II SA/Rz 610/08
WyrokWSA w Rzeszowie2009-02-25
Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Stanisław Śliwa, Robert Sawuła
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie w sprawie samowoli budowlanej na terenie, gdzie nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, prawidłowo wezwał inwestorów do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy w krótkim, 7-dniowym terminie, nie udzielając im wyczerpujących informacji o możliwości jej uzyskania i skutkach braku takiego dokumentu?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie w sprawie samowoli budowlanej na terenie bez planu zagospodarowania przestrzennego, naruszył zasady postępowania administracyjnego (art. 8 i 9 k.p.a.), wzywając inwestorów do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy w zbyt krótkim, 7-dniowym terminie i nie udzielając im wyczerpujących informacji o możliwości jej uzyskania. Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, nakazując organowi pierwszej instancji udzielenie stronom stosownej informacji i wyznaczenie realnego terminu na przedstawienie decyzji o warunkach zabudowy.Stan faktyczny
Skarżący wybudowali cztery domki rekreacyjne na działce stanowiącej własność Skarbu Państwa bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektów, uznając je za samowolę budowlaną. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący odwołali się, powołując się na toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczące legalizacji samowoli budowlanej. Po wyroku TK, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał skarżących do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy w terminie 7 dni, czego skarżący nie uczynili, argumentując trudnościami w uzyskaniu takiego dokumentu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. i A. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektów budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. i A. P. solidarnie kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi A. P. i A. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej w skrócie: WSA) w Rzeszowie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: WINB) z dn. [...].07.2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy, w wyniku rozpatrzenia odwołania skarżących się, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: PINB) z dn. [...].03.2007 r. nr [...] nakazującą skarżącym dokonanie rozbiórki czterech domków rekreacyjnych o wymiarach 5m x 7,50m położonych na działce nr 213/8 w miejscowości M., gmina L., oznaczonych w osnowie decyzji jako obiekty nr 3, 4, 5, 6. W podstawie prawnej organ I instancji powołał się na dyspozycję art. 48 ust. 1 ustawy z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 156 z 2006 r. poz. 1118) oraz art. 104 ustawy z 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej k.p.a.). W trakcie postępowanie przeprowadzono oględziny przedmiotowej działki, ustalając m.in., iż stanowi ona własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...]. Działka ta stanowić ma osadę leśną pracowniczą, na terenie której usytuowany jest budynek leśniczówki i prowadzone jest gospodarstwa agroturystyczne pn. "W.". Na działce zlokalizowane są 4 wolnostojące domki rekreacyjne, parterowe z poddaszem mieszkalnym, o drewnianej konstrukcji szkieletowej, posadowione na stopach i słupkach betonowych, wyprowadzone ponad poziom terenu. Ściany obite są deskami, a przestrzeń między nimi wypełniono wełną mineralną, stropy drewniane, ściany poddasza stanowią połacie dachowe, obite boazerią drewnianą. Do domków dobudowane są tarasy drewniane o wymiarach 2,40m na 5,10m. Obiekty wyposażone są w wewnętrzną instalację wodno-kanalizacyjną, elektryczną i gazową, posiadają ogrzewanie kominkowe typu "koza". Domek oznaczony na mapie ewidencyjnej nr 3 oddalony jest o ok. 1,5m od działki nr 19, stanowiącej pas drogowy drogi powiatowej relacji S. - T. Państwo P. posiadają zgodę byłego Nadleśniczego Leśnictwa [...] na budowę powyższych obiektów, nie legitymują się natomiast stosownymi pozwoleniami na budowę. PINB uznał zatem, że przedmiotowe domki zostały wybudowane samowolnie, a na ich realizację należało posiadać pozwolenie na budowę. Wykluczono zarazem, aby możliwa była tzw. "legalizacja" powyższych obiektów. Przywołując treść pisma Urzędu Gminy w L. z 6.02.2007 r. ustalono, iż Państwo P. nie zwracali się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a na przedmiotowym terenie nie obowiązuje w chwili wszczęcia postępowania plan zagospodarowania przestrzennego, który utracił ważność w dniu 31.12.2002 r. W piśmie Kierownika Referatu Działalności Gospodarczej i Planowania Urzędu Gminy znalazło się stwierdzenie, że działki nr 213/8 i 213/9 w M. znajdowały się w konturze oznaczonym symbolem 13 RLU, dla którego ustalenia treści planu przewidywały, iż jest to "istniejąca leśniczówka, adaptacja na perspektywę". W ocenie PINB plan ten dla działki nr 213/8 zawierał ustalenia konturu A3 RZ jako "istniejące tereny łąk i pastwisk – adaptacja na perspektywę bez prawa zabudowy". Stwierdzono ponadto, iż domek oznaczony jako nr 3 znajduje się w odległości 1,5m od pasa drogowego, w ocenie organu ta odległość winna wynosić 3m. Przyjęto, iż budowa przedmiotowych domków została rozpoczęta w 1998 r., a zakończona w 2001 r., przeto zastosowanie będzie miała dyspozycja art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, co w konsekwencji prowadziło do wydania nakazu rozbiórki.
