II SA/Rz 620/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. We wniosku złożonym w następstwie wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym W. M. zaznaczył, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazał, że jest bezrobotny, opłaca składki na ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Mieszka w domu o powierzchni 110 m.kw. z matką w wieku 89 lat, nad którą sprawuje opiekę. Na jego majątek składają się nieruchomość rolna (2,40 ha) oraz zabudowania gospodarcze (300 m.kw.). Emerytura matki skarżącego wynosi 1100 zł. W związku z uznaniem, że powyższe dane nie są wystarczające do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony wezwano ją do ich uzupełnienia. W nadesłanej odpowiedzi W. M. podniósł, że uzyskiwana przez matkę emerytura netto wynosi 1037,88 zł. Z niej matka uiszcza podatek od nieruchomości, opłaty za gaz, prąd, kanalizację. Skarżący uzyskuje w związku z posiadaniem gruntów rolnych dopłaty w wysokości 7000 zł rocznie, które przeznacza na ubezpieczenie i utrzymanie mieszkania, w którym mieszka bezrobotna żona (D. 377). Wysokość kwartalnej składki na ubezpieczenie w KRUS wynosi 798 zł. Skarżący nadesłał także liczne faktury za prąd, gaz i wodę. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowym zasady ponoszenia przez strony tego postępowania kosztów związanych z ich w nim udziałem, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Wskazany charakter prawa pomocy nakazuje przesłanki jego przyznania interpretować w sposób ścisły. Dodatkowo ustawodawca przewidział, że to ubiegający się o wsparcie z publicznych środków obowiązany jest do wykazania, że jego sytuacja rodzinna i materialno-bytowa uzasadnia zastosowanie w jego wypadku odstępstwa od wymienionej wyżej zasady z art. 199 P.p.s.a. Wynika to z brzmienia art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. ustanawiających warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz częściowym. Udzielenie prawa pomocy w najszerszym zakresie dopuszczalne jest w sytuacji niemożności poniesienia przez stronę jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast częściowe prawo pomocy wchodzi w grę w razie, gdy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W. M. ubiegając się tak o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i o ustanowienie adwokata domaga się przyznania całkowitego prawa pomocy. Przedstawione przez niego informacje i dołączone dokumenty nie pozwalają jednak na uwzględnienie tego żądania w jakiejkolwiek części. Prawo pomocy w najszerszych granicach jest w przypadku skarżącego wykluczone z uwagi na fakt, iż wszystkie jego podstawowe potrzeby (tj. w zakresie mieszkania i utrzymania) są zaspokojone. Przeciwko choćby częściowemu uwzględnieniu wniosku przemawia z kolei fakt powstania wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji rodzinnej, a co z tym związane także i finansowej strony. W. M. podał bowiem we wniosku, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi jedynie z matką, którą się opiekuje (adres: D. [I]). Z kolei odpowiadając na dodatkowe wezwanie wskazał, że z dochodu uzyskiwanego tytułem dopłat do gruntów rolnych opłaca ubezpieczenie i utrzymanie mieszkania bezrobotnej żony (adres: D. [II]). Ponadto, dołączone do wniosku faktury za wodę, prąd i gaz wystawione są na skarżącego ze wskazaniem adresu: D. [II]. W takiej sytuacji brak jest pełnej jasności co do tego, z kim wnioskodawca prowadzi w istocie wspólne gospodarstwo domowe i jaka jest w związku z tym jego rzeczywista sytuacja materialna (ocena w tym zakresie musi zawsze uwzględniać dochody i majątek wszystkich osób gospodarstwo takie tworzących). Ponadto, wnioskodawca nie wykonał w całości skierowanego do niego wezwania. Nie wskazał mianowicie wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie swoje i matki, w tym przede wszystkim na żywność, jak też utrzymanie domu. Strona dołączyła wprawdzie faktury za media, jednak nie obejmują one kosztów opału. Skarżący nie podał nadto, czy korzysta z telefonu i jaki wiąże się z tym wydatek oraz, czy posiada jakieś pojazdy mechaniczne. Brak rzetelnego odniesienia się przez stronę do wezwania kierowanego do niej w trybie art. 255 P.p.s.a. powoduje niemożność dokonania kompleksowej i należytej oceny faktycznej sytuacji, w jakiej znajduje się ona w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy. To zaś uniemożliwia przychylenie się do złożonego wniosku chociażby w części. Wydatkowanie środków publicznych musi bowiem następować z należytą ostrożnością, tak by nie dopuścić do sytuacji, gdy zostaną one przeznaczone dla podmiotu, którego rzeczywista sytuacja nie kwalifikuje do ich otrzymania. Należy także zaznaczyć, że wysokość wpisu od złożonej w niniejszej sprawie skargi jest najniższa z przewidzianych obowiązującym w postępowaniu sądowym rozporządzeniem i wynosi 100 zł. Trzeba też zwrócić uwagę, że z mocy art. 200 P.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi przysługuje skarżącemu od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Nadto, stosownie do art. 6 P.p.s.a. sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych (wraz z pouczeniami o ich skutkach prawnych i skutkach ich zaniedbań). Z podanych względów odmówiono przyznania W. M. prawa pomocy, działając na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.