II SA/Rz 613/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Wydanym w dniu 14 stycznia 2009r. wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...]. Po doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem reprezentującemu skarżącego – z racji jego częściowego ubezwłasnowolnienia z powodu choroby psychicznej – kuratorowi, kurator ten – sygnalizując zamiar wniesienia od tego wyroku skargi kasacyjnej, pismem z dnia 23 lutego 2009 r. (data wpływu do Sądu) zwrócił się z wnioskiem o ustanowienie dla J. B. adwokata; wniosek w tym zakresie został także zawarty w złożonym równocześnie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. Jako jego uzasadnienie zostało wskazane, iż skarżący nie jest w stanie opłacić pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego. Nie posiada on żadnego majątku ani oszczędności, jako osoba bezdomna przebywa u krewnych lub znajomych, na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Utrzymuje się wyłącznie z renty w wysokości 820 zł., z uwagi na stan zdrowia pozostaje w stałym leczeniu wydatkując znaczne kwoty na zakup leków. Z uwagi na potrzebę dokładnego wyjaśnienia sytuacji osobistej skarżącego, jego warunków życiowych i możliwości płatniczych, jego kurator został wezwany do złożenia w tym przedmiocie dodatkowego oświadczenia. Wynika z niego, iż: - skarżący czasowo zamieszkuje u rodzeństwa (siostry), - nie prowadzi samodzielnie gospodarstwa domowego, jednak także z nikim w takim gospodarstwie nie pozostaje; utrzymuje się wyłącznie z renty w wysokości 831 zł. netto (potwierdza to załączona kserokopia odcinka przekazu pocztowego), z której miesięcznie na wyżywienie wydaje ok. 300 zł., leczenie 150 zł., odzież 100 zł., dojazdy na badania lekarskie 30 zł, korzystanie z noclegów 100 zł. (pozostała kwota jest przeznaczana na inne wydatki, w tym środki higieny osobistej), - wszystkie wydatki związane ze sprawami także pokrywane są z renty, z jednoczesnym uszczupleniem innych wydatków. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wniosek o ustanowienie adwokata objęty jest zakresem częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu ciężar wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie wnioskującej, a jedynym kryterium decydującym o jego przyznaniu jest sytuacja materialna - w tym przede wszystkim możliwości płatnicze - jej oraz osób, z którymi ewentualnie pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym. Z tego względu w przypadku skarżącego bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie ma jego stan zdrowia i związana z tym okoliczność jego ubezwłasnowolnienia, choć pod uwagę brane są związane z tym następstwa w postaci np. kosztów leczenia. Dokonana na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF i dodatkowym oświadczeniu ocena możliwości płatniczych J. B. nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku i ustanowienia dla niego w ramach prawa pomocy adwokata. Sytuację materialno – bytową skarżącego co do zasady należy ocenić jako trudną. Nie posiada on żadnych składników majątkowych, będąc skazanym w zakresie zapewnienia sobie miejsca zamieszkania/pobytu na pomoc innych osób (członków dalszej rodziny). W mniejszym lub większym zakresie uzależnienie od pomocy innych osób spowodowane jest też zapewne stanem jego zdrowia i to zarówno psychicznym (częściowe ubezwłasnowolnienie) jak i fizycznym (wymagający leczenia stan zdrowia, całkowita niezdolność do pracy zarobkowej). Niemniej jednak jak wynika ze złożonego oświadczenia, J. B. posiada stałe źródło dochodów, z którego są pokrywane wszystkie jego wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem. Jak wykazuje analiza akt sądowych, w sprawie został opłacony wpis od skargi oraz opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku (po 100 zł.). Jak zostało to przyznane przez kuratora skarżącego w dodatkowym oświadczeniu, wydatki te zostały pokryte z jego renty, chociaż wg oświadczenia odbywa się to kosztem innych wydatków. Znamienne przy tym jest, iż J. B. nie korzysta z finansowego wsparcia innych osób, czy też z pomocy społecznej. Świadczy to o tym, że mimo ponoszonych przez niego bieżących wydatków był w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie dotychczas związanych ze sprawą kosztów sądowych. Przekłada się to również na pozytywną ocenę jego dalszych możliwości płatniczych, co na obecnym etapie postępowania związane jest z ustanowieniem zastępcy prawnego (adwokata, radcy) do wniesienia od zapadłego wyroku skargi kasacyjnej. Nie są to koszty wygórowane, przekraczające jego możliwości finansowe. Warto przy tym zaznaczyć, że wynagrodzenie zastępcy prawnego z wyboru jest kształtowane w drodze wzajemnej umowy między nim a klientem, na co niewątpliwy wpływ na także stopień zaawansowania sprawy i poziom jej trudności (w niniejszej sprawie nie jest on znaczny). Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy; zasadą jest obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), który obejmuje wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek składniki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04). Powoduje to konieczność ograniczenia normalnie ponoszonych wydatków do minimum zabezpieczającego podstawowe potrzeby życiowe (żywność, leczenie), a jak wynika z powyższego J. B. taką możliwość posiada (w jego przypadku konieczne wydatki w tym zakresie można oszacować na ok. 500 zł. miesięcznie). Kosztem pozostałych ponoszonych wydatków jako nie mających charakteru bezwzględnie koniecznego, w drodze ich ograniczenia lub przesunięcia w czasie na późniejszy okres, skarżący te oszczędności będzie w stanie poczynić. W tym względzie, mając na uwadze istotę prawa pomocy i źródła jego finansowania (ze środków publicznych), skarżący nie może przedkładać zaspokojenia wszystkich dotychczasowych wydatków nad obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. W tej sytuacji należy uznać, że J. B. nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy. Zatem w związku z brakiem podstaw do pozytywnego załatwienia jego żądania, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.