II SA/Rz 604/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ NSA Małgorzata Wolska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. B. i U. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatu [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących J. B. i U. B. solidarnie kwotę 357 zł /słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 604/12 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem wspólnej skargi U. i J.B. jest postanowienie Wojewody [..] z dnia [..] kwietnia 2012 r. nr [..], utrzymujące w moce postanowienia Starosty [..] z dnia [..] stycznia 2011 r. nr [..] uznające zarzuty wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione. Postanowienie to zapadło w następującym stanie sprawy: Dnia 10 sierpnia 2010 r. Starosta [..] wydał tytuł wykonawczy nr [..] obejmujący nałożony na użytkowników wieczystych U. i J.B. obowiązek udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1886, obr. [..] w celu wykonania przez P.G.E.D. [..] czynności związanych z konserwacją linii średniego napięcia 15V [..], polegających na przycięciu gałęzi drzew w sposób zapewniający bezpieczne korzystanie z linii energetycznej. Podstawę prawną nałożonego obowiązku stanowił przepis art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm., dalej: "u.g.n."). Wymienionego dnia postanowieniem nr [..] Starosta nałożył także na strony grzywnę w celu przymuszenia do wykonania ww. obowiązku. W ustawowym terminie U. i J.B. wnieśli zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Postanowieniem z dnia [..] listopada 2010 r. Wojewoda [..] utrzymał w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny. Z kolei postanowieniem z dnia [..] stycznia 2011 r. Starosta [..] uznał wniesione zarzuty za niezasadne. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał przepisy art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm., dalej zwana: u.e.) oraz art. 123 i 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a."). Organ uznał, że tytuł wykonawczy został wydany w prawidłowy sposób, a nałożony obowiązek znajduje oparcie w treści art. 124 ust. 6 u.g.n. Tym samym niezasadnie zarzucono jego wydanie bez podstawy prawnej. Zgodnie z powołaną regulacją prawną właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, wskazanych w przepisie ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Po rozpoznaniu zażalenia U. i J.B. Wojewoda [..] postanowieniem z [..] maja 2011 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wskutek rozpoznania skargi U. i J.B. wyrokiem z 10 stycznia 2012 r. II SA/Rz 663/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że wydane zostało przez osobę nieupoważnioną. Sąd przypomniał, że choć zaskarżone orzeczenie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z art. 17 § 1 u.e., to z mocy art. 18 u.e. znajdowały do niego zastosowanie przepisy k.p.a., w tym Rozdział 9 k.p.a. regulujący tryb wydawania. Postanowienie powinno co najmniej zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby upoważnionej do wydania aktu. Z dostępnego materiału dowodowego nie wynikało, aby osoba podpisująca zaskarżone postanowienie na dzień jego wydania legitymowała się stosownym upoważnieniem. Zalegający w aktach dokument zmienionego upoważnienia nosił datę 30 czerwca 2011 r., podczas gdy postanowienie oznaczone zostało datą 13 maja 2011 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [..] kwietnia 2012 r. Wojewoda [..] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 122 § 3 w zw. z art. 33 i 34 § 4 u.e. utrzymał w mocy postanowienie Starosty [..] z dnia [..] stycznia 2011 r. Organ odwoławczy uznał, że treść obowiązku nałożonego na żalące się strony mieści się w ramach powszechnie stosowanych metod zabezpieczenia linii energetycznych przed awariami. Jednocześnie organ wykluczył możliwość zastosowania w sprawie przepisu art. 36 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie przeprowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych (Dz. U. Nr 150, poz. 1579). Ponadto, stosownie do art. 33 pkt 6 u.e., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność tej egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W świetle dowodów zebranych w sprawie zaistniały przesłanki dopuszczalności egzekucji, a tytuł wykonawczy został wystawiony prawidłowo. Stronom doręczono również upomnienie. W skardze na postanowienie Wojewody [..] z [..] kwietnia 2012 r. skarżący zarzucili naruszenie art. 33 pkt 6 i art. 59 § 1 pkt 7 u.e. w zw. z art. 124 