II SA/Rz 624/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. R. K. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...], w złożonym przez siebie w dniu 7 września 2009 r. piśmie wskazał na brak możliwości jego opłacenia (jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z prac dorywczych z których dochód przeznacza na bieżące utrzymanie i leczenie). W wyniku skierowanego do niego wezwania skarżący w dniu 11 września 2009 r. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten ponowił w dniu 18 września 2009 r. składając kolejny formularz PPF i wnioskując w nim o taki sam zakres prawa pomocy. W uzasadnieniach tych wniosków R. K. wskazał na przysługujący mu od 2004 r. status osoby bezrobotnej (bez prawa do zasiłku) i wymagający stałego leczenia zły stan jego zdrowia, który uniemożliwia mu znalezienie stałego zatrudnienia i wymusza utrzymywanie się z dorywczych prac zarobkowych, pomocy rodziny i przyznawanych mu co jakiś czas przez Ośrodek Pomocy Społecznej zasiłków celowych. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z 2 braćmi, którzy również nie posiadają stałych źródeł dochodu. Skarżący jest współwłaścicielem domu po rodzicach (pow. 110 m²) w 1/5 części oraz w takiej samej części nieruchomości rolnej o pow. 0,4 ha. Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych na które składają się opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej po wykazaniu przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadniczym kryterium przyznania lub odmowy udzielenia prawa pomocy jest więc ocena możliwości finansowych osoby wnioskującej, dokonywana na podstawie oceny sytuacji majątkowej oraz dochodów i wydatków jej oraz osób, z którymi ewentualnie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Dokonana wg tego kryterium analiza sytuacji materialno – bytowej skarżącego i jego możliwości płatniczych uzasadnia przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych, przy czym bez znaczenia dla tego rozstrzygnięcia pozostaje złożenie przez niego w krótkim okresie czasu dwóch niemalże identycznych wniosków o przyznanie prawa pomocy (złożenie drugiego wniosku nastąpiło jeszcze przed rozpoznaniem pierwszego, co uzasadnia objęcie rozstrzygnięcia jednym postanowieniem). Przedstawione w nich okoliczności w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzają, że bez powodowania istotnego uszczerbku w zabezpieczeniu podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawca nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych niezbędnych do opłacenia związanych ze sprawą kosztów sądowych i to niezależnie od tego, że jego skarga została odrzucona właśnie z powodu nieuiszczenia wpisu od niej (wniosek o prawo pomocy został bowiem złożony po terminie do uiszczenia wpisu). Skarżący jest osobą bezrobotną, utrzymującą się z dorywczych prac zarobkowych. Uzyskane w ten sposób środki przeznacza przede wszystkim na zakup żywności, opłaty związane z utrzymaniem domu, odzież oraz leczenie. O skromnej wysokości jego dochodów świadczy to, że zmuszony jest korzystać ze wsparcia rodziny oraz Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący powołał się także na opłacenie przez niego badań warunkujących przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami w kwocie 400 zł., którą dotychczas spłaca. Z tego względu za niecelowe uznano chociażby zwracanie się do skarżącego o złożenie przez niego dodatkowego oświadczenia co do wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów czy kwot wydatkowanych na utrzymanie i leczenie. Mimo że dla potrzeb rozpoznania wniosku o prawo pomocy osoby składającej wniosek uwzględnia się sytuację majątkową osób z którymi pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym, stwierdzono, że skoro zamieszkujący ze skarżącym bracia także nie posiadają stałych dochodów, nie wpływa to na treść rozstrzygnięcia. R. K. wg złożonego oświadczenia nie posiada również żadnych oszczędności, nie dysponuje żadnymi składnikami majątkowymi przynoszącymi dochód lub które mogłyby być spieniężone z przeznaczeniem na opłacenie kosztów związanych z jego udziałem w sprawie. Skoro zatem skarżący nie posiada żadnych realnych możliwości opłacenia kosztów sądowych, skutkuje to wydaniem orzeczenia zwalniającego go w niniejszej sprawie od obowiązku ich ponoszenia. Zaznaczyć przy tym należy, że zwolnienie to nie uchyla skutków związanych z odrzuceniem jego skargi z powodu nieopłacenia wpisu od niej (postanowienie z dnia 13 października 2009 r.), gdyż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został złożony po upływie wyznaczonego do tego terminu, tj. 7 września 2009 r., podczas gdy upłynął on już 3 września 2009 r. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.