II SA/Rz 616/10
WyrokWSA w Rzeszowie2010-11-16
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod linię kolejową przysługuje właścicielowi, jeśli nieruchomość ta pozostawała w samoistnym posiadaniu PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat do dnia 31 maja 2003 r.? Czy operat szacunkowy, na podstawie którego ustalono wysokość odszkodowania, może być wykorzystany po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia bez potwierdzenia jego aktualności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie wykorzystania nieaktualnego operatu szacunkowego do ustalenia wysokości odszkodowania. Operat sporządzony w maju 2008 r. został wykorzystany do wydania decyzji we wrześniu 2009 r., co przekroczyło 12-miesięczny termin ważności bez potwierdzenia jego aktualności przez rzeczoznawcę. Sąd uznał, że zarzuty skargi dotyczące braku samoistnego posiadania przez PKP SA przez wymagany okres 30 lat nie były uzasadnione, jednakże wadliwość operatu szacunkowego stanowiła podstawę do uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S.A. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty ustalającą odszkodowanie dla S. T. za działkę zajętą pod linię kolejową. A. S.A. kwestionowała ustalenia organów dotyczące braku samoistnego posiadania nieruchomości przez wymagany 30-letni okres do dnia 31 maja 2003 r., co stanowiło negatywną przesłankę do przyznania odszkodowania. Organy administracji uznały, że posiadanie przez PKP SA nie było nieprzerwane przez wymagany okres, opierając się m.in. na protokole ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z 1973 r., który wskazywał na samoistne posiadanie nieruchomości przez M. T. w tym okresie. Skarżąca podnosiła, że dowody takie jak zgłoszenie robót geodezyjnych i sprawozdanie techniczne potwierdzają posiadanie nieruchomości przez PKP SA od 1973 r.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 16 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działkę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej A. S.A. kwotę 1293 zł /słownie: tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt trzy złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] września 2009 r., Nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm. – publikator na dzień wydania zaskarżonej decyzji/ w zw. z art. 37a ust. 1, 7, 8, 9 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" /Dz. U. z 2000r. Nr 84, poz. 948 z późn. zm./ po rozpoznaniu odwołania A S.A., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] ustalającą dla S. T. odszkodowanie w kwocie 43.140,00 zł za działkę nr ewid. 2357/2 o pow. 0,2621 ha położoną w J. obręb 23 – W., wchodzącą w skład linii kolejowej nr [...] R. – J., stanowiącą własność Skarbu Państwa, w wieczystym użytkowaniu A S.A. oraz zobowiązującej A S.A. do wypłaty ustalonego odszkodowania.
Z jej uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...].07.2007 r. S. T. zwrócił się do Starosty o zapłatę odszkodowania za część działki o nr ewid. 3086/1 o pow. 0,2587 ha położonej w J. obr. Nr 24 – G., będącej jego własnością, a zajętej pod linię kolejową.
W dacie złożenia wniosku przez S. T. o wypłatę odszkodowania w ewidencji gruntów istniała działka nr ewid. 3086/2 o pow. 0,3879 ha położona w J. obr. 24 – G., własności S.T. Nie figurowała natomiast działka nr ewid. 3086/1 położona w J. obr. 24 – G., bowiem została bez tytułu prawnego włączona do działki nr ewid. 2357/1 poł. w J. obr. nr 23 – W. W celu rozdzielenia błędnie połączonych odrębnych własności, dokonano podziału działki nr ewid. 2357/1 o pow. 8,9590 ha stanowiącej użytek "Tk" położonej w J. obr. nr 23 – W., we władaniu Skarbu Państwa w zarządzie A S.A. w W.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] Starosta wprowadził zmiany w operacie ewidencji gruntów odnośnie działki nr ewid. 2357/1 o pow. 8,9590 ha, w ten sposób, że dawna działka nr 3086/1 o pow. 0,2621 ha zmieniła oznaczenie i obręb ewidencyjny i odpowiada działce nr ewid. 2357/2 o pow. 0,2621 ha.