ust. 6 u.g.n. i art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jak również przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia bez wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego. Strony podkreślając, że cały kompleks pałacowo-parkowy pozostający w ich władaniu wpisany jest na listę zabytków prowadzoną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zatem teren ten podlega szczególnej ochronie, a jakiekolwiek prace i czynności wymagają nadzoru, a przede wszystkim uzgodnienia i zezwolenia ze strony Konserwatora Zabytków. Tymczasem P.G.E.D. [..] nie otrzymała wskazanego zezwolenia pomimo, że jest ono wymagane przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004 r. Strony podkreślają również, że nie uchylają się od wykonania nałożonego na nich obowiązek udostępnienia nieruchomości, jednak w ich ocenie planowana przycinka gałęzi drzew nie mieści się w pojęciu konserwacji linii energetycznej i jej zabezpieczenia przed awariami. Brak sprzeciwu z ich strony na takie działania mógłby narazić ich na poniesienie odpowiedzialności karnej za niszczenie lub uszkodzenie zabytku. Tym w ich przekonaniu wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niedopuszczalne, i powinno zostać umorzone. Na tej podstawie domagają się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Starosty [..] oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi Wojewoda [..] wniósł o oddalenie skargi. Organ zwrócił również uwagę, że P.G.E.D. [..] uzyskała dostęp do nieruchomości i wykonała czynności przycinki drzewostanu. Postanowieniem z 9 lipca 212 r. Sąd odmówił skarżącym wstrzymania wykonania czynności egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2012 r., poz. 715/ dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracyjnej i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarga U. i J.B. zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. W ocenie Sądu zarzuty podniesione w postępowaniu egzekucyjnym powinny odnieść skutek prawny, przy czym podstawą do ich uwzględnienia nie powinien być art. 33 pkt 6 u.e., jak wskazują skarżący, ale art. 33 pkt 7 u.e. Art. 33 pkt 7 u.e. stanowi, że podstawą zarzutu może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu uprawnienia. Zdaniem Sądu w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli organy egzekucyjne wszczęły to postępowanie bez doręczenia upomnienia. Art. 15 § 1 u.e. stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania obowiązku otrzymuje pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte po upływie 7 dni od daty doręczenia upomnienia. Zauważyć należy, że z treści tego przepisu wynika jednoznaczny obowiązek do wskazania w treści upomnienia obowiązku, który ma wykonać wierzyciel oraz zagrożenia wszczęcia egzekucji, jeśli tego obowiązku nie wykona. Zatem poprawne wszczęcie postępowania egzekucyjnego wymaga nie tylko doręczenia upomnienia czyli pisma tak określonego ale wymaga, by to pismo zawierało treść niezbędną dla upomnienia. W tym zakresie organy muszą być precyzyjne, gdyż postępowanie egzekucyjne wiąże się z dużą uciążliwością dla wierzyciela i ingerencją państwa w jego prawa. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy obu instancji nie wypełniły obowiązku wezwania skarżących /upomnienia/ przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie takie upomnienie powinno być powiązane z treścią art. 124 ust. 6 u.g.n. W aktach sprawy znajdują się upomnienia, z treści których wynika wezwanie wierzycieli do wskazania terminu udostępnienia nieruchomości oraz poinformowanie organu o tym fakcie. W ocenie Sądu takie upomnienie nie spełnia warunków art. 15 § 1 u.e. w związku z art. 124 ust. 6 u.g.n. Z treści art. 124 ust. 6 u.g.n. wynika, że właściciel lub użytkownik wieczysty jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania określonych w tym przepisie czynności. Zatem upomnienie powinno wzywać do udostępnienia nieruchomości, a nie wskazywania terminu udostępniania nieruchomości, Także zagrożenie wszczęcia egzekucji nie może być łączone z brakiem odpowiedzi na upomnienie, a tylko może być związane z niewykonaniem dobrowolnym obowiązku, co w realiach sprawy oznaczałoby odmowę udostępnienia nieruchomości przez skarżących. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Ze względu na wadę w zakresie samego wszczęcia postępowania egzekucyjnego Sąd odstąpił od szczegółowej analizy zarzutów skargi, gdyż te mogą być ocenione w poprawnie wszczętym postępowaniu egzekucyjnym