Od powyższej decyzji odwołali się A. P. i A. P., wskazujący iż przepisy prawa budowlanego dotyczące ewentualnej legalizacji popełnionej samowoli budowlanej oczekują na ocenę przez Trybunał Konstytucyjny. Odwołujący się wyrazili nadzieję na korzystne dla siebie rozstrzygnięcie i wnieśli o "pozytywną opinię w naszej sprawie". Uzupełniając wniesione odwołanie A. P. i A.P. wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego.
Postanowieniem z [...].07.2007 r. WINB zawiesił postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. motywując to prowadzonym postępowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym, a dotyczącym zagadnienia zakresu dopuszczalnej legalizacji samowoli budowlanej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Nadleśnictwo [...], rozpoznający je Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) postanowieniem z [...].08.2007 r. nr [...] uchylił postanowienie w całości i umorzył w tym zakresie postępowanie WINB. Skargę A. P. i A. P. na to ostatnie postanowienie prawomocnie oddalił WSA w Warszawie wyrokiem z 12.02.2008 r. VII SA/Wa 1808/07.
Opisaną na wstępie decyzją WINB, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję nakazującą A. P. i A. P. rozbiórkę czterech domków rekreacyjnych. Organ odwoławczy zrekapitulował treść decyzji PINB, jak również podejmowane przez siebie i GINB postanowienia dotyczące zawieszenia postępowania odwoławczego, a także zapadły w tej kwestii wyrok WSA w Warszawie. Organ II instancji przytoczył także sentencję wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dalej w skrócie: TK) z dnia 20.12.2007 r. P 37/06 (Dz. U. nr 247, poz. 1844). Wyrokiem powyższym TK orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane Dz. U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118 i nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. nr 88. poz. 587, nr 99 poz. 665 i nr 127 poz. 880, w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" - są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym wyrokiem, pismem z dnia 29.05.2008 r. organ II instancji wezwał A. i A. P. do przedłożenia w terminie 7 dni decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania m.in. dla przedmiotowej inwestycji, względnie o udzielenie informacji czy zostało wszczęte postępowanie w tym przedmiocie. W wyznaczonym terminie wezwani nie przedłożyli żądanych dokumentów. W piśmie z dnia 9.06.2008 r. wyjaśnili jedynie, że roboty budowlane zostały rozpoczęte w 1998 r. i nie posiadają dla obiektów budowlanych objętych decyzjami o rozbiórce decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej na podstawie ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. Organ odwoławczy przytaczając ustalenia dokonane przez PINB stwierdził, że obiekty objęte nakazem rozbiórki stanowią samowolę budowlaną, teren na którym są one zlokalizowane nie jest objęty obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, nadto inwestorzy nie posiadają ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dla tego typu inwestycji. Uprawniało to, w ocenie PWINB, organ I instancji do wydania nakazu rozbiórki, nadto brak ma być podstaw do wdrożenia procedury legalizacyjnej nawet w stanie prawnym i faktycznym po przytoczonym w uzasadnieniu wyroku TK. Stwierdzono ponadto, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z 10.05.2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 99, poz. 665), albowiem obiekty zrealizowano samowolnie po 11 lipca 1998 r.
Skargę na tę ostatnią decyzję wnieśli A. P. i A. P., wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący wnieśli także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co sąd uwzględnił postanowieniem z 8.10.2008 r. Zarzuty skargi sprowadzają się do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że rozstrzygnięcie przez TK o zgodności przepisów Prawa budowlanego mającego zastosowanie w przedmiotowej sprawie jest obojętne dla merytorycznego jej rozpoznania, a także naruszenie zasad praworządności, dochodzenia prawdy obiektywnej oraz zaufania do organów państwa opisanych w art. 6-8 k.p.a. poprzez kontynuowanie postępowania administracyjnego i wydanie orzeczenia na podstawie przepisu uznanego przez TK za sprzeczny z Konstytucją RP, podczas gdy zasadne byłoby zawieszenie postępowania pozwalające na wdrożenie procesu "legalizacyjnego". A. P. i A. P. wywodzą, że wprawdzie w sprawie VII SA/Wa 1806/07 WSA w Warszawie oddalił ich skargę na postanowienie GINB w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego, ale w innych przypadkach ten sam Sąd skargi ich uwzględniał. Zdaniem skarżących istotną kwestią jest sama treść wyroku TK z 20.12.2007 r. P 37/06, w tym aspekcie zarzucili organowi odwoławczemu, iż nie wyjaśnił kwestii etapu postępowania, na jakim powinna być przedstawiona decyzja o warunkach zabudowy, ograniczając się wyłącznie do zacytowania fragmentu uzasadnienia wyroku TK oraz do wezwania stron o przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy, względnie o udzielenie informacji czy toczy się w tym względzie postępowanie. Skarżący wywodzą, iż ich działania w tym aspekcie niweczone są krokami Nadleśnictwa [...] mającemu za cel pozbawienie wydzierżawiającej działki – A. P., tytułu do gruntu. W ocenie skarżących ustalenia w zakresie tytułu do działki mają znaczenie poprzedzające działania skarżących do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Organ winien zatem, w ocenie wnoszących skargę, do rozważenia zawieszenia postępowania celem wyjaśnienia okoliczności prawnych decydujących o uprawnieniu skarżących do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o oddalenie skargi, wykluczając możliwość wdrożenia w sprawie postępowania "legalizacyjnego", uznając przy tym, iż sama skarga nie wnosi żadnych nowych elementów do sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Według art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., zwana dalej w skrócie Ppsa) stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§1). Oznacza to po stronie sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i jeśli jest to - jak w niniejszej sprawie - decyzja administracyjna, uwzględnienia skargi, gdy stwierdzi naruszenie prawa wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, w pkt 2, w pkt 3 Ppsa, to jest: naruszenie prawa materialnego, jeśli miało ono wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa stanowiące podstawę wznowienia postępowania lub stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach a także inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 135 Ppsa, sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Poddawszy zaskarżoną decyzję takiej właśnie kontroli, sąd doszedł do wniosku, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, innym niż dające podstawę do wznowienia postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 8 i 9 k.p.a.
Stan faktyczny w sprawie nie budzi wątpliwości i sprowadza się do faktu, iż skarżący, jako dzierżawcy działki nr ewid. 213/8 położonej w M., stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] wybudowali cztery domki rekreacyjne szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Roboty budowlane zostały zakończone w roku 2001 bez wymaganego prawem pozwolenia. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte przez PINB w dniu 19.02.2007 r., co oznacza, że pogląd organu, iż w sprawie nie można zastosować przepisu art. 3 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, przewidującego możliwość uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektów wybudowanych bez pozwolenia, których budowę zakończono po dniu 31 grudnia 1994 r. a przed dniem 11 lipca 1998 r. i przed dniem 11 lipca 2003 r. nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne przez właściwy organ nadzoru budowlanego - przy zachowaniu procedury w tym przepisie ustalonej, jest uzasadniony.
Prawidłowo też organ II instancji przyjął, że zastosowanie w sprawie ma art. 48 Upb w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj. 11.07.2008 r. a zatem przy uwzględnieniu wyroku TK P 37/06 (opublikowanego wraz z uzasadnieniem w OTK 202/08 poz. 53). Trybunał uznał w nim, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U nr 156 z 2006 r. poz. 118 i nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. nr 88, poz. 587, nr 99, poz. 665 i 127, poz. 880) w częściach obejmujących wyrażenie w "dniu wszczęcia postępowania" – są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości oraz z art. 32 Konstytucji. W uzasadnieniu tegoż wyroku podniesiono, że skoro zgodnie z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego warunkiem legalizacji samowoli jest zgodność konkretnej budowy z przepisami o planowaniu o zagospodarowaniu przestrzennym rozumiana jako zgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo z generalnym porządkiem planistycznym ukształtowanym wieloma ustawami szczególnymi, to termin uzyskania decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy nie może mieć w sprawie znaczenia, z uwagi na fakt, iż decyzja ma charakter informacyjny – i sama przez się nie kształtuje praw ani obowiązków inwestora wynikających wprost z ustaw. Decydujące, w ocenie TK, znaczenie w procesie legalizacji samowoli winno mieć ustalenie, czy obiekt wybudowany bez pozwolenia nie narusza przepisów prawa, w tym regulującego kwestie planowania przestrzennego. Powinna zatem istnieć możliwość dokonania takiego ustalenia również po wszczęciu postępowania rozbiórkowego, bo nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest orzekanie o obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, mimo iż inwestorzy wykazali jego zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym, uzyskując decyzję o warunkach zabudowy już w trakcie postępowania rozbiórkowego.
