II SA/Rz 627/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Robert Sawuła WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Rz 627/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozgraniczenia działek ewidencyjnych nr 1039 i 1038 położonych w T. Z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, iż wnioskiem z [...].01.2010 r. J. G. wystąpił do Wójta Gminy o rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej jego własność – działki nr 1039 z działkami sąsiednimi o nr 1038 (stanowiącą własność Gminy T.) i działką nr 263 (własności Z. S.). We wniosku wskazał, iż Z. S. przesunęła ogrodzenie, co w konsekwencji spowodowało przesunięcie granicy z działką własności Gminy T., a tym samym i granicy jego działki. Powyższy wniosek został postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] przekazany do rozpoznania Wójtowi Gminy, jako organowi wyznaczonemu i właściwemu do załatwienia sprawy. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...] umorzył postępowanie rozgraniczeniowe jako bezprzedmiotowe. Rozpoznając wniosek w zakresie rozgraniczenia pomiędzy działkami nr ewid. 1039 i 1038 wskazał, że granice pomiędzy tymi działkami zostały ustalone podczas prac scaleniowych obrębu T. Na podstawie danych z operatu odbyło się już wznowienie granic działki nr 1039 przez uprawnionego geodetę A. K. Organ podniósł, iż prowadzenie rozgraniczenia w oparciu o te same dane geodezyjne, które zostały wykorzystane podczas wznowienia granic jest bezzasadne. W dalszej części organ powołując się na treść art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 17.05.1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, wskazał, iż w razie wystąpienia sporów co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. J. G. odwołał się od tej decyzji i zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w całości materiału dowodowego, naruszenie art. 89 § 2 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie rozprawy i nie wyjaśnienie sprawy przy udziale biegłych w drodze oględzin, naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez przyjęcie, że wystarczy przeprowadzenie postępowania o wznowienie granic, bez rozgraniczania nieruchomości, podczas gdy pomiędzy stronami od początku istniał spór. Odwołujący wskazał, iż Z. S. przesunęła granice swojej działki na drogę gminną, a z jego działki "wycięto" drogę. Zarzucił, iż dokumenty kartograficzne zostały zmienione niezgodnie ze stanem prawnym. Wznowienie punktów granicznych przez geodetę A. K. w dniu [...].03.2009 r. zostało przeprowadzone błędnie, bowiem działki nie zostały zmierzone, a tylko w ten sposób można było ustalić jak duża część jego działki została zabrana pod drogę gminną. Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu, powołując się na przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 29 ust. 1 rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Kolegium przedstawiło też tryb postępowania rozgraniczeniowego określony w art. 30 – 34 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, konkludując, że tam gdzie istnieje granica prawna ustalona podczas scalenia, prowadzenie rozgraniczenia jest bezzasadne. W przedmiotowej sprawie ustalenie granic nastąpiło podczas prac scaleniowych obrębu T. W przypadku sporów co do przebiegu granic właściwy jest sąd powszechny. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., bowiem odwołującemu zapewniono czynny udział w toczącym się postępowaniu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją J. G. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 39 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art., 10 k.p.a. i art. 89 § 2 k.p.a. podnosząc te same co w odwołaniu zarzuty. Ponownie podniósł, iż organ nie przeprowadził żadnego postępowania mającego na celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy. Wskazał, iż zawiadomienie o wszczęciu postępowania i możliwości zgłaszania zarzutów otrzymał J. B., choć rozgraniczenie nie dotyczy jego nieruchomości. Zarzucił, iż został pozbawiony możliwości obrony swych praw, w toku postępowania o wznowienie punktów granicznych pomiędzy działką 263 (własności Z. S.) a działką 1038 (własności Gminu T.), choć posiadał interes prawny do bycia uczestnikiem w ww. postępowaniu. Raz jeszcze podniósł, iż błędnie przeprowadzono postępowanie o wznowienie punktów granicznych w dniu [...].03.2009 r., które zostało zainicjowane jego wnioskiem. Wskazał, iż w toku postępowania rozgraniczeniowego nie chodzi o granice na gruncie lecz o to do jakiej granicy na gruncie sięga prawo własności nieruchomości sąsiadujących. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące w przypadku zaskarżenia decyzji - jej uchyleniem, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - albo skutkujące stwierdzeniem nieważności tej decyzji, jeśli zachodzą przyczyny przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga podlega uwzględnieniu, głównie z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek J. G., który domagał się rozgraniczenia własnej działki nr ewid. 1039 położonej w T. z działką nr 1038 w T. oraz działką nr 263 położoną w W., będąca własnością Z. S. Z dołączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów wynikało, że właścicielem działki nr 1038, stanowiącej drogę, jest Gmina T. Z uwagi na ten fakt Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] wyłączyło Wójta Gminy T. od załatwienia sprawy rozgraniczenia nieruchomości w zakresie działek nr 1039 i 1038 i wyznaczyło Wójta Gminy P. jako organ właściwy do załatwienia tej sprawy. Wójt ten prowadził postępowanie w przekazanym zakresie – tj. rozgraniczenia działek nr 1038 i 1039 i o jego wszczęciu zawiadomił J. G., Gminę T. oraz J. B., a także tym podmiotom doręczył swoją decyzję o umorzeniu postępowania z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...]. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a także uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, by J. B. – właściciel działki nr 1040, miał interes prawny w prowadzonym postępowaniu, na co w skardze zwrócił uwagę skarżący. Doręczenie mu decyzji pierwszoinstancyjnej nie może mieć zatem żadnego znaczenia prawnego. Stronami tego postępowania byli natomiast niewątpliwie J. G. i Gmina T. Sąd zauważa, że o wniesieniu odwołania przez J. G. nie została zawiadomiona Gmina T. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji przesłał jedynie to odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu pismem z dnia [...] maja 2010 r., bez informowania o tym fakcie kogokolwiek poza adresatem, choć obowiązek zawiadomienia wszystkich stron o wniesieniu odwołania od decyzji wynika z art. 131 k.p.a. Gminie T. nie doręczono również decyzji organu II instancji. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu stanowi naruszenie zasady czynnego w nim udziału – art. 10 § 1 k.p.a. i niezależnie od tego, czy dotyczy całego postępowania administracyjnego, czy poszczególnych jego etapów, a więc tak jak w rozpatrywanej sprawie – postępowania odwoławczego czy też wreszcie konkretnych czynności procesowych – jest przesłanką do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.. "Sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód do wznowienia, a przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy" (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck W-wa 1996). Wobec stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję. Wskazać należy jednocześnie, że Sąd nie mógł rozpatrzyć zarzutów merytorycznych skargi, jako że odniesienie się do nich w sytuacji prowadzenia postępowania bez udziału wszystkich stron byłoby przedwczesne. W postępowaniu ponownym rzeczą organu będzie powiadomienie Gminy T. o wniesieniu odwołania przez J. G., rozpoznanie tego odwołania i wydanie decyzji odpowiadającej prawu, przy zapewnieniu udziału w postępowaniu Gminie T. Mając powyższe na względzie, Sąd, w oparciu o art. 145 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie przyznaje żadnych praw i obowiązków, bezprzedmiotowe było określenie czy i w jakim zakresie nie może być ona wykonana (art. 152 P.p.s.a.). Sąd odstąpił od orzekania o kosztach, pomimo tego, iż stosowny wniosek o ich zwrot zawarty był w skardze, jako że postanowieniem Sądu z dnia 5 sierpnia 2010 r. skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i koszty takie nie były przez skarżącego poniesione.