II SA/Rz 619/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędziowie NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2004r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...]; do wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r. Decyzją z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.158 §1 KPA po rozpatrzeniu wniosku K. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].03.2004 r., Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...].01.2001 r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...].03.2004 r., Nr [...]. W jej uzasadnieniu podano, że K. S. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].01.2001 r., Nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].03.2004 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nie dopatrując się przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 2 KPA. K. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu podała, iż decyzja Prezydenta Miasta została wydana bez wszczęcia postępowania, bez powołania geodety i bez zastosowania art. 29 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zarzuciła również organowi I instancji, że postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] dokonujące rozgraniczenia nieruchomości o nr 1138/2 i 1137 zostało wydane w oparciu o sfałszowaną przez Urząd Miejski dokumentację geodezyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w sprawie rozgraniczenia zostało wszczęte postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2000 r., Nr [...]. Postępowanie dotyczyło rozgraniczenia pomiędzy działką 1138/1 i 1138/2 a działką nr 1137. Zostało ono doręczone wszystkim stronom postępowania, w tym K. S. co potwierdza znajdujące się w aktach zwrotne poświadczenia odbioru. W dniu 16.01.2001 r. Prezydent Miasta [...] wydał decyzję umarzającą postępowanie w części dot. rozgraniczenia pomiędzy działkami nr 1138/2 i 1137 z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu decyzji powołano się na fakt, iż rozgraniczenia pomiędzy działkami nr 1138/2 i 1137 dokonano sądownie (postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r. sygn. akt [...] ). Rozgraniczenie pomiędzy działkami 1138/1 i 1137 zastało przeprowadzone i zakończone w miesiącu kwietniu 2001 r. Nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej, iż nie zastosowano art. 29 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Artykuł ten traktuje iż w przypadku sporu należy ustalić przebieg granicy i określić położenie punktów i linii granicznych. Granica pomiędzy działkami 1138/2 i 1137 została ustalona postanowieniem Sądu Rejonowego w M., na podstawie zawartej ugody w dniu 18.08.1990 r. pomiędzy właścicielami działek nr 1138/2 i 1137. Powyższe - zdaniem wnioskodawczym - nieprawidłowości umożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dopatrzyło się w decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001 r. wady o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Strona postępowania rozgraniczeniowego może żądać stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu lub wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją na zasadach i w trybie przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wymaga to jednak wykazania, że istnieją przesłanki przewidziane przepisem do postawienia zasadnego zarzutu rażącego naruszenia prawa. Jeżeli legalność decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu rozgraniczeniowym jest kwestionowana przez stronę tego postępowania, wówczas na stronie ciąży wykazanie w sposób niewątpliwy, że decyzja w sposób rażący narusza prawo. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyła K. S. domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Malta [...] z dnia [...].01.2001r., Nr [...]. W uzasadnieniu skargi podała, że decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego są nieuzasadnione pod względem faktycznym i prawnym. Wadliwe jest stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała, iż decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001 r. jest wydana z rażącym naruszeniem przepisu, art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 KPA oraz z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmowę unieważnienia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001 r. uzasadniła argumentami niezgodnymi z dowodami i faktami. Decyzje uzasadniono argumentami, które nie dotyczą odcinka granicy spornej pomiędzy działką nr 1138/2 z działka nr 1137 objętej decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001 r. Odcinek granicy spornej nie był przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego Prezydenta Miasta. Wnioskodawcy nie żądali wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na odcinku granicy objętej decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001r. wydanej "na postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.01.1993 r.". Decyzja Prezydenta Miasta [...] została wydana bez wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, co do części granicy pomiędzy działką 1138/2 a działką 1137. Postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte postanowieniem z dnia [...].11.2000 r. zostało zakończone decyzją ostateczną z [...].07.2001 r. i dotyczy granicy między działkami 1138/1 i 1137. Co do pozostałej części granicy między działkami 1138/2 i 1137 Nie było wszczęte postępowanie rozgraniczeniowe, dlatego nie powołano geodety do wykonania czynności. Z tej przyczyny decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...].01.2001 r. została wydana bez przeprowadzonych czynności rozgraniczeniowych, a więc akt ten narusza rażąco przepis art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło unieważnienia decyzji z dnia [...].01.2001 r. wskazując również, że doszło w dniu 18.08.1990 r. do ugody pomiędzy właścicielami działek 1138/1 i 1138/2. Nie jest prawdą, by ugoda taka została zawarta. Prezydent Miasta umorzył postępowanie rozgraniczeniowe powołując się na fikcyjne rozgraniczenie sądowe. Przytoczone argumenty wskazują na rażące naruszenie prawa przepisu art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 Kpa. Postanowienie Sądu Rejonowego w M. nie powinno stanowić powodu umorzenia postępowania rozgraniczeniowego, bowiem było wydane na podstawie błędnej dokumentacji geodezyjnej Urzędu Miejskiego, która w późniejszym terminie "została uchylona". Postanowienie Sądu jest błędne i zostało wydane z korzyścią dla działki nr 1137 własności K. K. Efektem decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].01.2001r. jest pozbawienie skarżącej K. S. przygranicznego pasa gruntu działki nr 1136/2 dziedziczonej z pokolenia na pokolenie od wieków i dołączenie tego pasa gruntu do działki nr 1137 K. K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach wskazanych w poprzednim akapicie Sąd uznał, że zaskarżone decyzje naruszają prawo. Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] dokonał rozgraniczenia działki 1138/2 stanowiącej własność K. S. z działką nr 1137 stanowiącej własność K. K. położonych w M. na odcinku między punktami B, C, D, E i F oznaczonymi na załączonej mapie. Wnioskiem z 27.10.2000 r. K. S., A. K. i L. K. domagali się przeprowadzenia rozgraniczenia między działką nr 1138/2 i 1138/1 z działką nr 1137. Postanowieniem z dnia [...].11.200.0 r. Prezydent Miasta [...] wszczął postępowanie w tej sprawie. Następnie decyzją z dnia [...].01.2001 r., Nr [...] organ ten umorzył przedmiotowe postępowanie rozgraniczeniowe w części, dla której zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] to jest w zakresie rozgraniczenia działki 1138/2 stanowiącej własność K. S. z działką nr 1137 stanowiącej własność K. K. na odcinku między punktami B, C, D, E i F oznaczonymi na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego w tamtej sprawie. Organ uznał, że postępowanie to stało się bezprzedmiotowe wobec ustalenia przebiegu przedmiotowej granicy w postępowaniu przed sądem powszechnym. Co do przebiegu granicy na pozostałym odcinku objętym wnioskiem, a więc od punktu F do punktu w którym działka 1138/2 graniczy z działką 1138/1 i dalej wzdłuż granicy między działkami 1138/1 i 1137 dokonał organ rozgraniczenia decyzją z dnia [...].07.2001 r. Obie decyzje nabrały waloru ostateczności. Wnioskiem z dnia 2.12.2003 r. (data złożenia pisma w organie) K. S. domagała się od Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].01.2001 r., Nr [...] o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w części, dla której zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] w zakresie rozgraniczenia działki 1138/2 stanowiącej własność K. S. z działką nr 1137 stanowiącej własność K. K. na odcinku między punktami B, C, D, E i F oznaczonymi na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego. Zdaniem skarżącej decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].03.2004 r., Nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta [...] uznając, że stanowisko tego organu, co do bezprzedmiotowości żądania w świetle ustalenia granicy między działkami przez sąd powszechny jest uzasadnione. Stanowisko to podtrzymało SKO rozpatrując decyzją z dnia [...].05.2004 r. wniosek K. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ta ostatnia decyzja jest przedmiotem skargi rozpatrywanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodzić należy się z organami obu instancji, że postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] ustaliło przebieg granicy pomiędzy działkami 1138/2 stanowiącej własność K. S. z działką nr 1137 stanowiącej własność K. K. na odcinku między punktami B, C, D, E i F oznaczonymi na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego. Orzeczenie sądu powszechnego w tej materii określiło nowy stan prawny granicy pomiędzy tymi działkami. Zwrócić jednak należy uwagę organów na to, że ten nowy stan przebiegu granicy między działkami nie może mieć charakteru niezmiennego w tym sensie, że w okresie po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., do dnia złożenia wniosku o przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego między innymi przez K. S. mogły zaistnieć okoliczności skutkujące zmianą przebiegu granicy pomiędzy działkami 1138/2 i 1137. Źródłem tej zmiany mogła być umowa kupna części działki sąsiedniej, darowizny, czy inna przyczyna. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) wskazuje, że rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wprowadzają cenzusu czasowego dla złożenia kolejnego wniosku o rozgraniczenie nieruchomości. Wniosek taki może strona złożyć w każdym czasie, a rolą właściwego organu jest przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Nie można zgodzić się tutaj ze stanowiskiem prezentowanym zarówno przez Prezydenta Miasta, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze o bezprzedmiotowości takiego postępowania. Przedmiotem postępowania jest granica pomiędzy działką na 1138/2 i 1137. Natomiast zupełnie odmienną kwestią jest, czy granica między tymi działkami po dniu uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.101993 r. uległa jakiejkolwiek zmianie. Ale właśnie ta kwestia musi być przedmiotem rozważenia w postępowaniu rozgraniczeniowym prowadzonym w trybie przepisów art. 29 i n. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu wskazuje, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].01.2001 r., Nr [...] umarzająca postępowanie rozgraniczeniowe w części, dla której zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] została wydana z naruszeniem przepisu 105 § 1 KPA, jako iż postępowanie nie było bezprzedmiotowe. Rozważenia wymaga następnie kwestia, czy w takiej sytuacji temu naruszeniu prawa przypisać można przymiot "naruszenia rażącego" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że wskazane wyżej naruszenie przepisu ma charakter rażącego. Umorzenie postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego pozbawiło skarżącą możliwości zrealizowania przyznanego jej z mocy art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne uprawnienia do żądania ustalenia przebiegu granic jej nieruchomości. Przepis ten nie nakłada ograniczenia ani czasowego ani ilościowego, co do możliwości złożenia wniosku o rozgraniczenie. Pozbawienie właściciela nieruchomości możliwości realizacji ustawowego uprawnienia do żądania dokonania rozgraniczenia jego działki z działką sąsiednią stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 KPA. Zupełnie odmienną kwestią jest zasadność żądania wnioskodawcy. To właśnie K. S. ma wykazać, czy po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] ustalającego przebieg granicy pomiędzy działkami 1138/2 stanowiącej własność K. S. z działką nr 1137 stanowiącej własność K. K. na odcinku między punktami B, C, D, E i F oznaczonymi na mapie sporządzonej przez biegłego sądowego zaistniały okoliczności uzasadniające odmienne określenie przebiegu granic, niż to zostało ustalone we wskazanym wcześniej postanowieniu sądowym. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zbada na nowo zasadność wniosku K. S. o stwierdzenie nieważności decyzji prezydenta Miasta [...] z dnia [...].01.2001 r., Nr [...] o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w części, dla której zostało wydane postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia 20.10.1993 r., sygn. akt [...] w zakresie rozgraniczenia działki 1138/2 z działką nr 1137 na odcinku między punktami B, C, D, E i F, kierując się opisanym wyżej stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.