Stanowisko TK przy uwzględnieniu wymogów wynikających z art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania do organów Państwa), art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) nakłada na organ nadzoru budowlanego, który prowadzi sprawę samowoli budowlanej na terenie gdzie nie obowiązuje plan zagospodarowanie przestrzennego obowiązek dokładnego wyjaśnienia inwestorowi kwestii możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie samowoli i wezwania do jej przedstawienia lub przedstawienia zawiadomienia o wszczęciu takiego postępowania albo nawet wniosku o jego wszczęcie w realnym do wykonania terminie. Udzielenie informacji o możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy ma szczególne znaczenie, bowiem w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, a co za tym idzie i w praktyce organów nadzoru budowlanego i organów gminy właściwych w sprawie ustalania warunków zabudowy zgodnie przyjmowano, iż po zakończeniu budowy obiektu bezprzedmiotowe jest postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania. Z kolei ustalenie realnego terminu przedstawienia przez inwestora informacji wskazanych wyżej wymaga wzięcia pod uwagę okoliczności, że z przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80 poz. 717, ze zm.) wynika, iż złożenie wniosku o ustalenie warunków zabudowy musi być poprzedzone zebraniem dokumentów wymaganych przepisami tej ustawy, które do wniosku należy dołączyć (art. 52 z art. 64 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Należy także ustalając ów termin wziąć pod uwagę, że w postępowaniu administracyjnym o warunkach ustalenia zabudowy wymagane są czynności uzgodnieniowe (art. 53 w zw. z art. 64 ust.1 ustawy) prowadzone na podstawie projektu decyzji opracowanego przez osobę wpisaną na listę izby samorządu zawodowego urbanistów i architektów. Już te wymogi czynią to postępowanie na tyle skomplikowanym, że nader rzadko jest możliwe wydanie decyzji w terminie 1 miesiąca.
W tym stanie rzeczy za nie odpowiadające wymienionym wyżej przepisom k.p.a. należy uznać pismo organu II instancji zobowiązujące inwestorów do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy lub przedstawienia, czy zostało wszczęte postępowanie administracyjne w tej sprawie w terminie dni 7 od daty otrzymania wezwania. W judykaturze nie budzi wątpliwości daleko idący skutek naruszenia zasady wymienionej w art. 9 k.p.a. Zgodnie z cyt. przepisem "Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". W wyroku z 23.07.1992 r., III ARN 40/92, Państwo i Prawo nr 8, s. 116 z glosą J. Zimmermanna, Sąd Najwyższy opowiedział się za szeroką wykładnią cyt. przepisu, stwierdzając, iż obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy "powinien być rozumiany tak szeroko jak tylko możliwe". Pogląd ten podziela skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie.
O braku rozeznania, co do własnej sytuacji prawnej (możliwość uzyskania decyzji o warunkach zabudowy w toku postępowania o samowolę, jak również niezależnie od prawa dysponowania gruntem) świadczy odpowiedź inwestorów udzielona organowi II instancji, że decyzji takiej nie mogą uzyskać, z uwagi na okoliczności, iż sporne obiekty zostały wykonane, jak również skarga, w której powołują się na niemożność uzyskania warunków zabudowy bez wcześniejszego rozstrzygnięcia w kwestii prawa do dysponowania terenem.
Reasumując, skoro organ II instancji zaniechał swoich obowiązków odnośnie udzielenia stronom stosownej informacji o skutkach braku wymaganej decyzji o warunkach zabudowy lub skutkach braku złożenia wniosku o wydanie takiej decyzji dla kierunku orzekania w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej, to tego typu naruszenie art. 9 k.p.a. stanowi naruszenie przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to implikuje zarazem trafność zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. nakazującego prowadzić postępowanie w sposób, który prowadzi do pogłębienia zasady zaufania do organów Państwa. Nie są natomiast uzasadnione zarzuty skargi naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., skoro brak było w dacie orzekania przez organ II instancji takiego postępowania, którego wynik miałby wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd uznaje zarazem, że koniecznym do końcowego załatwienia sprawy jest uchylenie decyzji organu I instancji. Decyzja PINB zapadła przed wydaniem cyt. uprzednio wyroku TK, zatem nie uwzględniała zastosowanego przez organ art. 48 Upb w brzmieniu, którego niezgodność z Konstytucją RP ustalił Trybunał. Z tego względu rolą PINB będzie udzielenie skarżącym wyczerpującej informacji o skutkach braku zwrócenia się do właściwego organu gminy o wydanie decyzji o warunkach zabudowy oraz wyznaczenie skarżącym realnego terminu, w którym winni skarżący przedstawić decyzję o warunkach zabudowy. W zależności od podjętych przez skarżących działań i ewentualnych rozstrzygnięć, jakie zapadną w sprawie o warunki zabudowy, organ nadzoru budowlanego wyda stosowne rozstrzygnięcie.
Z przytoczonych wyżej względów, sąd przy zastosowaniu art. 135 Ppsa uchylił decyzje obu instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy. O kosztach sąd orzekł w oparciu o art. 200 i 205 Ppsa. Na podstawie art. 152 Ppsa sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło