II SA/Rz 623/18

WyrokWSA w Rzeszowie2018-09-27

Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Krystyna Józefczyk, Elżbieta Mazur - Selwa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie może ustalić opłatę stałą za odprowadzanie do wód potoku wód po próbach hydraulicznych gazociągu, jeśli inwestycja, dla której wydano pozwolenie wodnoprawne, nie jest jeszcze realizowana i nie dochodzi do faktycznego odprowadzania wód?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ nie wykazał, iż faktycznie doszło do korzystania z wód w rozumieniu przepisów Prawa wodnego, co jest warunkiem koniecznym do ustalenia opłaty stałej. Opłata za usługi wodne może być pobierana jedynie za faktyczne korzystanie z wód, a nie jedynie za samo posiadanie pozwolenia wodnoprawnego, zgodnie z zasadą 'korzystający płaci'. Organ naruszył również przepisy postępowania, nie wyjaśniając w sposób należyty stanu faktycznego sprawy.
Stan faktyczny
Strona skarżąca, A. S.A., złożyła skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która ustaliła opłatę stałą za odprowadzanie do wód potoku O. wód po próbach hydraulicznych gazociągu. Spółka argumentowała, że inwestycja, dla której wydano pozwolenie wodnoprawne, nie jest jeszcze realizowana, w związku z czym nie dochodzi do faktycznego odprowadzania wód i naliczania opłat. Organ administracji wodnej podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na samo posiadanie pozwolenia wodnoprawnego jako podstawę do naliczenia opłaty.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Dyrektora na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi A. S.A. w [....] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za odprowadzanie do wód rzeki O. wód po próbach hydraulicznych gazociągu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [....] na rzecz strony skarżącej A. S.A. w [...] kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. II SA/Rz 623/18 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A S.A. w [...] (dalej w skrócie: "Spółka" lub "strona skarżąca") jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (dalej w skrócie: "Dyrektor") z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] ustalająca opłatę stałą za odprowadzenie wód do potoku O. po przeprowadzonych próbach hydraulicznych gazociągu. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 273 ust. 6 i ust. 10 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566 i 2180 – zwana dalej "P.w.") oraz art. 104 K.p.a. Jak wynika z akt sprawy informacją roczną z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Dyrektor, działając na podstawie art. 271 ust. 1 P.w., ustalił Spółce za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 2 373,00 PLN, za odprowadzenie do rzeki O. w km 14+360 wód po przeprowadzonych próbach hydraulicznych gazociągu na działce nr ewid. 28 i 34/21 obr. [...] gm. [...]. Wskazano także, że opłatę obliczono zgodnie z art. 271 ust. 5 P.w. oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502 – dalej "rozporządzenie"). Obliczono ją jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250,00 zł na dobę za 1m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym [...] w ilości 93,6m3/h i wynoszącemu po przeliczeniu 0,026000m3/s. Podano także, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych we wskazanych terminach. Od powyższej informacji rocznej reklamację wniosła Spółka wnioskując o dokonanie ponownej analizy wysokości naliczonej opłaty stałej. Strona podała, że informacja roczna wynika z pozwolenia wodnoprawnego z [...] listopada 2017 r. ([...]) uzyskanego w ramach planowanej inwestycji pn.: "Budowa międzysystemowego gazociągu stanowiącego połączenie systemów przesyłowych Rzeczpospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi – gazociąg [...] – Granica Państwa RP". Obecnie zadanie to jest na etapie opracowywania projektu budowlanego i wykonawczego. Po uzyskaniu pozwolenia na budowę wszczęte zostanie postępowanie przetargowe na wybór wykonawcy robót budowlanych. Rozpoczęcie realizacji zadania planowane jest na 2019 r. Wobec powyższego, wobec nieprowadzenia żadnych prac związanych z realizacją pozwolenia wodnoprawnego, brakiem ingerencji w środowisko wodne na skutek szczególnego korzystania z wód, Spółka zwróciła się o odroczenie naliczania opłat za usługi wodne do momentu rozpoczęcia robót budowlanych. Dyrektor nie uznał ww. reklamacji i wskazaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2018 r. ustalił dla Spółki za okres 1 stycznia 2018 r. – 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości 2 373,00 PLN, za odprowadzenie do wód – wód po przeprowadzonych próbach hydraulicznych gazociągu do potoku O. w km 14+360 obr. [...] gmina [...].. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 271 ust. 5 oraz art. 273 ust. 6 P.w. i wyjaśnił, że Spółka może korzystać z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z [...] listopada 2017 r. wydanego przez Marszałka Województwa [...] na zrzut wód po przeprowadzonych próbach hydraulicznych gazociągu do potoku O. w km 14+360 w ilości Qhmax=93,6m3/s, ważnego do 21 listopada 2027 r. Powyższe oznacza, że na podstawie art. 298 ust. 1 P.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Dyrektor zauważył, że określenie wysokości opłaty stałej dokonano w oparciu o art. 271 ust. 5 i § 10 rozporządzenia i została ona określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wynoszącej 250,00 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym tj. w ilości Q=93,6m3/h, co dawało wartość Q=0,026000m3/s. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Spółka zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 273 ust. 5 i ust. 6 P.w., mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie podjęcie starań w celu wyjaśnienia czy inwestycja o której mowa w pozwoleniu wodnoprawnym z [...] listopada 2017 r. jest w toku, a co za tym idzie, czy w obecnym stanie rzeczy celowym jest nakładanie na stronę skarżącą opłaty stałej – co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji; 2) naruszenie art. 7, art. 8 oraz art. 80 K.p.a. oraz przepisu art. 273 ust. 5 i ust. 6 P.w. mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się zwłaszcza w pominięciu zawartej w pisemnej reklamacji informacji, że na chwilę obecną Skarżąca, w ramach inwestycji przewidzianej pozwoleniem wodnoprawnym, nie prowadzi żadnych robót budowlanych, a w związku z tym nie odprowadza żadnych wód, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji uniemożliwiającej realizację zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej; 3) naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. art. 271 ust. 1 oraz art. 273 ust. 6 P.w. a to poprzez nieuznanie reklamacji skarżącego na informację wydaną bez podstawy prawnej, albowiem ta podana w informacji podstawa prawna (art. 271 ust. 1 P.w.) jest dalece ogólnikowa i nieprecyzyjna, uniemożliwiająca jej interpretację i późniejszą kontrolę. Kwestionowanej decyzji strona skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 1 pkt 3, art. 273 ust. 6 i ust. 10 oraz art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 P.w., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w przypadku w którym w ramach inwestycji przewidzianej decyzją Marszałka Województwa [...] – pozwolenie wodnoprawne z [...] listopada 2017 r. – nie są prowadzone żadnej roboty budowlane, zachodzą przesłanki do nałożenia na skarżącego opłaty stałej za odprowadzenie do wód, a w konsekwencji do wydania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższych zarzutów Spółka zawnioskowała o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że jest strategiczną spółką gospodarki odpowiedzialną za przesył gazu ziemnego i zarządzanie siecią przesyłową oraz utrzymywanie jej w należytym stanie technicznym. W zakresie zadań statutowych, przy pomocy podmiotów trzecich, prowadzi remonty oraz modernizacje infrastruktury, korzystając przy tym z ujęć wodnych w celu przeprowadzenia prób hydraulicznych. Z tego tytułu ponosi należne opłaty – w tym opłaty stałe. Zdaniem Spółki określona decyzją opłata jest nienależna, nie powinna zostać naliczona. Podała, że ochrony swoich interesów upatruje w art. 271 ust. 4 P.w., który winien być interpretowany w ten sposób, że znajduje on zastosowanie w sytuacjach, gdy rzeczywiście dochodzi do korzystania z wód. Spółka przyznała, że bezspornie będzie to mieć miejsce w przyszłości, przy realizacji robót budowlanych. Jednakże obecnie sytuacja taka nie ma miejsca (roboty nie są prowadzone). Końcowo zaznaczyła, że organ bezpodstawnie przyjął krzywdzącą skarżącą fikcję, iż wobec braku korzystania z wód przez Spółkę i nie odprowadzania żadnych wód, winna ona być obciążona opłatą stałą za usługi wodne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Kontrolując kwestionowaną decyzję Sąd stwierdził, iż narusza ona przepisy prawa procesowego i z tego względu podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, którą określono opłatę stalą w wysokości 2 373,00 zł za odprowadzanie do wód potoku – wód po przeprowadzonych próbach hydraulicznych gazociągu. Istota sporu pomiędzy stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia zasadności naliczenia opłaty stałej w sytuacji, gdy - jak twierdzi Spółka - aktualnie nie korzysta z wód, nie odprowadza żadnych wód. Organ administracji wodnej uzasadnia swoje stanowisko natomiast tym, że naliczenie opłaty stałej za odprowadzenie do wód - wód po przeprowadzonych próbach hydraulicznych jest uzasadnione już samym posiadaniem przez Spółkę pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] listopada 2017 r. wydanego dla planowanej inwestycji pn.: "Budowa międzysystemowego gazociągu stanowiącego połączenie systemów przesyłowych Rzeczpospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej wraz z infrastrukturą niezbędną do jego obsługi – gazociąg [...] – Granica Państwa RP". Zdaniem organu sam fakt posiadania pozwolenia wodnoprawnego powoduje, że Spółka może korzystać z usługi wodnej. Strona skarżąca argumentuje natomiast, że inwestycja dla której wydano wskazane pozwolenie wodnoprawne nie została wykonana, żadne roboty budowlane nie są prowadzone, a zatem nie odprowadza żadnych wód, nie korzysta z wód. Na wstępie Sąd zauważa, że zakwestionowana w skardze opłata stała została ustalona na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm. – dalej "P.w."). Wejście w życie tej ustawy stanowi reformę gospodarki wodnej, wprowadza systemowe rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi oparte na systemie usług wodnych, co wymaga wprowadzenia katalogu nowych instrumentów ekonomicznych i prawnych. Wprowadzone przepisy wymagają od podmiotów świadczących na podstawie pozwoleń wodnoprawnych usługi wodne, ponoszenia opłat na rzecz państwowej osoby prawnej Wody Polskie (art. 298 pkt 1 w zw. z art. 299 u.P.w.). Zgodnie natomiast z art. 35 ust. 1 P.w. usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód (w ust. 3 tego przepisu wymieniono natomiast co obejmują ww. usługi wodne). Natomiast opłaty za usługi wodne należą do instrumentów ekonomicznych służących do gospodarowania wodami (art. 267 pkt 1 u.P.w.). W myśl przepisów ww. ustawy opłaty za usługi wodne uiszcza się w szczególności za: 1. pobór wód podziemnych (art. 271 ust. 1 pkt 1 P.w.), 2. pobór wód powierzchniowych (art. 271 ust. 1 pkt 2 P.w.), 3. odprowadzanie do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast, (art. 271 ust. 1 pkt 3 P.w.) 4. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (art. 271 ust. 1 pkt 4 P.w.). Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd wskazuje, że organ w sposób bezsporny nie ustalił usługi wodnej – przewidzianej przepisami P.w. – za którą zamierzał pobrać opłatę stałą. Lektura decyzji wskazuje, że w jej podstawie prawnej Dyrektor wskazał art. 271 ust. 1 pkt 3 P.w., który przewiduje możliwość poboru opłaty stałej z tytułu odprowadzania do wód: a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast. W treści zaś uzasadnienia podano, że określenie wysokości opłaty stałej dokonano jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za wprowadzanie do wód ścieków, tj. usługę wodną o jakiej mowa w art. 271 ust. 1 pkt 4 P.w. Pomiędzy podstawą prawną decyzji a jej uzasadnieniem powstała zatem nieścisłość, która utrudnia przeprowadzenie prawidłowej kontroli wydanego rozstrzygnięcia, zarówno przez jego adresata jak również sąd administracyjny. Zauważyć należy, że wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi stanowi inną niż odprowadzanie określonych rodzajów wód do wód postać korzystania z wód publicznych, do których stosuje się różne stawki opłat stałych określone w przepisach wykonawczych do P.w. Otóż w myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w formie opłaty stałej wynosi 250 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Natomiast według § 6 rozporządzenia jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł na dobę za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych, zaś według § 7 rozporządzenia jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast w formie opłaty stałej wynosi 0,35 zł za 1 m3/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast. Wynika z powyższego organ przed wymierzeniem opłaty stałej winien w sposób jednoznaczny ustalić z jaką rodzajowo usługą wodną, znaną przepisom P.w., ma do czynienia. W innym przypadku nie jest możliwe ustalenie czy opłata może zostać pobrana i w jakiej wysokości (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 627/18, dostępne: www.orzeczenia .nsa.gov.pl.). Opłata za usługi wodne wiąże się wyłącznie z takim korzystaniem z wód, które z mocy przepisów P.w. zostało uznane za usługę wodną. Wykazanie, że zrzut wody zużytej do wód potoku odpowiada wskazanym w przez przepisy P.w. postaci usług wodnych ma istotne znacznie dla zbadania dopuszczalności żądania opłaty, w szczególności w świetle art. 217 Konstytucji RP, który pozwala pobierać daniny publicznoprawne (a taką jest opłata za usługi wodne) jedynie w ściśle określonych przypadkach. Z uwagi na okoliczność, że zaskarżona decyzja nie wyjaśnia za jaki rodzaj usług wodnych organ żąda opłaty i czy rodzaj ten odpowiada usługom określonym w art. 271 ust. 1 P.w. (tj. usługom objętym opłatą stałą), to należało stwierdzić takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło istotnie wpłynąć na wynik sprawy czyli określoną wysokość opłaty stałej za korzystanie z wód publicznych. Jako zasadne w tym zakresie należało uznać stanowisko Spółki, co do uchybień organu w stosowaniu art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 271 ust. 1 u.P.w., co polegało na niedoprecyzowaniu w decyzji rodzaju usługi wodnej, za którą organ wymaga poniesienia opłaty stałej. Przechodząc natomiast do istoty sporu, jaki zaistniał między stronami Sąd uwzględnił stanowisko strony skarżącej w zakresie sposobu wykładni przepisów P.w. w zakresie naliczenia opłaty stałej za odprowadzanie do wód, dopiero w przypadku, rozpoczęcia realizacji uprawnienia do odprowadzania wód. Zauważyć należy, że redakcja art. 271 ust. 4 i 5 P.w. jest odmienna od dwóch poprzedzających jednostek redakcyjnych – ust. 2 i 3 art. 271 P.w. W przypadku ust. 2 regulującego wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych wskazano, że wysokość opłaty ustala się jako: iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m³/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych. W analogiczny sposób ustalono sposób ustalania opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych (ust. 3). W obu przypadkach ustawodawca zaakcentował potencjalną możliwość poboru wód, poprzez zastosowanie sformułowań, "może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego" i "może być pobrana na podstawie tych pozwoleń". Odmiennie zredagowana została natomiast treść art. 271 ust. 4 P.w. Ustawodawca nie użył tu sformułowania "może", lecz wskazał, że wysokość opłaty ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wód, wyrażonej w m³/s, odprowadzanych do wód. Podobnie ustalono sposób ustalania opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi stanowiąc w ust. 5 art. 271 P.w., że ustala się ją jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m³/s. Odmiennie od reguły sformułowanej w art. 271 ust. 2 i 3 P.w. – składową, jaka winna być brana przy obliczeniu wysokość opłaty nie jest, maksymalna ilości wody, która może być odprowadzona (ilość ścieków, która może być wprowadzona), lecz maksymalna ilość wód odprowadzanych (maksymalna ilość ścieków wprowadzanych). Taka różnica w