II SA/Rz 603/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] października 2006r. znak: [...] Burmistrz Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku A. K. o wymeldowanie K. K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. J. w S., orzekł o odmowie wymeldowania. Decyzja ta została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia na skutek decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2006r. znak: [...], w której organ II instancji zarzucił organowi I instancji, iż ten nie oparł swojej decyzji na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący, przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy . W związku z powyższym, Wojewoda nakazał Burmistrzowi Miasta [...] powtórzenie w całości postępowania dowodowego, z uwzględnieniem udzielonych zaleceń. Po przeprowadzeniu powtórnego postępowania, Burmistrz Miasta [...] wydał w dniu [...] kwietnia 2007r. decyzję znak: [...], w której ponownie odmówił wymeldowania K. K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. J. w S. - działając w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Organ przeprowadził oględziny podczas których nie stwierdzono w przedmiotowym lokalu żadnych rzeczy osobistych K. K., który wyjaśnił, że w dniu 1 pażdziernika 2006 roku spakował swoje rzeczy i wyjechał na studia do R., gdzie zamieszkał w wynajętym mieszkaniu. W R. K. K. spędza większość swojego czasu, do S. zaś przyjeżdża rzadko ze względu na dużą ilość zajęć i związanej z nimi nauki oraz z uwagi na konflikt z matką. Opierając się na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego Burmistrz Miasta [...] przyjął, że K. K. nigdy na stałe nie opuścił miejsca swojego zameldowania przy ul. J. w S., zaś pobyt wyżej wymienionego w mieszkaniu przy ul. E. miał charakter czasowy i związany był z przebywaniem w tym miejscu jego matki A. K. Ponadto organ przyjął, iż K. K., wobec faktu podjęcia studiów w R. będzie tam czasowo mieszkał - do momentu ukończenia nauki. W oparciu o te ustalenia, organ I instancji stwierdził, iż nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołanie od wskazanej decyzji wniosła A. K., która wskazała, iż od dnia 3 października 2006 r. aż do chwili obecnej syn K. K. nie utrzymuje z nią kontaktu. Ponadto podała, że w czasie gdy mieszkali razem, syn wywierał na nią presję - zarówno psychiczną , jak i fizyczną - czym wyrządził jej wiele krzywdy, a w związku z tym dalsze wspólne zamieszkiwanie byłoby dla niej nie do zniesienia. Decyzją z dnia [...] maja 2007r. znak: [...] Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu K. K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. J. w S., w podstawie prawnej powołując: art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy stwierdził, iż z zebranego materiału dowodowego (zeznań stron, przesłuchania świadka M. N., oględzin lokalu przy ul. J. i przy ul. E. w S.) wynika, że A. K. przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego w S. przy ul. J. W lokalu tym do września 2006r. K. K. mieszkał wraz ze swoją matką A. K., a opuścił go z końcem września 2003r. w wyniku nieporozumień rodzinnych. W październiku 2003r. A. K. przeprowadziła się do mieszkania swojej matki przy ul. E. w S., natomiast K. K. w tym czasie przebywał bądź w tym mieszkaniu bądź w mieszkaniu swojego ojca, również w S. W późniejszym czasie K. K. przychodził do mieszkania przy u. J. tylko od czasu do czasu i wyłącznie za zgodą matki. Od momentu opuszczenia tego ostatniego lokalu, nie posiada klucza do mieszkania, nie pozostawił w nim również żadnych rzeczy osobistych. Aktualnie jego centrum życiowe znajduje się w R., gdzie studiuje na [...]. Natomiast, gdy przyjeżdża do S., nie przebywa w mieszkaniu przy ul. J., ponieważ nie dopuszcza do tego jego matka. Po dokonaniu analizy okoliczności przedmiotowej sprawy Wojewoda przyjął, iż koniecznym jest orzeczenie o wymeldowaniu K. K. z lokalu mieszkalnego przy ul. J. w S. Ewidencja ludności służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobycie osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Organ przytoczył treść art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stosownie do której zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Organ odwoławczy powołał także orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie (z dnia 13.10.2000r., sygn. akt SA/Rz 81/99 oraz z dnia 07.03.2001r., sygn. akt SA/Rz 858/99), gdzie wyrażono pogląd, iż za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została przez najemcę (dysponenta lokalu) usunięta z niego i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Reasumując, Wojewoda stwierdził, że odmowa wymeldowania K. K. z lokalu nr [...], położonego przy ul. J. w S. stanowiłaby utrzymywanie fikcji. W ocenie organu, prezentowany przez K. K. zamiar powrotu do tego lokalu i utrzymywania w nim zameldowania na pobyt stały ma jedynie charakter subiektywny. Wyżej wymieniony nie posiada bowiem żadnego prawa do lokalu, a jego matka, która prawem taki dysponuje nie zgadza się na pobyt w tym mieszkaniu swojego syna. W skardze do tut. Sądu na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2007r. K. K. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, iż nieprawdziwe jest ustalenie organu, że nie przysługuje mu wobec mieszkania położonego przy ul. J. w S. żadne prawo podmiotowe, bowiem spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu zostało ustanowione nie tylko na rzecz jego matki, ale na potrzeby całej ich rodziny. Poza tym dopóki trwa obowiązek alimentacyjny, to przysługuje mu prawno – rodzinny tytuł do powyższego mieszkania, któremu nie zaprzecza jego ojciec M. K. W tym miejscu skarżący zaznaczył, iż organ powinien był osobę tą przesłuchać w charakterze świadka. K. K. przyznał, iż we wrześniu 2003r. opuścił lokal przy ul. J. w S., jednak nie było jego zamiarem by opuszczenie miało charakter stały. Stwierdził, że w grudniu 2003r. zamieszkał razem z matką przy ul. E. w mieszkaniu jego babki, która w tym czasie wyjechała do Z., a celem ich przebywania w tym miejscu była opieka nad domem. Fakt, iż w czasie oględzin nie znaleziono w żadnym z wyżej wymienionych mieszkań jego rzeczy osobistych skarżący wytłumaczył tym, iż jest ich mało a w związku z czym zabiera je ze sobą tam, gdzie aktualnie przebywa. K. K. stwierdził jednocześnie, iż wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania, na dowód czego dołączył do skargi jego odpis. W odpowiedzi na skargę Wojewoda i wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do twierdzeń K. K. zawartych w skardze organ wskazał, iż wyżej wymieniony mieszkał w lokalu położonym przy ul. J. w S. na podstawie użyczenia obowiązującego w stosunkach rodzinnych, a prawo to utracił z chwilą opuszczenia lokalu i cofnięcia zgody na jego dalsze tam zamieszkanie przez główną lokatorkę A. K. Nie zasługuje, zdaniem organu, na uwzględnienie twierdzenie K. K. dotyczące tego, iż nie miał zamiaru opuszczenia na stałe przedmiotowego lokalu, bowiem w kwestii tej decydujące znaczenie ma okoliczność opuszczenia tego lokalu pod koniec 2003 r. i brak ponownego faktycznego zamieszkania w nim. Według organu odwoławczego działanie skarżącego, polegające na wytoczeniu powództwa posesoryjnego, ma charakter jedynie instrumentalny, bowiem wyżej wymieniony zdecydował się na skorzystanie z tego środka prawnego dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji. W tym miejscu organ wskazał przepis art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd nie może ustalać samodzielnie faktów, które nastąpiły już po wydaniu decyzji stanowiącej przedmiot skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U.Nr 153 poz. 1270 ze zm.), a kryterium kontroli zaskarżonej decyzji jest jej zgodność prawem ( art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 §1 P.p.s.a. ) , stosując środki przewidziane ustawą w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia ( art. 135 P.p.s.a.). Przedmiotem takiej kontroli jest decyzja orzekająca o wymeldowaniu skarżącego z miejsca stałego pobytu. Sprawy ewidencji ludności i dowodów osobistych ustanawiają przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 139 poz. 993 z 2006r. ze zm. w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zwanej dalej ustawą. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób i temu służy obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanowiony w art.2. Polega on między innymi na zameldowaniu się miejscu pobytu stałego lub czasowego /pkt.1/ i wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Domagając się wymeldowania swego syna K. K. z miejsca stałego pobytu A. K. wskazała, że syn nie mieszka w jej mieszkaniu przy ul. J. w S. od 1999 roku. Orzekając o wymeldowaniu skarżącego, organ II instancji stwierdził, że dalsze zameldowanie świadczyłoby o utrzymywaniu fikcji meldunkowej , bowiem K. K. nie przebywa pod wskazanym adresem. Pobytem stałym jest w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Postępowanie wykazało, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym mieszkaniu od końca września 2003 roku, kiedy wyjechał z S. na studia. Obecnie jest studentem [...] w R. i mieszka w wynajętym mieszkaniu. Ta okoliczność ,zdaniem organu orzekającego o wymeldowaniu , świadczy o tym, że centrum życiowe skarżącego znajduje się obecnie w R. Organ wskazał w podstawie prawnej swojej decyzji przepis art. 15 ust.2 ustawy ,zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie NSA ustalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności, czy opuszczenie przez K. K. lokalu przy ul. J. w S. ma charakter trwały , czy też jego nieobecność w tym lokalu związana jest jedynie z faktem podjęcia przez niego studiów w R. Zarówno skarżący , jak i jego matka , uczestniczka postępowania A. K. , zeznali, że opuszczenie lokalu nastąpiło we wrześniu 2003 roku, w związku z wyjazdem na studia. Ta okoliczność powinna być wyjaśniona, co pozwoli na ustalenie, czy opuszczenie lokalu ma cechy trwałości. W tym miejscu należy wskazać na treść przepisu art.8 ust.1 pkt.2 ustawy, zgodnie z którym pobyt czasowy związany m.in. z kształceniem się stanowi okoliczność uzasadniającą zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad dwa miesiące. Należy więc uznać, że opuszczenie miejsca stałego pobytu jedynie na okres kształcenia się nie stanowi przesłanki do wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Takie wymeldowanie musi być następstwem ustalenia, że nastąpiło trwałe, definitywne zerwanie więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, bez okazanej woli powrotu. Zgromadzone w postępowaniu administracyjnym dowody nie wykazały , że K. K. opuścił w sposób trwały i definitywny miejsce stałego zameldowania. Brak jego rzeczy osobistych w tym miejscu niczego nie dowodzi. Okoliczność tę skarżący wyjaśnił tym, że posiada tak niewiele rzeczy osobistych ,że ma je przy sobie, bowiem mieszczą się w jednej torbie. Fakt przejściowej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważnia do stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu przepisu art. 15 ust.2 ustawy, bowiem o takim opuszczeniu można mówić w sytuacji stwierdzenia, że lokal przestał być dla osoby której wymeldowanie dotyczy miejscem, w której koncentrują się jej interesy życiowe, które to okoliczności zostaną przez organ wyjaśnione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak sentencji wyroku ,działając na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. a P.p.s.a, a na podstawie art. 152 tej ustawy stwierdzając jednocześnie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.