W dniu [...] października 2007 r. Starosta Powiatu postanowieniem znak: [...] zawiesił postępowanie o ustalenie i zapłatę odszkodowania do czasu nabycia na własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym A S.A. nieruchomości zajętej pod linię kolejową. Po wydaniu przez Wojewodę decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...], w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r., Nr 84, poz. 948 ze zm.) orzekającej o nabyciu prawa własności działki nr ewid. 2357/2 o pow. 0,2621 ha poł. w J. obr. nr 23 – W. na rzecz Skarbu Państwa i nabyciu prawa użytkowania wieczystego ww. działki na rzecz A S.A. z dniem 1 czerwca 2003 r., Starosta Powiatu postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r. podjął zawieszone postępowanie.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Starosta Powiatu ustalił odszkodowanie na rzecz S. T. w kwocie 43.140,00 zł za działkę nr ewid. 2357/2 o pow. 0,2621 ha położoną w J. obręb 23 – W., wchodzącą w skład linii kolejowej nr [...] R. – J., stanowiącą własność Skarbu Państwa, w wieczystym użytkowaniu A S.A. i zobowiązał A S.A. do wypłacenia wyżej wskazanej kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. W wyniku odwołania A S.A. Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2008 r., nr [...] uchylił ww. decyzję, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia.
Starosta Powiatu decyzją z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] ustalił odszkodowanie na rzecz S. T. w wysokości 43.140,00 zł i zobowiązał A S.A. do wypłacenia wyżej wskazanej kwoty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna
W obszernym uzasadnieniu organ streścił przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego, wskazując, że z protokołu Nr [...] ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych spisanego w dniu [...].07.1973 r. przed wydaniem przez Naczelnika Powiatu w J. Aktu Własności Ziemi znak: [...] z dnia [...].03.1974r. wynika, iż działką nr 2086 o pow. 0,65 ha położoną w W. władała M. T. Po jej śmierci, na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w J., sygn. [...] z dnia [...].06.1992 r. prawo własności ww. działki nabył S. T. W toku postępowania ustalono, że Południowa Dyrekcja Okręgowych Kolei Państwowych w K. podejmowała próby uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. Z nadesłanej przez skarżącą dokumentacji dotyczącej czynności zmierzających do wykupu części działek zajętych w 1973 r. przez A, które nie zostały wywłaszczone, nie można jednoznacznie stwierdzić, iż przedmiotowy grunt będący przedmiotem uwłaszczenia na rzecz Skarbu Państw, w użytkowaniu wieczystym A S.A., pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym A S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Z zeznań Z. T. wynika, iż przedmiotowa działka w 1973 r. użytkowana była rolniczo, w latach późniejszych zaczęto zwozić materiał do budowy szatni i kotłowni (obecnie już nieistniejących). Starosta podniósł, iż dopiero decyzją Wojewody, wydaną w oparciu o art. 37 a cyt. ustawy o komercjalizacji (...), Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości. Ponadto Wojewoda, przed wydaniem powyższej decyzji, w toku prowadzonego postępowania, wykluczył nabycie tej nieruchomości w drodze zasiedzenia. W ocenie organu A S.A. nie wykazała, że do 31 maja 2003 r. nieprzerwanie przez co najmniej 30 lat posiadała nieruchomość, co stanowiłoby negatywną przesłankę zasądzenia odszkodowania. Wysokość odszkodowania za działkę nr ewid. 2357/2 o pow. 0,2621 ha została ustalona na kwotę 43.140,00 zł, zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego – T. D.
A S.A. złożyła odwołanie i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołująca się zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania podważono ustalenia organu dotyczące daty objęcia w posiadanie nieruchomości i wskazano, że organ wydając decyzję nie przeprowadził dowodu ze zgłoszenia robót geodezyjnych z dnia [...].06.1973 r. oraz Sprawozdania technicznego z aktualizacji operatu wywłaszczeniowego gruntów dla stacji J. Dokumenty te jednoznacznie wskazują, że samoistne posiadanie przez Skarb Państwa - A przedmiotowej działki rozpoczęło się przed dniem 31.05.1973 r. i trwało nieprzerwanie przez 30 lat. PKP S.A. podniosło, iż wprawdzie było to posiadanie w złej wierze, jednakże pozostaje to bez wpływu na sprawę. Roboty geodezyjne zostały zgłoszone w dniu [...].06.1973 r. (co potwierdza widniejąca prezentata Powiatowego Biura Geodezji i Użytków Rolnych w J.), a to oznacza, iż w tym dniu przystąpiono do robót geodezyjnych. Także ze Sprawozdania technicznego wynika, iż "granica faktycznego zajęcia terenu jest obowiązującą aktualnie granicą ewidencyjną i jest uwidoczniona na obowiązujących aktualnie mapach", a to świadczy o tym, iż do zajęcia nieruchomości musiało dojść przed rozpoczęciem prac geodezyjnych. Za nieuzasadnione należy uznać oparcie się przez organ na zeznaniach Z. T., które w dodatku są wewnętrznie sprzeczne.
Wojewoda, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] września 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnianiu, odnosząc się do zarzutu A S.A. sformułowanym w odwołaniu, organ II instancji wskazał, iż Starosta w piśmie z dnia [...].07.2009r. wyjaśnił, że w prowadzonym postępowaniu uwzględnił dowody ze Zgłoszenia robót geodezyjnych z dnia [...].06.1973 r. oraz ze Sprawozdania technicznego z aktualizacji operatu wywłaszczeniowego gruntów dla stacji J. Jednak dokumenty te nie dowodzą rozpoczęcia samoistnego posiadania działki. Powyższe zgłoszenie z dnia [...].06.1973 r., które wpłynęło do Powiatowego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w J. w dniu [...].06.1973 r. dowodzi, iż w tym dniu zgłoszono zamiar wykonania prac związanych z podziałem działki i wydzieleniem nowej działki dla Stacji PKP J. Faktyczny podział działki nr ewid. 3086 został zatwierdzony dopiero w 1990 r. decyzją Kierownika Wydziału Geodezji Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w J. nr [...]. Sprawozdanie techniczne nie jest opatrzone żadną datą i dowodzi jedynie aktualizacji operatu wywłaszczeniowego nr [...] z 1974 r., zakładania osnowy i prac kameralnych oraz badania hipoteki w PBN w J. Zatem przed 31 maja 2003 r. A nie miało w samoistnym posiadaniu wydzielonej działki, czego dowodem są również kierowane do poprzedniej właścicielki w latach 1987 – 1988 pisma z propozycjami wykupu nieruchomości nr 3086.
Wojewoda powołując się na treść art. 37a ust 1 ustawy o komercjalizacji,(...) wskazał, iż grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat (art. 37 a ust.7).
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż wniosek S. T. wpłynął do Starosty w dniu [...] lipca 2007 r., a zatem spełniony został wymóg złożenia wniosku w określonym ustawowo terminie.
Przedmiotem sporu w sprawie było ustalenie czy przed 31 maja 1973 r. rozpoczęło się samoistne posiadanie przez Skarb Państwa - A S.A. przedmiotowej działki i trwało nieprzerwanie przez 30 lat. Z Aktu Własności Ziemi z dnia [...].03.1974 znak: [...] wynika, że właścicielem działki nr 3086 o pow. 0,65 ha była M. T. Ponadto z protokołu Nr [...] ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z dnia [...].07.1973 r. wynika, iż M. T. w dniu [...].11.1971 r. była posiadaczem samoistnym gospodarstwa, co potwierdza widniejące w tym protokole oświadczenie wyżej wymienionej, o następującej treści: "w/w działkę objęłam w samoistne posiadanie w 1958 r. i do chwili obecnej ją użytkuję bez obciążeń". Jeśli w dniu spisywania protokołu przedmiotowa działka znajdowała się w samoistnym posiadaniu M. T., nie mogła jednocześnie znajdować się w samoistnym posiadaniu A S.A. lub jej poprzedników prawnych. Oznacza to, iż samoistne posiadanie działki przez Skarb Państwa – A S.A. nie mogło rozpocząć się przed dniem 31.05.1973 r. i trwać nieprzerwanie przez 30 lat, a zatem słusznie orzeczono o ustaleniu i wypłacie odszkodowania.
Na powyższą decyzję A S.A. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji,(...) poprzez uznanie, że odszkodowanie przysługuje pomimo posiadania samoistnego przez A SA i jej poprzedników prawnych przedmiotowej nieruchomości przez okres co najmniej 30 lat, naruszenie art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § (nie wskazano) oraz art. 15 k.p.a. i wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W skardze wskazano, że organ błędnie ustalił stan fatyczny sprawy, czym naruszono art. 37 a ust. 7 ustawy o komercjalizacji,(...). Przedmiotowa nieruchomość pozostawała w samoistnym posiadaniu Przedsiębiorstwa Państwowego A od 30 lat, co wynika z dokumentów między innymi ewidencji środków trwałych, Książki zabezpieczenia urządzeń ruchu, wskazującej na istnienie na przedmiotowej działce linii kolejowej od 1967 r. Organ nie uzasadnił, dlaczego nie dał wiary tym dokumentom. Organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający interes społeczny, a w szczególności słuszny interes strony. Nie wyjaśnił treści zastosowanych przepisów, nie przytoczył w sposób jednoznaczny ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie dokonał ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Wojewoda dokonał dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewoda postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., Nr [...] wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, działając w oparciu o art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.).
Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Podstawą uwzględnienia skargi jest naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest między innymi art. 37a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84, poz. 948 ze zm.) zwana dalej ustawą, zgodnie z którym odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 będzie ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003r. do dnia 31 grudnia 2007r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1 (grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003r. we władaniu PKP, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP), pozostawał do dnia 31 maja 2003r. w posiadaniu samoistnym PKP lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
Okolicznością bezsporną jest, że S. T. wniosek o wypłatę odszkodowania za działkę nr 3086/1 położoną w G. złożył w Starostwie Powiatowym w dniu [...] lipca 2007r., czyli z zachowaniem ustawowego terminu.
Z wyżej powołanego przepisu art. 37 a ust. 7 ustawy wynika, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. u. z 2010r. nr 102, poz. 651 ze zm.) zwana dalej w skrócie u.g.n. Z przepisu art. 156 ust. 3 u.g.n. wynika, że operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia chyba, że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotnych czynników, o których mowa w art. 154. Operat szacunkowy może być wykorzystany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził (ust. 4 art. 156 u.g.n.).
Znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy operat szacunkowy został sporządzony [...] maja 2008r., natomiast zaskarżoną decyzję wydano [...] września 2009r., czyli już po upływie 12 miesięcy od daty sporządzenia operatu szacunkowego. Operat nie został zaktualizowany, gdyż brak jest na egzemplarzu tego operatu odpowiedniej adnotacji rzeczoznawcy. Termin 12 miesięcy dotyczy również organu odwoławczego, jako uprawnionego do merytorycznego orzekania w sprawie, gdyż jego zadanie polega powtórnym rozpatrzeniu całości sprawy i dlatego operat szacunkowy musi nadawać się do wykorzystania w prowadzonym postępowaniu, czyli musi być aktualny. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wystąpi do autora operatu o jego aktualizację.
Opisane naruszenie obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że nie są one uzasadnione.
W szczególności Sąd uznał, że organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy zakwestionowany w skardze w tym błędne przyjęcie przez organy, że nie istniało nieprzerwane samoistne posiadanie przez okres 30 lat do do dnia 31 maja 2003r., a wykazanie posiadania samoistnego przez 30 lat jest negatywną przesłanką dla powstania roszczenia odszkodowawczego.
Okres 30 lat samoistnego posiadania liczony wstecz od daty 13 maja 2003r. rozpoczyna się 1 maja 1973r.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że M. T. zostałą uwłaszczona działką nr 3086 o pow. 0,65 ha położoną w W. na podstawie Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] marca 1974r. (dalej AWZ). Wydanie AWZ było poprzedzone ustaleniem uprawnień uwłaszczeniowych, czyli ustaleniem zakresu posiadania, co ujawnia protokół nr [...] z dnia [...] lipca 1973r., który potwierdza uprawnienia uwłaszczeniowe M. T. do działki nr 3086 o pow. 0,65 ha. W wyniku spadkobrania prawo własności działki nr 3086 nabył S. T. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w J. sygn. akt [...] z dnia [...] czerwca 1992r. W toku prowadzonego postępowania S. T. przedstawił pisma, z których wynika, że Południowa Dyrekcja Okręgowych Kolei Państwowych w K. podejmował próby uregulowania stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości i w tym celu zwracała się pismami do poprzedniczki prawnej wnioskodawcy: 1/ pismem z dnia [...] grudnia 1987r. nr [...] o odstąpienie nieruchomości pgr.1.kat. 3086 o pow. 2587m2 położonej w obr. nr 24 G. obj. AWZ [...] za cenę 682 968 zł; 2/ pismem z dnia [...] maja 1988r. nr [...] o odstąpienie nieruchomości pgr.1.kat.3086 o pow. 2587m2 za cenę 1 024 452 zł; 3/ pismem z dnia [...] lipca 1988r. nr [...] o przesłanie dokumentów potwierdzających prawo własności do działki nr 3086 w związku z zamiarem uregulowania stanu prawnego gruntów zajętych pod budowę stacji J.).
