II SA/Rz 626/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie NSA Jerzy Solarski AWSA Jolanta Ewa Wojtyna Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjny na rozprawie w dniu 7 listopada 2006 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w operacie ewidencji gruntów - skargę oddala - do wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 20 ust. 1 i 2, art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. Nr 100 z 2000 r., poz. 1086 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania I. P. od decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2003 r., Nr [...] orzekającej o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów wsi M. gm. [...] zmian podmiotowych i przedmiotowych dotyczących działek nr 476 i 497 w oparciu o mapę uzupełniającą wraz z wykazem zmian gruntowych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podano, że I. P. zwróciła się do Starosty [...] o wyjaśnienie rozbieżności występujących w przebiegu granic drogi w obrębie działki nr 476 pomiędzy mapą ewidencyjną a zarysem pomiarowym sporządzonym podczas założenia ewidencji gruntów. Dodała, że stan użytkowania działki nr 476 stanowiącej jej własność jest odmienny od stanu ewidencyjnego przedstawionego na mapie. Natomiast D. i Z. S. oraz A. O. i A. O. w piśmie z dnia 3.10.2003 r. domagali się dokonania sprostowania omyłki w operacie ewidencji gruntów poprzez wprowadzenie do niego dawnej pgr 680 obj. Lwh [...] Gminy [...] i zaznaczenia jej na mapie ewidencyjnej jako nieruchomości pomiędzy działkami o obecnych oznaczeniach 476 i 474 oraz między działkami 476 i 475. Po rozpatrzeniu wniosku Starosta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., Nr [...] wydaną na podstawie sporządzonej mapy uzupełniającej wraz z wykazem zmian gruntowych orzekł o wprowadzeniu w operacie ewidencji gruntów wsi M., gm. [...] następujących zmian : w pozycji rej. nr 624 wykazanej na rzecz I. P. c. T. i M. wykreślił działkę nr 476 o pow. 0,06 ha i wpisał działkę nr 476 o pow. 0,05 ha, w pozycji rej. nr 580 wykazanej na rzecz Gminy [...] wykreślił działkę nr 497 o pow. 0,64 ha i wpisał działkę nr 497 o pow. 0,65 ha. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na konieczność sprostowania omyłki powstałej podczas odnowienia ewidencji gruntów wsi M. oraz doprowadzenia do zgodności stanu ewidencyjnego ze stanem prawnym. Od decyzji tej odwołanie złożyła I. P. kwestionując wykonaną mapę jako uzupełniającą niezgodną ze stanem faktycznym. Nie zgadza się na pomniejszenie powierzchni własnej działki. Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w szczególności z porównania stanu wynikającego z kopii mapy katastralnej wsi M. w skali 1:2880 z aktualnie obowiązującym stanem, który ilustruje mapa ewidencyjna w skali 1:2880 wynika, że pgr 680 odpowiada działce ewidencyjnej oznaczonej numerem 497 stanowiącej drogę gminną. Według zarysu pomiarowego sporządzonego w 1969 r. na bazie mapy katastralnej podczas założenia ewidencji gruntów pomiędzy parcelą nr 528/4 (obecnie 475) a parcelą nr 515 (obecnie 476) wykazano pgr 680. Podczas założenia II etapu ewidencji gruntów wsi M. i przejścia z systemu parcelowego na system działkowy przebieg kwestionowanej drogi dojazdowej oznaczonej numerem 497 w części przebiegającej między działkami nr 475 a 476 na mapie ewidencyjnej w skali 1:2880 nie został wykazany. Analiza materiałów zgromadzonych przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie w szczególności map geodezyjnych dowodzi o istnieniu błędu w wykazaniu przedmiotowej drogi w obowiązującym operacie ewidencyjnym. Zgodnie z treścią § 46 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 z 2001 r.) w operacie ewidencji gruntów możliwa jest eliminacja oczywistych omyłek i błędów, jednak nastąpić to może w przypadku ich oczywistości. Zatem jeśli błąd ten jest ewidentny to właściwym jest sprostowanie błędu i dostosowanie ewidencji gruntów do stanu istniejącego bezpośrednio przed jego popełnieniem. Z treści protokołu rozprawy administracyjnej z dniu 14 listopada 2003 r. wynika że istniejącą na gruncie od dawna drogą dojeżdżają do pól i posesji mieszkańcy wsi M. I. P. nie wyraziła zgody na dokonanie jakichkolwiek zmian w jej własności. Zgodnie z treścią ww. § 46 oraz w świetle załączonego materiału dowodowego, celem usunięcia istniejących nieprawidłowości w odniesieniu do przebiegu granic i powierzchni nieruchomości odpowiadającej pgr 680 stanowiącej własność Gminy [...] uprawniony geodeta sporządził mapę uzupełniającą wraz z wykazem zmian gruntowych. Analiza sporządzonego wykazu zmian gruntowych wraz z mapą uzupełniającą wykazała, że wschodnia część działki nr 476 o pow. 0,01 ha została wykazana jako dalsza część drogi gminnej oznaczonej numerem 497 i w obowiązującym operacie ewidencyjnym wykazana na rzecz Gminy [...]. Kwestia zaakceptowania przez I. P. przebiegu granic własnej działki z przebiegiem granic drogi nie posiada pryncypialnego znaczenia, ponieważ chodzi tu o odtworzenie stanu faktycznego istniejącego przed popełnieniem błędu. Rozstrzygnięcie przebiegu granic tych nieruchomości i określenie ich zasięgu powinno nastąpić w toku postępowania o rozgraniczenie nieruchomości. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaskarżyła I. P. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podano, że decyzja jest sprzeczna z przepisami ustawy z dnia 29.03.2001 r., a także ustawy, która z dniem 4.11.1991 r. uchyliła możliwość zmiany aktów własności ziemi wydanych w oparciu o ustawę z 26.10.1971 r. Intencją wniosku skarżącej było wskazanie granicy między zakresem wykonywania przez rodzinę S. i O. prawa przejazdu przechodu i przegonu po działce nr 476. O kwestii rozszerzenia zakresu wykonywania prawa własności mógł orzec jedynie sąd powszechny. Tymczasem cała działka nr 476 przez ponad 30 lat była w wyłącznym posiadaniu skarżącej. Organy pominęły kwestię, że poprzedniczka prawna I. P. została uwłaszczona działką nr 476 o pow. 0,06 ha. Ponadto skarżąca podniosła argument, że nabyła własność spornej części nieruchomości przez zasiedzenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Kontrola zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny sprowadza się do badania go pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269) przy czym sąd - z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli aktu administracyjnego we wskazanych wyżej granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Organy prowadzące ewidencję gruntów prowadziły na podstawie wniosku D. i Z. S. oraz A. i A. O. postępowanie o sprostowanie omyłki w operacie ewidencji gruntów poprzez wprowadzenie do operatu ewidencji gruntów dawnej parceli gruntowej nr 680 objętej Lwh [...] Gminy [...] stanowiącej własność Gminy [...] i jej zaznaczenia na mapie ewidencyjnej, jako nieruchomości pomiędzy działkami obecnie oznaczonymi nr 476 i 474 oraz pomiędzy działkami oznaczonymi obecnie nr 476 i 475 wsi M. Zauważyć również należy, iż I. P. w swoim wniosku z dnia 8.08.2003 r. domagała się "zajęcia stanowiska i wyjaśnienia rozbieżności zawartych w punktach 1 i 2". Powołane punkty zawarte w piśmie J. S. z dnia 4.07.2003 r. skierowanym do Wójta Gminy [...] dotyczą: "1. wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy obecną mapą ewidencji gruntów a zarysem pomiarowym z okresu założenia ewidencji gruntów a dotyczy to w szczególności rysunku drogi w obrębie działki nr 476, 2. określenia prawidłowego numeru działki nr 497 (drogi) gdyż na styku z działką 476 droga jest zamknięta i powinny być dwa numery działek". Tak więc prowadzone przez organy ewidencyjne postępowanie dotyczy zarówno wniosków D. i Z. S. oraz A. i A. O. jak też wniosku I. P. Organy obu instancji przyjęły, że wskazany wyżej wniosek D. i Z. S. oraz A. i A. O. jest uzasadniony. Parcela gruntowa nr 680 stanowiąca własność Gminy [...] ujawniona w Lwh [...] wykazana była na mapie katastralnej. Podczas zakładania II etapu ewidencji gruntów część pgr 680 na odcinku jej przebiegu pomiędzy obecnymi działkami 476 i 475 oraz 474 nie została wykazana na mapie ewidencyjnej, włączono ją do działki 476. Właścicielem działki 476 na podstawie Aktu własności ziemi z dnia 11.10.1973 r., Nr [...] był poprzednik prawny I. P. – J. P. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by istniała jakakolwiek podstawa do włączenia tej części pgr 680 do sąsiadującej z nią działki nr 476. Pozostała część pgr 680 zmieniła oznaczenie na działkę nr 479 i stanowi własność Gminy [...]. Wskazane wyżej ustalenia uzasadniają stanowisko, że włączenie części pgr 680 do działki nr 476 nastąpiło na skutek omyłki, bez żadnej podstawy prawnej, co obliguje organ prowadzący ewidencję gruntów do wprowadzenia stosownej zmiany w oparciu o przepis § 46 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Za takim stanowiskiem przemawia również ustalenie organu I instancji dokonane na podstawie dokumentów znajdujących się przy Księdze Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. Ze znajdującej się tam mapy synchronizacyjnej wynika, że działka nr 476 powstała z pgr 515 i pbud 73, a nie z pgr 680. W świetle zaprezentowanego wyżej stanowiska Sądu skarga I. P. nie mogła zostać uwzględniona. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Co do zarzutu dotyczącego przedmiotu sprawy określonego wnioskiem I. P. wskazać należy, iż w aktach sprawy znajduje się wniosek D. i Z. S. oraz A. i A. O. o sprostowanie omyłki w operacie ewidencji gruntów. Również I. P. domagała się wyjaśnienia przez organ rozbieżności pomiędzy obecną mapą ewidencji gruntów a zarysem pomiarowym z okresu założenia ewidencji gruntów w zakresie rysunku drogi w obrębie działki nr 476, oraz określenia prawidłowego numeru działki nr 497 (drogi) gdyż na styku z działką 476 droga jest zamknięta i powinny być tam dwa numery działek. Poza tym zgodnie z § 46 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, tak więc organy mogły prowadzić przedmiotowe postępowanie również z urzędu. Co do zarzutu dotyczącego naruszenia przez organy stanu własności wynikającego z Aktu własności ziemi z dnia 11.10.1973 r., Nr [...]. Wskazać należy, iż poza sporem pozostaje, że pgr 680 stanowiła własność Gminy[...]. Jest to nie tylko okoliczność nie kwestionowana przez strony ale również wynika z badania hipoteki przeprowadzonego przez organ I instancji. W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych to jest w dniu 4.11.1971 r. część działki 476 odpowiadająca spornej części pgr 680 stanowiła własność Gminy [...], a więc w rozumieniu wówczas obowiązujących przepisów własność Państwa. Z mocy przepisu art. 3 ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie można było uwłaszczyć się nieruchomością stanowiącą własność Państwa. Tak więc poprzednik prawny skarżącej nie mógł zostać uwłaszczony sporną częścią pgr 680, dlatego przedmiotowy AWZ nie może stanowić podstawy wykazania skarżącej, czy jej poprzedników prawnych w ewidencji gruntu, jako właściciela części działki objętej postępowaniem. Poprzednik prawny skarżącej niewątpliwie nabył wspomnianym AWZ własność działki nr 476, jednak bez omyłkowo zaznaczonej na mapie ewidencyjnej części działki nr 476 w zakresie odpowiadającym pgr 680. Tej części działki J. P. nie mógł nabyć bo stanowiła ona własność Państwa. Faktu tego nie zmieniło omyłkowe pominięcie spornej części działki oznaczonej obecnie nr 497 (w zakresie odpowiadającym części pgr 680) w mapie ewidencyjnej. Omyłkowe i bezpodstawne pominięcie na mapie ewidencyjnej spornej części działki nr 497 nie pozbawiło Państwa jej własności. Sytuacja ta wyłączyła, z uwagi na brzmienie art. 3 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, możliwość uwłaszczenia J. P. częścią działki odpowiadającą części dawnej pgr 680. Pod względem faktycznym takie stanowisko Sądu uzasadnia ustalenie organu I instancji dokonane na podstawie dokumentów znajdujących się przy Księdze Wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P, gdzie z mapy synchronizacyjnej wynika, że działka nr 476 powstała z pgr 515 i pbud 73, a nie z pgr 680. Co do zarzutu dotyczącego nabycia spornej części działki przez skarżącą lub jej poprzedników prawnych w drodze zasiedzenia stwierdzić należy, iż organy prowadzące ewidencję gruntów nie są uprawnione do rozstrzygania o własności nieruchomości, a więc również o jej ewentualnym zasiedzeniu. Jeżeli I. P. twierdzi, że nabyła własność przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie musi wystąpić ze stosownym wnioskiem do sądu powszechnego. Dopiero pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie o zasiedzenie będzie stanowiło podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.