II SA/Rz 624/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku E. O. i R. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. O., R. O. oraz M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i umorzenia postępowania odwoławczego - postanawia - I. przyznać skarżącym E. O. i R. O. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie E. O. i R. O. wezwani do solidarnego uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oraz umorzenia postępowania odwoławczego złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W jego motywach zwrócili uwagę na uzyskiwanie niskich dochodów z rent wynoszących 2850,72 zł i 1321,48 zł. oraz konieczność ponoszenia wysokich wydatków na diety, leczenie, rehabilitację oraz "pełnopłatną pomoc". Wnioskodawcy podnieśli, że pozostają bez żadnej pomocy "instytucji, rodziny czy innych". Zwrócili uwagę na "bardzo trudne życie". W uzupełnieniu wniosku skarżący podali, że ich świadczenia rentowe netto to 1113,55 zł oraz 2554,92 zł. Comiesięczne wydatki to z kolei: 1550 zł (żywność, ubranie, obuwie, środki czystości), 1420 zł (leczenie, w tym koszty dojazdu do placówek medycznych), 530 zł (utrzymanie domu), 141,98 zł (telefon). Wnioskodawcy dołączyli dodatkowo faktury na lekarstwa z maja 2014 r. na łączną kwotę 1049,31 zł oraz z czerwca 2014 r. na łączną kwotę 1691,59 zł. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Wniosek E. O. i R. O. dotyczy prawa pomocy w zakresie całkowitym, jako że domagają się oni tak zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata. Jako przesłankę przyznania go w takich granicach ustawodawca wskazał na niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, co wynika z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Z kolei częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, a jego przyznanie w tym zakresie możliwe jest w sytuacji niemożności poniesienia przez stronę pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Uwzględniwszy powyższe uznano, że sytuacja wnioskodawców kwalifikuje ich do uzyskania częściowego wsparcia ze strony Państwa. Przesądza o tym fakt, iż skarżący jako osoby niepełnosprawne zmuszeni są do pozostawania na diecie, co wiąże się ze znacznymi wydatkami na żywność. Także wydatki wymienionych na leczenie są na bardzo wysokim poziomie, czego dowodzą dołączone do wniosku stosowne faktury dokumentujące zakup szeregu lekarstw. Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że koszty sądowe, których obowiązek poniesienia spoczywa aktualnie na skarżących to kwota 500 zł. Przyjęto więc, że konieczność jej uiszczenia spowodowałaby uszczerbek w odniesieniu do tzw. koniecznego utrzymania stron postępowania, o którym mowa we wskazanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dlatego też zwolniono skarżących z obowiązku pokrycia tego rodzaju wydatku. Uznano jednocześnie, że do pełnego uwzględnienia zgłoszonego przez nich żądania brak jest podstaw. Prawo pomocy finansowane jest ze środków publicznych, co nakazuje dużą ostrożność przy ich rozdysponowywaniu. Znajduje to potwierdzenie w brzmieniu art. 199 P.p.s.a. wyrażającego zasadę ponoszenia przez strony postępowania jego kosztów (związanych z ich udziałem w sprawie). Prawo pomocy stanowi od wskazanej zasady wyjątek, a zatem przesłanki jego przyznania winny podlegać ścisłej interpretacji. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza przy najszerszych dopuszczonych przez ustawodawcę graniach przedmiotowej instytucji. Przeznaczona jest ona bowiem dla ludzi bez jakichkolwiek dochodów jak np. bezrobotni bez prawa do zasiłku bądź też takich, którzy wprawdzie dochód posiadają, jednak w wysokości ledwie wystarczającej na zapewnienie im egzystencji. Skarżących jako posiadających obiektywnie dość znacznej wysokości łączny dochód trudno zaliczyć do takiej grupy. Wprawdzie znaczną jego część z uwagi na niepełnosprawność przeznaczają na wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb żywienia czy leczenia, jednak już wydatku na telefon nie można potraktować jako koniecznego w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Takiego charakteru nie ma także wydatek na "naprawy drobne" oraz "usługi fachowe". Należy także zwrócić uwagę skarżącym, że stronie występującej w sprawie bez profesjonalnego zastępcy prawnego sąd ma obowiązek udzielić potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczyć ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach ich zaniedbań (art. 6 P.p.s.a.). Z podanych względów zwolniono wnioskodawców od obowiązku uiszczenia wpisu od złożonej przez nich skargi, odmawiając jednocześnie przyznania prawa pomocy w dalszym zakresie. Podstawę powyższego stanowiły art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.