Skarżąca przy piśmie z dnia [...] marca 2008r. nr [...] na wykazanie nieprzerwanego samoistnego posiadania przez okres 30 lat wymienionej nieruchomości na dzień 31 maja 2003r. przedłożyła: 1/ ksero fragmentu planu urządzeń Sterowania Ruchem Kolejowym z dnia [...] maja 1973r.,w którym występuje rozjazd Nr [...] (brak oznaczenia działki, na której jest zlokalizowany); 2/ ksero Księgi Środków Trwałych branża SKR potwierdzającej rok budowy 1967 kluczowych urządzeń SKR z sygnalizacją świetlną, którego częścią jest przedmiotowy rozjazd ww. stacji; 3/ książki urządzeń zabezpieczenia ruchu pociągów z [...] październik 1958r., w której znajduje się wpis z [...] sierpnia 1969r. potwierdzający sprawdzenie urządzeń SKR po kapitalnym remoncie; 4/ pismo A oddział Geodezyjny z dnia [...] lipca 1986r. nr [...] skierowany do Urzędu Miasta Ja.
Organy orzekające w sprawie przyjęły, że nadesłane przez skarżącą dowody potwierdzają czynności zmierzające do wykupu części działki nr 3068, jednakże nie można jednoznacznie stwierdzić, że przedmiotowy grunt pozostawał do dnia 31 maja 2003r. w posiadaniu samoistnym A S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Znajdujące się w aktach administracyjnych zgłoszenie roboty geodezyjnej z dnia [...] czerwca 1973r. (karta akt admin nr 37) potwierdza podjęcie tych czynności dla uruchomienia procedury wywłaszczenia, jednakże nie dowodzi faktu samoistnego posiadania. Dokumentem, który potwierdzałby istnienie posiadania nie może być również plan podziału parcel z dnia [...] września 1986r. (karta akt admin nr 42), bo autor pracy stwierdził, że plan podziału parcel opracowano w oparciu o stan prawny z 1973r. Stan prawny nieruchomości nie jest stanem uwzględniającym stan posiadania nieruchomości przez A. Plan schematyczny u.z.r.k. st. J. (karta akt admin. nr 51) i dołączona do niego mapa nie zawiera opisu jakiej inwestycji dotyczy, gdzie zlokalizowanej, roku sporządzenia rysunku, brak podkładu z ewidencji gruntów działek wraz z ich numerami, który pozwoliły na zorientowanie jakiego obszaru faktycznie dotyczy ten plan.
Częścią zgromadzonego materiału dowodowego jest protokół nr [...] ustalenia uprawnień uwłaszczeniowych z dnia [...] lipca 1973r. M. T., potwierdzający samoistne posiadanie działki nr 3086 o pow. 0,65 położonej w W., na podstawie którego wydano AWZ. Skoro M. T. była samoistną posiadaczką spornej nieruchomości w lipcu 1973r. to oznacza, że A nie było w posiadaniu samoistnym przez okres 30 lat licząc do 31 maja 2003r. przedmiotowej nieruchomości.
Negatywną przesłanką do powstania prawa do odszkodowania za nieruchomości zajęte przez A stosownie do art. 37a ustawy jest nieprzerwane posiadanie samoistne przez A zajętego gruntu przez okres, co najmniej 30 lat do dnia 31 maja 2003r. Zatem wykazanie posiadania samoistnego przez 30 lat do dnia 31 maja 2003r. musi być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości, gdyż ustawodawca łączy z tą okolicznością utratę prawa do odszkodowania. Materiał dowodowy przedstawiony przez skarżąca nie pokazuje w sposób niebudzący wątpliwości istnienia posiadania przez okres, co najmniej 30 lat. Dlatego też zarzutów skargi dotyczących przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego konsekwencją ma być naruszenie art. 37a ust. 7 ustawy Sąd nie mógł uwzględnić. Ustalenia poczynione przez organ nie naruszają reguł postępowania wyjaśniającego określonych w art. 75 i nast. k.p.a. w tym normy dowodowej zawartej w art. 80 k.p.a.
Błędny jest zarzut skargi naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. To właśnie zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. jest decyzją merytoryczną.
Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie działania organu drugiej instancji na operacie szacunkowym, który utracił aktualność uznał za zasadne wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku,
Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podejmie czynności do uaktualnienia operatu i wyda decyzję odpowiadającą art. 107 k.p.a. mając na względzie uwagi przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło