II SA/Rz 608/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. i B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. A. i B. K. w skierowanej wspólnie do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] zawarli wniosek o przyznanie im zwolnienia od kosztów sądowych w całości, których nie są w stanie ponieść bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania; wniosek ten podtrzymali w odrębnych, załączonych do skargi urzędowych formularzach PPF. Z uzasadnienia wniosku A. K. wynika, że liczy 71 lat i utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości 1486 zł. netto (1782 zł. brutto). Takie samo świadczenie w kwocie 861 zł. brutto wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym 181 zł. pobiera pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym 80-letni mąż B. Razem zamieszkują w domu o pow. 80 m². Wraz z działką rolną o pow. 539 m² stanowią wg złożonego oświadczenia jedyne wartościowe składniki ich majątku. Wnioskodawczyni jest osobą o złym stanie zdrowia, częściowo niepełnosprawną. Miesięcznie na zakup leków przeznacza ok. 300 zł. Rozpatrując złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie wnioskującej, której sytuacja majątkowa i finansowa jest jedynym wyznacznikiem, na podstawie którego ocenia się jej zdolność do poniesienia tych kosztów; z tej przyczyny bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie mają takie czynniki, jak wiek czy stan zdrowia, chociaż pośrednio bierze się pod uwagę związane z tym zwiększone wydatki. Ocena udzielonych przez A. K. informacji nie potwierdza zasadności jej wniosku tak w całości, jak i w części. Mimo powołania się przez nią na treść ustawowej przesłanki normującej przyznanie częściowego prawa pomocy, w żaden sposób nie wykazała ona, z jakim negatywnym wpływem dla koniecznego utrzymania jej i męża wiązałoby się opłacenie przez nich związanych ze sprawą kosztów sądowych i jakich uzasadnionych potrzeb życiowych nie mogliby przez to zaspokoić. Analiza sytuacji materialno – bytowej skarżących nie wskazuje, aby cierpieli jakikolwiek niedostatek. Mają zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, a pobierane przez nich świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2825 zł. brutto (ok. 2400 zł. netto) miesięcznie stanowią dla nich stałe i co najważniejsze nie należące do najniższych źródła dochodu, które z uwagi na brak innych osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i w utrzymaniu których musieliby partycypować, mogą przeznaczyć wyłącznie na własne wydatki. W ujęciu abstrakcyjnym, ewentualny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu związany z poniesieniem kosztów sądowych (kosztów postępowania) dotyczy zagrożenia dla zaspokojenia wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych, a nie wszystkich normalnie ponoszonych wydatków, które powinny zostać zaniechane lub ograniczone do niezbędnego minimum. Do takich niezbędnych wydatków należy zaliczyć przede wszystkim te przeznaczane na zakup żywności i lekarstw oraz najważniejsze opłaty związane z utrzymaniem domu lub mieszkania. Wydatki te co prawda z wyjątkiem przeznaczanych na leczenie swoje (ok. 300 zł./ m-c) i męża (zostały one podane w złożonym przez niego wniosku PPF i wynoszą ok. 200 zł.) nie zostały przez skarżącą określone kwotowo chociażby w przybliżeniu, jednak właśnie z uwagi na wysokość dochodów A. i B. K. odstąpiono od wzywania ich do złożenia w tym zakresie dodatkowego oświadczenia. Brak ich sprecyzowania nasuwa ponadto w tym przypadku uzasadnione przypuszczenie, iż ich wysokość nie jest jednak nadmiernie wygórowana w stosunku do osiąganych przez nich dochodów, co pozwoli im poczynić pewne oszczędności i wygospodarować środki na opłacenie związanych ze sprawą kosztów sądowych; oprócz wpisu od skargi w wysokości 500 zł. do najbardziej prawdopodobnych które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi (100 zł.) oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku Sądu I instancji w wysokości połowy wpisu od skargi (250 zł.). Koszty te jako rozłożone w czasie nie będą stanowiły nadmiernego obciążenia dla domowego budżetu skarżących. Podkreślenia w związku z tym wymaga, że wynikający z art. 199 P.p.s.a. ustawowy obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), które to kryterium A. K. wraz z mężem spełnia. Ubocznie należy zaznaczyć, iż w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). Skoro zatem wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie objętym złożonym wnioskiem, z powołanych wyżej względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.