II SA/Rz 622/16

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry - postanawia - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego W następstwie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 400 zł od skargi na opisaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. skarżąca A Sp. z o.o. z siedzibą w R., dalej "Spółka" reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek pod kątem spełnienia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej "P.p.s.a."), wedle którego przesłankę częściowego przyznania prawa pomocy stanowi brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania referendarz wskazał, że tego rodzaju okoliczności w odniesieniu do Spółki nie zaistniały. Spółka bowiem, mimo podnoszonych trudności, ciągle pozostaje w obrocie gospodarczym, a zatem fakt prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego pozostaje bez wpływu na ocenę jej możliwości płatniczych, strata zaś jaką ponosi nie jest równoznaczna z brakiem środków finansowych. To wysokość przychodów stanowi punkt odniesienia przy ocenie rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej, a tym samym jej zdolności finansowej, a te wynoszą 453 957, 52 zł. Ponadto Spółka zarządzając uzyskiwanym dochodem powinna uwzględniać środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych w prowadzonych postępowaniach, a w razie ich braku poprzez dokonanie zmiany umowy Spółki skorzystać z instytucji dopłat wspólników. Wzbudziło wątpliwości referendarza korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika generujących koszt obsługi prawnej w wys. 1200 zł miesięcznie przewyższający wysokości wpisu w sprawie. Dla oceny wniosku miała znaczenie także i ta okoliczność, że zeznanie podatkowe za 2015 r. wykazuje nadpłatę w wysokości 1372 zł, której wysokość także przekracza kwotę wpisu sądowego w sprawie. W sprzeciwie od opisanego wyżej postanowienia Spółka, reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła błędną wykładnię oraz w rezultacie niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie wykazano spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 245 § 3 i art. 246 § 2 P.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jakim jest odmowa przyznania prawa pomocy Spółce w sytuacji, gdy obiektywne okoliczności wskazują na zasadność jej przyznania. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie Spółki od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że od stycznia 2016 r. na Spółkę nałożono ponad piętnastoma decyzjami kary pieniężne w wysokości po 12. 000 zł, w związku z czym konto Spółki zostało zajęte na poczet egzekucji. Spółka zaprzestała regulowania swoich zobowiązań i chociaż ciągle prowadzi działalność gospodarczą, to jej stan finansowy nie umożliwia partycypacji w kosztach postępowania sądowego. Koszty działalności pokrywa Prezes Spółki przez indywidualne wpłaty na jej rachunek, a bieżące dochody Spółki nie maja charakteru stałego. Nie można ich pokryć korzystając z bieżących przychodów, które nie są stałe ani przez zażądanie dopłat pod wspólników. Niezrozumiałym jest dla Spółki dążenie referendarza by wspólnicy wnieśli dopłaty, skoro umowa takich dopłat nie przewiduje. Żądanie gromadzenia środków finansowych na prowadzenie postępowań sądowych jest natomiast sprzeczne z linią orzeczniczą NSA. Spółka w sposób wystarczający zobrazowała swoją sytuację finansową, co uzasadnia wniesienie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie dlatego też zaskarżone postanowienie utrzymano w mocy na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. Przewiduje on, że rozpoznając sprzeciw Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu, argumenty przedstawione przez referendarza sądowego dotyczące oceny możliwości finansowych Spółki są prawidłowe. Wbrew zatem twierdzeniom strony, nie zostały przedstawione żadne wyjątkowe okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem jej żądania. Pomimo obiektywnie niewysokiego dochodu wynoszące 3. 625, 27 zł w 2014 r. oraz straty za poprzedni rok obrachunkowy, jak też pomimo egzekucji nałożonych na nią kar pieniężnych, Spółka nadal pozostaje w obrocie gospodarczym, kontynuując prowadzoną działalność. Zgodzić należy się także ze stanowiskiem referendarza sądowego, że przy ocenie rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej i jego zdolności finansowych kluczowe znaczenie, oczywiście w zestawieniu z innymi okolicznościami, ma wysokość przychodu uzyskanego przez Spółkę, który w 2015 r. wyniósł 453 957, 52 zł. To tylko potwierdza, że strata sama w sobie jako wynik porównania przychodów i kosztów ich uzyskania nie jest miarodajna dla oceny rzeczywistej kondycji finansowej podmiot gospodarczego. Podmiot ten posiada bowiem legalne instrumenty równoważenia tych dwóch pozycji celem zminimalizowania obciążeń podatkowych. Zwrócenia uwagi wymaga także, iż pomimo, że saldo rachunku bankowego strony na dzień 2 marca 2016 r. wynosiło 0 zł, to wyciąg ten jednoznacznie wskazuje, że Spółka reguluje na bieżąco swojej zobowiązania, w tym z tytułu obsługi prawnej (kwoty po 1200 zł przekazane na konto pełnomocnika w kwietniu, maju, wrześniu, październiku i grudniu 2015 r., co ustalono na podstawie wyciągu z rachunku bakowego Spółki zalegającego w aktach sprawy II SA/Rz 296/16). Trudno więc w takiej sytuacji przyjąć, że nie jest ona w stanie uiścić dodatkowo kwoty 400 zł tytułem wpisu od złożonej w niniejszej sprawie skargi. Sąd podziela poglądy orzecznictwa sądowego, z którego wynika, że koszty postępowania sądowego stanowią normalny koszt prowadzonej działalności gospodarczej, a zatem od podmiotu działalność taką prowadzącego można więc wymagać, by był przygotowany na tego rodzaju ewentualność. Przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008 r. I FZ 265/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem Spółka jest w stanie pokryć koszty profesjonalnej obsługi prawnej, to tym bardziej winna zabezpieczyć środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych. Prawo pomocy skierowane jest bowiem do podmiotów o trudnej sytuacji finansowej, z której nie są w stanie samodzielnie wyjść, nie ma natomiast zmierzać do ochrony majątku prywatnego takich podmiotów. Skoro środki na własną działalność Spółka uzyskuje regularnie dzięki wpłatom od jej prezesa zarządu, będącego jednocześnie jedynym jej wspólnikiem, to brak formalnego uregulowanie tej kwestii w umowie Spółki w zakresie dopłat wspólnika (przewidzianych w art. 177 Kodeksu spółek handlowych) nie może mieć dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku żadnego znaczenia. Jak bowiem słusznie podkreślił referendarz sądowy, nie ma przeszkód, a przynajmniej nie zostały one wykazane, do zmiany umowy w takim przedmiocie. Wobec więc okoliczności wynikających z wniosku i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy zasadnie referendarz sądowy odmówił przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia kosztów sądowych. Nie wykazała ona bowiem żadnych szczególnych przyczyn, dla których zasadne byłoby odstąpienie w jej wypadku od reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199 P.p.s.a.). Dlatego też zapadłe w przedmiocie prawa pomocy orzeczenie utrzymano w mocy w oparciu o art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.