, że zmiany powierzchni były bezprawne i dokonane zostały bez wiedzy i zgody właściciela. Wskazała też, że decyzja w sprawie podatku rolnego za rok 2004 wydana została na osobę nieupoważnioną i na powierzchnię niezgodną z wpisem w księgach wieczystych. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ wskazał na przepisy dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków, w oparciu o które w latach 1966 – 1968 założona została na bazie mapy katastralnej w skali 1 : 2880 ewidencja gruntów wsi C. Wówczas to działki Nr 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 85/2, 87/1, 87/2, 95/6 i 1143 o łącznej pow. 7,07 ha uwidocznione zostały w jednostce rejestrowej Nr 383 jako współwłasność A.1 R. w 2/6 częściach, T. R. w 1/6 części i J.2 R. w 1/6 części. Natomiast działka 85/1 wykazana została we władaniu F. D.. Z powyższego wynika, że już w tym czasie uwidocznione zostały dwie odrębne działki Nr 85/2 o pow. 0,88 ha i Nr 85/1 o pow. 0,21 ha. Natomiast po kompleksowym uwłaszczeniu gospodarstw rolnych w trybie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz.U. Nr 27, poz. 250/, aktem własności ziemi Nr [...] z dnia 5 listopada 1976 r. stwierdzona została własność działek Nr 16, 17/1, 17/3, 1418 i 1426 o pow. 8,06 ha na rzecz J.2 R. Z kolei działka Nr 17/2 o pow. 0,88 ha odpowiadająca dawnej działce gruntowej Nr 85/2 zgodnie z oświadczeniem J.2 R. – dzierżawcy tej działki złożonym do protokołu Nr 409, wykazana została w rejestrze gruntów wsi C. jako własność T. R. na podstawie aktu notarialnego Nr [...]. Z dokumentów wynika, że dawna działka gruntowa Nr 1143 weszła w skład działki 17/3 objętej aktem własności ziemi Nr [...] wydanym na rzecz J.2 R. Z zawiadomienia PBN [...] z 27 stycznia 1985 r. [...] wynika z kolei, że zgodnie z ostatnio wskazanym aktem własności ziemi działki Nr 16, 17/1, 17/3, 1418 i 1428 wpisane zostały do Kw. Nr 24423 na rzecz J.2 R. Wobec tego brak jest podstaw do wprowadzenia zmian w zakresie granic i powierzchni działki Nr 17/2. Akt notarialny z 30 sierpnia 1958 r. przedstawia bowiem stan katastralny nieruchomości T. R. istniejący w tej dacie. Stąd też żądanie wykazania w aktualnej ewidencji gruntów stanu wynikającego z tego aktu notarialnego nie może być dokonane, bowiem po uwłaszczeniach nastąpiły zmiany własnościowe. Powołując przepis art. 20 i art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego organ wskazał na cel ewidencji, który w żadnym zakresie nie służy ochronie praw podmiotowych i nie pozwala na rozstrzyganie kwestii spornych. Według obowiązujących przepisów dokonanie zmian w ewidencji gruntów wymaga przedstawia organowi prowadzącemu ewidencję dokumentów urzędowych potwierdzających aktualny stan prawny nieruchomości. Dokumentami tymi są prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne i inne akty normatywne /§ 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MRRiB w sprawie ewidencji gruntów i budynków/. Wobec tego do takich dokumentów nie można zaliczyć aktu notarialnego z 1958 r. oraz zaświadczenia z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego [...] dotyczącego wpisu dla pgr. 85 o pow. 1,0873 ha. Wskazując końcowo na pogląd NSA wyrażony w wyroku z 17 lutego 1993r. sygn. SA 1155/92 organ stwierdził, że wszelkie kwestie sporne należy dochodzić na drodze cywilnoprawnej przed sądem powszechnym. Na decyzję tą skargę wniosła G. R. i formułując zarzut błędu w ustalenia faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegającego na przyjęciu, iż w dacie prowadzenia uwłaszczeń w 1976 r. nie była ujawniona w księdze wieczystej własność T. R. odnośnie do działki Nr 85 o pow. 1,0873 ha i 1/3 części działki 1143 o pow. 0,008 ha, wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, przy zasądzeniu kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty i wnioski skarżąca naprowadziła, że organy obu instancji naruszają prawo, w szczególności przepisy kodeksu cywilnego w części dotyczącej własności. Powołując akt notarialny z 30 sierpnia 1958 r. i poświadczenia wydane z księgi wieczystej Nr 7948 wywodziła, że ewidencja powinna być zgodna z treścią ksiąg wieczystych, a w konkretnym przypadku jest odwrotnie. Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] wniósł o jej oddalenie i ponownie przedstawił stan faktyczny występujący w sprawie. Podkreślił przy tym, że w 1976 roku podczas uwłaszczenia nastąpiły zmiany w porównaniu z aktem notarialnym z 1958 r. Stąd też w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstaw do uwidocznienia w ewidencji gruntów aktu notarialnego z 1958 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie z innych jednak przyczyn niż te, na które wskazuje. Stan faktyczny przedstawia się następująco: w związku z wnioskiem G. R. z dnia 30.07.2003r. skierowanym do Starosty [...], a dotyczącym wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów wsi C. wynikających z aktu notarialnego z 30.08.1958r. Repertorium Numer [...] w części odnoszącej się do parcel gruntowych aktem tym objętych darowanych T. R., organ I instancji bez ustalenia kręgu osób, którym przysługiwał status stron postępowanie, z pominięciem zawiadomienia o jego wszczęciu, na podstawie dowodów z dokumentów decyzją z dnia 16.04.2004. odmówił dokonania w ewidencji gruntów powiatu [...], gmina T. N., obręb C. zmiany granic i powierzchni działki nr 17/2. Decyzję tą doręczył wnioskodawczyni oraz wykazanym spadkobiercom T. R. pomimo, że osoby te swoim pełnomocnikiem w postępowaniu przed organem I instancji uczyniły G. R. (k.33 akt adm.). Na skutek odwołania G. R. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję doręczając ją wnioskodawczyni, a także B. R. i J.1 R. Niezależnie od tego decyzję skierował do J.2 R. – właściciela nieruchomości sąsiedniej. Jak wynika z adnotacji listonosza odbiór tej decyzji potwierdziła A.2 R. - żona J.2 R. W trakcie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym okazało się, że J.2 R. nie żyje (adnotacja na zawiadomieniu o wyznaczeniu rozparwy). Wobec tego Sąd zwrócił się do G. R. i A.2 R. o udzielenie informacji dotyczącej daty śmierci J.2 R. i na podstawie zgodnych oświadczeń ustalił, że J.2 R. zmarł w dniu 29.03.1986r., a spadkobiercami jego są: żona A.2 R. oraz dzieci Z. R., R. R. i D. R. – wszyscy zamieszkali C. nr [...] oraz B. S., zam. D. nr [...],[...] S. W świetle tych ustaleń stwierdzić należy, że zaistniała sytuacja polegająca na skierowaniu przez organ odwoławczy decyzji do osoby zmarłej. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła po wszczęciu postępowania, uznać należy za rażące naruszenie prawa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego, z postawy prawnej przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (zob. wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r. sygn. I SA 428/2001 - OSP 2004/3 poz. 33). W sposób analogiczny należy zakwalifikować sytuację, w której strona zmarła przed datą wszczęcia postępowania administracyjnego, a organ prowadzi postępowanie bez udziału następców prawnych tej strony i osobę zmarłą czyni adresatem decyzji. Skutku nieważności takiego działania organu nie może zmienić okoliczność, że zaistniała sytuacja nie była zawiniona przez organ, a spowodowana została potwierdzeniem odbioru decyzji przez jednego ze spadkobierców zmarłej strony. Ustalenie, iż postępowanie administracyjne dotknięte jest wadą nieważności stanowiło podstawę do skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002r., ze zm.), na posiedzeniu niejawnym (art.120 ustawy). Po rozpoznaniu sprawy w tym trybie Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, w oparciu o art.145 § 1 pkt 3 P.p.s.a, w zw. z art.156 § 1 pkt 2 Kpa. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 § 1 P.p.s.a. Rozpoznając ponownie odwołanie organ II instancji będzie miał na uwadze, że w postępowaniu przed organem I instancji nie został ustalony krąg podmiotów, którym – w związku z treścią żądania wnioskodawczyni – przysługuje status strony. Osoby te nie brały udziału w postępowaniu i okoliczność ta niezależnie od treści decyzji może stanowić podstawę wznowienia postępowania, z podstawy przewidzianej w art.145 § 1 pkt 4 Kpa.