II SA/Rz 61/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lechowska Sędziowie NSA Maria Zarębska-Kobak /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego C. C. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. SA/Rz 61/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2001 roku Nr [...] wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 22 ust.1 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 174, poz. 950 ze zm./ zwana dalej ustawą o kombatantach odmówiono C. C. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Armii Krajowej w okresie od lipca 1942 do lipca 1944 roku. Decyzja ta w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została utrzymana w mocy decyzją tegoż organu z dnia [...] marca 2001 r Nr [...], która to w wyniku jej zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 16 września 2003 roku sygn. akt SA/Rz 788/01 została uchylona. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, iż organ orzekający w sprawie przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszył przepisy prawa materialnego oraz procesowego skutkujące wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego. Sąd wytknął organowi, że nie zostali przesłuchani świadkowie na których to powoływał się skarżący, błędne zostały wyciągnięte wnioski z treści pisma Prezesa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w M., jak również organ nie zajął stanowiska odnośnie spełnienia przesłanki z art. 22 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2000 r organ nie określił jaki dokument w sprawie potraktował jako rekomendację stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji oraz w nie wspomniano o brakach wniosku dotyczącego uzyskania uprawnień kombatanckich oraz nie wyjaśniono sprzeczności w stanowiskach Prezesa T. O. i nie wskazano jakie nieścisłości w oświadczeniach świadków uniemożliwiały wydanie decyzji pozytywnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r Nr 174 ,poz. 950 ze zm./ decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2000 roku Nr [...] o odmowie przyznania C. C. ur. [...].1924r s. F. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do AK w okresie od lipca 1942 r. do lipca 1944 roku uznając przedstawione zeznania świadków za niewiarygodne, która to decyzja jest przedmiotem skargi W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej w okresie od lipca 1942r. do lipca 1944r. Na okoliczność swojej działalności w AK przedstawił pisemne zeznania świadków: E. N. i C. S. Oceniając pisemne zeznania w/w świadków organ stwierdził, że w w/w oświadczeniach istnieje szereg nieścisłości dlatego też zwrócił się pismem w dniu 29 listopada 1999 roku zarówno do wnioskodawcy jak i do świadków z prośbą o złożenie dodatkowych wyjaśnień na które to pismo zarówno świadkowie o wyjaśnienie tych nieścisłości lecz na to pismo organ nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Dodatkowo organ pismem z dnia 27.12.1999r. wystąpił do Zarządu Oddziału Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej jako do stowarzyszenia właściwego dla wnioskowanej przez stronę działalności kombatanckiej o potwierdzenie służby C. C. w Armii Krajowej. Dnia 14.01.2000r. wpłynęło pismo prezesa Zarządu Oddziału Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w M. w którym to Prezes Oddziału T. O. stwierdził, że wniosek C. C. o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w AK winien być odrzucony. Ponadto wyjaśnił, że przedstawieni przez wnioskodawcę świadkowie zdecydowanie odmówili potwierdzenia jego działalności w AK, a wiedzę o służbie wnioskowanych świadków w AK C. C. zawdzięcza jedynie faktem ich poznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu 31.12.2003r.organ zwrócił się do Urzędu Miasta [...] o przesłuchanie świadków na okoliczność służby strony w AK. Wg zeznań świadka C. S., C. C. nigdy nie był członkiem Armii Krajowej natomiast świadek E. N. ze względu na stan zdrowia odmówił złożenia zeznań. Organ pismem z dnia 19.07.2004r. zwrócił się do prezesa Zarządu Oddziału ŚZŻAK w M. T. O. o wyjaśnienie rozbieżności miedzy pismem z dnia 07.01.2000r., w którym w/w wniósł o odrzucenie wniosku C. C., gdyż ten nie był żołnierzem AK, a treścią opinii zawartej w kwestionariuszu z dnia 16.012.1997r., z której wynika, że wnioskodawca był żołnierzem AK. Prezes Oddziału ŚZZŻAK w M. pismem z dnia 09.08.2004r podtrzymał negatywną opinię na temat wniosku strony o przyznanie uprawnień kombatanckich. Ponadto poinformował, że wnioskodawca: "wyłudził podpisy świadków, oznajmiając im, że był żołnierzem AK, a świadkowie, którzy mogli to potwierdzić - w okresie PRL-u-uciekli na Zachód"... Zgodnie z art.22 ust.1 pow. ustawy "o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji (...)". Po analizie przedłożonych przez stronę dokumentów organ uznał, że wnioskodawca nie przedstawiła wiarygodnych dowodów, iż zachodzą w jej sprawie przesłanki art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i cyt. "uwzględnienie wniosku od 1997 r. wraz z odsetkami". Zaskarżonej decyzji zarzucił błędną argumentację i wskazał, że postępowanie toczy się od 1997 roku i organ cyt. "gra na zwłokę na tzw. zmęczenie przeciwnika". Wolą organu jest nie przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich. Powołuje się na pismo z dnia 13 kwietnia 2004 roku które wyjaśnia wszelkie wątpliwości. Obecnie powoływanie przez niego świadkowie nie żyją i nie prawdą jest jak twierdzi organ w swoim uzasadnieniu, że świadkowie wyjechali na zachód. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Administracyjny zważył co następuje: skarga skarżącego jest uzasadniona. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1271/. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżący we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich opisał swoją działalność kombatancką z tytułu przynależności do Armii Krajowej w okresie od lipca 1942 r. do sierpnia 1944 roku, przedłożył pisemne oświadczenia pochodzące od żołnierzy AK, którzy potwierdzają przynależność skarżącego do AK. Zgodzić się należy z organem orzekającym w sprawie, że w takiej sytuacji ma zastosowanie przepis art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach według którego o spełnieniu warunków stanowiących podstawę uprawnień kombatanckich i o ich przyznaniu uprawnionemu orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na postawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Konieczność udokumentowania wniosku nie oznacza, iż organ opierać się winien wyłącznie na materiałach przedstawionych przez stronę i nie wyklucza możliwości w razie wątpliwości co do przedstawionych przez stronę dokumentów przeprowadzenia czynności takich jak przesłuchanie świadków, czy też strony. Preferowana przez organ praktyka gabinetowego załatwienia sprawy może w niektórych przypadkach być niewystarczająca dla dokładnego wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza wówczas, gdy organ nie daje wiary oświadczeniom przedstawionym przez wnioskodawcę potwierdzającym jego działalność kombatancką. Organ orzekający w sprawie ma prawo z mocy art. 80 k.p.a. do swobodnej oceny dowodów jednakże aby ocena ta nie została uznana za dowolną , materiał dowodowy winien być zebrany w sposób wyczerpujący , ocena musi opierać się na materiale dowodowym a poczynione ustalenia muszą znaleźć pokrycie w dowodach. Ocena dowodów winna przy tym odpowiadać wymogom wiedzy, logiki i doświadczeniu życiowemu, oraz winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdzić należy, że wymogi wyżej wymienione nie zostały spełnione w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Skarżący we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich opisał swoją działalność kombatancką z tytułu przynależności do Armii Krajowej w okresie od lipca 1942 r do lipca1944 roku, przedłożył pisemne oświadczenia dwóch kombatantów pochodzące od żołnierzy AK, którzy potwierdzają przynależność skarżącego do AK wskazują oni na pseudonim skarżącego w tej organizacji. Nie danie im wiary bez przesłuchania i wyjaśnienia wątpliwości, które organ powziął w kwestii ich wiarygodności na tej tylko podstawie, że oświadczenia te nie są spójne, oraz nie wyczerpujące ze wskazaniem na cofnięcie rekomendacji narusza przepisy art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. zważywszy że upływ czasu nie sprzyja dokładności w zapamiętaniu tych zdarzeń. Przyjęcie przez organ tezy, że zeznania świadków zostały wymuszone bez wskazania dowodu stanowi naruszenie w/w zasad. W postępowaniu ponownym organ przesłucha skarżącego w charakterze strony oraz w charakterze świadka Prezesa Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w M. T. O. oraz innych świadków których skarżący ewentualnie wskaże z zachowaniem gwarantowanego uprawnienia skarżącego wynikającego z art. 10 § 1 i art. 79 k.p.a. Dodatkowo wyjaśnienia wymaga, że rekomendacja jest jednym z dowodów na okoliczność tego rodzaju działalności /represji/ podlegającym ocenie przez organ orzekający z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego i jej brak nie wyklucza automatycznie przyznania uprawnień, tak jak przedstawienie rekomendacji nie przesądza samo przez się o przyznaniu uprawnień /vide wyrok NSA z dnia 4.07.2000 sygn.V SA 1786/99 publ.Lex .nr 49296/. Stwierdzone uchybienia tj. naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obiegu prawnego. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 wymienionej ustawy.