II SA/Rz 612/07

Dnia 23 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 23 października 2007 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. M., E. W. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 1999 roku, nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 6 września 2007 roku Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wezwał J. M. oraz E. W. do solidarnego uiszczenia wpisu od wniesionej przez nie skargi na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 1999 roku, nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wezwanie doręczono J. M. w dniu 19 września 2007 roku (k. 66 akt sądowych). W dniu 25 września 2007 roku skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy ustawodawca uzależnił od spełnienia dwóch przesłanek. Pierwszą z nich reguluje art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), który uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Druga z przesłanek została określona w art. 247 P.p.s.a. i ma charakter negatywny. Zgodnie z treścią powołanego przepisu prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oznacza to, że wystąpienie oczywistej bezzasadności skargi wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, choćby spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy przewidziana w art. 246 § 1 P.p.s.a. - postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2006 r., sygn.. akt II OZ 201/2006, publ. ONSAiWSA 2006 r. Nr. 4, poz. 102. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej, "na pierwszy rzut oka", nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Zastosowanie art. 247 p.p.s.a. jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na jej uwzględnienie. Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (art. 58 § 1 p.p.s.a.) – B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 596. W realiach niniejszej sprawy takie okoliczności właśnie zachodzą. Przedmiotem skargi J. M. i E. W. jest czynność Prezydenta Miasta polegająca na wydaniu zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 1999 roku, nr [...] o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Skarga na takie zaświadczenie jest niedopuszczalna, gdyż dotyczy takiej formy aktywności organu administracji publicznej, która nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zasadniczym kryterium tej kontroli, stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) jest zgodność działalności administracji publicznej z prawem. Jak wynika z wyżej cytowanego zapisu Konstytucji, sądowa kontrola administracji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego, nie obejmuje każdej podejmowanej przez nią aktywności. Zakres sądowej kontroli administracji określony został – stosownie do postanowień art. 184 Konstytucji - w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ramy tej kontroli ustawodawca zakreślił w art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez wskazanie form działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż kontrola sądowo-administracyjna, co do zasady, rozciąga się wyłącznie na tę aktywność administracji publicznej, która podejmowana jest w formach wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Działania administracji, które nie zostały przyobleczone w formy wskazane w powołanym przepisie nie podlegają kontroli sądowej, a próby jej zainicjowania poprzez wniesienie skargi nie będą skuteczne. Należy zatem wskazać, iż sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Uwzględniając całość powyższego uprawnione staje się stwierdzenie, iż wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Zaświadczenie o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, wydane w oparciu o art. 15 ust. 2 nieobowiązującej już ustawy o działalności gospodarczej, nie mieści się w żadnej z wyróżnionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. kategorii form działania administracji publicznej, podlegającej sądowej kontroli. Jest ono wyłącznie urzędowym potwierdzeniem sytuacji prawnej przedsiębiorcy. Czynność organu administracji publicznej, polegająca na wydaniu zaświadczenia, nie odgrywa żadnej roli w procesie konkretyzacji norm prawa administracyjnego. Posiada ona charakter wyłącznie faktyczny oraz informacyjny. Zaświadczenie pozbawione jest zatem tej podstawowej cechy, jaką muszą posiadać akty i czynności administracji publicznej, by można było poddać je kontroli sądowej – nie posiada charakteru wiążącego, nie wywołuje skutków prawnych. Uznanie możliwości zaskarżenia do sądu administracyjnego aktu lub czynności, które nie wywołują skutków prawnych, byłoby więc sprzeczne z istotą kontroli sprawowanej przez taki sąd – R. Kmiecik, Charakter prawny zaświadczenia a możliwość ustalania i weryfikacji jego treści, Państwo i Prawo 2004 r., Nr 10, s. 64-66. Kolejnym argumentem przemawiającym za niedopuszczalnością zaskarżenia zaświadczenia o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności jest okoliczność, iż w żaden sposób nie może ono naruszać interesu prawnego osoby, która wnosiła o dokonanie tego wpisu. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej dokonywany jest na wniosek, a swą treścią potwierdza te okoliczności, o które wnoszono w jego treści. Jeżeli organ ewidencyjny stwierdza niezasadność wniosku, to znaczy nie godzi się na potwierdzenie okoliczności, o które wnosi przedsiębiorca, wówczas wydaje decyzję o odmowie dokonania wpisu. Takie rozstrzygnięcie, jako oczywiście sprzeczne z interesem jednostki, wymagało objęcia kontrolą sądową i z tych przyczyn nadano mu formę decyzji administracyjnej. Należy więc zaznaczyć, iż zaskarżone zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 1999 roku, nr [...] o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wydane zostało na wniosek skarżących, a swą treścią odpowiada ich żądaniom (k. 6 i 51). Reasumując Sąd stwierdza, iż skarga na wydane przez organ ewidencyjny zaświadczenie o dokonaniu wpisu w ewidencji działalności gospodarczej jest oczywiście bezzasadna i z tej przyczyny Sąd, na podstawie art. 247 P.p.s.a., odmówił J. M. przyznania prawa pomocy.