II SA/Rz 611/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M.P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zajęcie nieruchomości gruntowej - postanawia - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy M.P. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na zajęcie nieruchomości gruntowej. Wezwany następnie do uiszczenia wpisu od tej skargi w wysokości 200 zł wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną. Mieszkają w wymagającym kapitalnego remontu drewnianym domu o pow. 53,75 m.kw. z końca XIX wieku. Są także właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 1,4263 ha, która nie jest rolniczo użytkowana i na której nie znajdują się żadne zabudowania. Jako majątek rodziny wnioskodawca wskazał także oszczędności pieniężne w kwocie 30 000 zł oraz papiery wartościowe o wartości 13 000 zł. Skarżący zaznaczył, że obecnie jest osobą bezrobotną, przeszedł operację serca i cierpi na nieuleczalną chorobę. Dochody rodziny to zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez skarżącego w wysokości 854,63 zł oraz emerytura pobierana przez jego żonę w kwocie 1541, 12 zł, co łącznie daje kwotę 2. 395, 75 zł. Jako stały wydatek wskazano kwotę 650 zł. Skarżący zaznaczył też, że uiścił wpis w kwocie 200 zł od swojej skargi w innej sprawie przed tut. Sądem. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna nie wskazuje jakoby wymagał udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych. Posiadane przez niego zasoby, zawłaszcza oszczędności, są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W sprzeciwie od wskazanego wyżej postanowienia skarżący podał, że niezależnie od wyniku postępowania poniesie on określone koszy m. in. koszty korespondencji, dojazdów na rozprawy. Podał, że od 6 maja jego zasiłek netto wynosi 678, 71 zł , a nie 854, 63 zł , a emerytura jego żony wynosi 1. 541, 12 zł, a nie 2. 395, 75 zł, jak wskazano w postanowieniu zaskarżonym sprzeciwem. W związku z powyższym zwrócił się o rozważenie powyższych argumentów kierując się dobrze rozumianym interesem społecznym, uwzględnienie jego sprzeciwu oraz przyznanie wnioskowanego prawa pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Służy realizacji zasady dostępu do sądu osób, które ze względu na wyjątkowo ciężką sytuację materialną i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów tego postępowania, a często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Po myśli art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przesłanki przyznania prawa pomocy określa art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, częściowe prawo pomocy adresowane jest do osoby, która udowodni, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu postanowienie referendarza jest prawidłowe. Analiza sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że nie spełnia on przesłanek przyznania mu prawa we wnioskowanym zakresie. Za słuszne Sąd uznaje stanowisko referendarza, iż M.P. nie wymaga udzielenia mu wsparcia ze środków publicznych, bowiem posiadane przez niego zasoby są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nie ma przy tym znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy błędne wskazanie w treści uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego kwoty zarobków netto żony skarżącego, która wynosi 1. 541, 12 zł, a nie 2. 395, 75 zł, na co zwrócono uwagę w sprzeciwie, ani też zmiana wysokości pobieranej renty, która jak podano w sprzeciwie wynosi 678, 71 zł, a nie 854, 63 zł. Na niekorzyść bowiem skarżącego w kontekście pozytywnego załatwienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy przemawia wysokość zgromadzonych przez niego oszczędności pieniężnych w kwocie 30 000 zł oraz w formie papierów wartościowych o wartości 13 000 zł. Tak samo należy ocenić okoliczność, że skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1, 4263 ha, której w żaden sposób nie użytkuje. Posiadanie stałego dochodu, a przede wszystkim oszczędności w tak, obiektywnie rzecz biorąc, dużej wysokości, jak słusznie przyjął referendarz wystarczająco klarownie obrazowało sytuację majątkową skarżącego i pozwalało na zaniechanie wzywania go do szczegółowego przedstawienia wszystkich wydatków. Skoro zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie to podmiot domagający się, aby koszty te zostały przerzucone w ramach prawa pomocy na Skarb Państwo, którego budżet wypracowany jest przez ogół obywateli musi liczyć się z tym, że tylko szczególna i wyjątkowo trudna sytuacja majątkowa może uzasadniać przyznanie mu prawa pomocy. Zwolnienie od kosztów sądowych osoby posiadającej stały dochód w wysokości 1198 zł na osobę w rodzinie przy jednoczesnym zgromadzeniu dodatkowych wolnych środków o równowartości 43 000 zł pozostawałoby w rażącej sprzeczności z ideą instytucji prawa pomocy rozumianej jako "prawo ubogich". Sąd podkreśla, że właśnie oszczędności posiadane przez skarżącego są tą pulą dodatkowych środków pieniężnych, z której może skorzystać celem pokrycia kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na względzie uznano, że sytuacja majątkowa skarżącego nie jest na tyle trudna by potrzebne było mu wsparcie w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w części o czym Sąd orzekł na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.