redakcji w obrębie tego samego przepisu, jak zauważono w orzecznictwie sądów administracyjnych w tożsamych sprawach, winna być brana pod uwagę w toku wykładni (por. wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 11.07.2018 r., sygn. akt II SA/Gd 294/18, z dnia 18.07.2018 r., sygn. akt II SA/Gd 299/18, z dnia 18/07.2018 r., sygn. akt II SA/Gd 262/18; w Olsztynie z dnia 5.07.2018 r., sygn. akt II SA/Ol 343/18, z dnia 11.07.2018 r., sygn. akt II SA/Ol 343/18, wyrok WSA we Wrocławiu z 7 sierpnia 2018 r., sygn. II SA/Wr 390/18). Uznać znalem należało, że wskazywane wyżej różnice w redakcji poszczególnych ustępów art. 271 P.w., a co za tym idzie różna konstrukcja ustalania opłat stałych za pobór oraz odprowadzanie wód (wprowadzanie ścieków) jest działaniem zamierzonym przez ustawodawcę. Mając na uwadze powyższe Sad stwierdza, że organ Wód Polskich może wymagać uiszczenia opłaty stałej jedynie za potencjalną możliwość poboru wód podziemnych i powierzchniowych, co wykluczone jest w przypadku innych objętych obowiązkiem odpłatności postaci korzystania z wody. Ustawodawca zarówno w art. 271 ust. 4 i 5 P.w. w odróżnieniu od ust. 2 i 3 tego artykułu, nie ustalił w sposób jasny, że opłata stała może zostać pobrana już tylko z faktu dysponowania przez podmiot prawa pozwoleniem wodnoprawnym. Dlatego adresat pozwolenia nie powinien być obciążany za samą tylko zgodę organu na korzystanie ze składnika środowiska, lecz za faktyczne jego użycie, co poświadcza ogólna zasada ochrony środowiska "korzystający płaci" wyrażona w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Powyższa zasada wraz z przywołanymi wyżej przepisami P.w. wyraźnie uzależnia możliwość poboru opłaty stałej za wyodrębnione w treści art. 271 ust. 4 i 5 P.w., postacie korzystania z wód od ustalenia czy to korzystanie faktycznie ma miejsce, a więc czy adresat obowiązku aktywnie czerpie korzyści z przyznanych mu uprawnień. Odpłatność za usługę wodną należy się tylko wówczas, gdy podmiot uprawiony ma możliwość korzystania z niej. Dlatego też organ przed skierowaniem do podmiotu korzystającego decyzji nakazującej uiszczenie opłaty winien przy zachowaniu administracyjnoprawnych reguł dowodzenia – art. 7, 77 i 80 K.p.a. - wyjaśnić czy wystąpiła czynność wprowadzania wód do wód lub odprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Dopiero wyjaśnienie tej kluczowej kwestii pozwoli na dokonanie wiążącej konkretyzacji przepisów prawa materialnego w postaci art. 271 ust. 4 lub 5 P.w. Organy uprawione do ustalenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą abstrahować od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego. W okolicznościach sprawy Dyrektor przed wydaniem decyzji nie zbadał, czy Spółka faktycznie korzysta z pozwolenia wodnoprawnego. W tym zakresie jako zasadne należało uznać zarzuty skarżącej odnośnie naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez brak wyjaśnienia czy faktycznie czerpie korzyści z posiadanej zgody organu administracji. Mimo braku wyjaśnienia tych istotnych okoliczności sprawy organ przedwcześnie zastosował przepisy prawa materialnego i określił opłatę stałą. Zdaniem Sądu naruszenie przepisów prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując reklamację organ uwzględni powyżej przedstawiony sposób interpretacji przepisów P.w., tj. ustali czy sposób korzystania przez Spółkę z wód podlega w świetle P.w. opłatom oraz czy korzystanie to w ogóle nastąpiło. Przy czym raz jeszcze wypada podkreślić, że opłaty mogą być pobierane za ściśle określone w P.w. usługi wodne, zaś przy interpretacji przepisów należy uwzględnić zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony – art. 7a § 1 K.p.a. Dopiero poczynienie tych ustaleń, na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego umożliwi organowi wydanie wiążącego dla strony rozstrzygnięcia o wysokości opłaty za korzystanie z wód. Stwierdzone przez Sąd naruszenia przepisów prawa procesowego skutkowały koniecznością uwzględnienia skargi Spółki w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. Ponadto skarga Spółki została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło