II SA/Rz 627/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Rz 123/24 w sprawie bezczynności Starosty [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania – skargę oddala – M. P. (dalej także: "Skarżący") w dniu 8 kwietnia 2025 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie niewykonanie przez Starostę [....] wyroku tego Sądu z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Rz 123/24. Wskazanym wyrokiem Sąd: zobowiązał Starostę [...] do rozpoznania wniosku Skarżącego o wyliczenie odszkodowania w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt I), stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), wymierzył Staroście grzywnę w wysokości 5 000 zł (pkt III) i przyznał na rzecz Skarżącego od Starosty sumę pieniężną w wysokości 2500 zł. Odpis przedmiotowego wyroku doręczony został Staroście wraz z aktami sprawy w dniu 28 lutego 2025 r. Wcześniej Organ podjął wskazane niżej czynności. W piśmie z 15 stycznia 2025 r. zwrócił się do [...] o udzielenie informacji, czy za udostępnienie w dniu 5 lipca 2016 r. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w S. oraz ewentualne szkody wypłacone zostało współwłaścicielom tej nieruchomości odszkodowanie. Następnie, po uzyskaniu odpowiedzi negatywnej, w piśmie z 3 lutego 2025 r., Starosta skierował do pracownika Starostwa polecenie zlecenia rzeczoznawcy majątkowemu wykonania operatu szacunkowego wyceny, obejmującego odszkodowanie za udostępnienie wskazanej wyżej nieruchomości i odszkodowanie za szkody powstałe w wyniku jej zajęcia. Jednocześnie (tj. 3 lutego 2025 r.) Organ zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie określenia odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości w dniu 5 lipca 2016 r. Po wpłynięciu do Starosty operatu szacunkowego datowanego na 27 lutego 2025 r. Organ ten w dniu 28 lutego 2025 r. zawiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jak też wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. W związku ze zgłoszonymi przez Skarżącego w piśmie z 10 marca 2025 r. zarzutami Starosta przekazał je w dniu 12 marca 2025 r. podmiotowi, który sporządził operat szacunkowy, a który odniósł się do nich w piśmie z 19 marca 2025 r., po czym Starosta zawiadomił w dniu 25 marca 2025 r. o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. W związku z kolejnym pismem Skarżącego tj. z 1 kwietnia 2025 r., w którym wyraził On swoje niezadowolenie z toku postępowania Organ zdecydował o przeprowa-dzeniu rozprawy administracyjnej, która odbyła się 23 kwietnia 2025 r. Następnie, 24 kwietnia 2025 r. Starosta ponownie zawiadomił o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, po czym 7 maja 2025 r. wydał decyzję w której ustalił odszkodowanie pieniężne w wysokości 791 zł oraz zobowiązał A. sp. z.o.o. z siedzibą w [...] do wypłaty tej kwoty na rzecz Skarżącego oraz O. P. We wskazanym wyżej piśmie z 1 kwietnia 2025 r. Skarżący wezwał Starostę do wykonania wymienionego na wstępie wyroku sądowego, zaś 8 kwietnia 2025 r. złożył skargę na niewykonanie tego orzeczenia przez Organ. Wniósł w niej o: - przeprowadzenie rzetelnego postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za udostępnienie należącej do Niego nieruchomości oraz szkody i straty powstałe w wyniku jej zajęcia przez [...] w dniu 5 lipca 2016 r., - wymierzenie Staroście [...] grzywny przewidzianej art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("P.p.s.a."), - przyznanie od Organu na Jego rzecz adekwatnej sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., - zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że zapewnił przejrzystość i sprawiedliwość w kontaktach ze Skarżącym, a postępowanie oparte było na zasadach uczciwości i równości dla wszystkich stron. Już w dniu zwrotu akt sprawy zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego. Decyzja nie została natomiast wydana po upływie 7 dni z uwagi na fakt, że przychylił się do wniosków Skarżącego skutkujących uzupełnieniem materiału dowodowego i przeprowadzeniem rozprawy. Wszystkie czynności zostały wykonane z zachowaniem ustawowych terminów, a postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji. Starosta podkreślił, że w ustawowym terminie uiścił wymierzoną grzywnę oraz wpłacił na rzecz Skarżącego sumę pieniężną określoną w pkt IV wyroku, jak również kwotę z tytułu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres przedmiotowy działalności sądów administracyjnych wynika generalnie z brzmienia art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), który wskazuje formy działalności organów administracji publicznej podlegające kontroli. Ustawa ta przewiduje jednak również inne sytuacje, gdy dopuszczalne jest wystąpienie ze skargą. Mianowicie w art. 154 § 1 P.p.s.a. prawodawca postanowił, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W takim przypadku sąd, w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Poza tym, jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei, według art. 154 §7 P.p.s.a., uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Postępowanie sądowe prowadzone w trybie powołanej regulacji ma na celu ukaranie organu, jak też jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku za organ. Chodzi przede wszystkim o przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Organ nie wykonuje wyroku sądowego wówczas, gdy jest bezczynny, a więc nie wykonuje działań mających na celu rozstrzygnięcie sprawy, która jest przedmiotem zawisłego przed nim postępowania bądź też wprawdzie działania te podejmuje, jednak nie kończy sprawy w terminie wynikającym z orzeczenia sądowego. Przy czym, dokonując oceny w tym przedmiocie należy mieć jeszcze na względzie brzmienie art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), określanej dalej "K.p.a.", wedle którego, do terminów określonych w przepisach poprzedzających (tj. na załatwienie sprawy przez organ) nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Dlatego też, przy obliczaniu czy został zachowany termin do załatwienia sprawy, należy uwzględnić okresy podlegające wyłączeniu na podstawie art. 35 § 5 K.p.a. Czas na załatwienie sprawy winien być bowiem czasem efektywnym, jakim powinien faktycznie dysponować organ załatwiający sprawę. Przyczyny niezależne od organu to przeszkody obiektywnie uniemożliwiające mu procedowanie sprawy, których źródłem nie są działania czy zaniechania tego organu. W postępowaniu zainicjowanym skargą wniesioną na podstawie art. 154 P.p.s.a. należy więc ustalić jak przebiegało postępowanie organu, czy wykonywał on czynności procesowe, a następnie dokonać oceny pod kątem tego, czy ustalone fakty wskazują na to że nie wykonał on wyroku w rozumieniu art. 154 1 P.p.s.a. Przy czym, ustalenia te winny uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wniesienia skargi. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ załatwił sprawę w terminie wynikającym z wyroku sądowego, z tym, że obliczając ten termin trzeba uwzględnić treść wskazanego wyżej art. 35 § 5 K.p.a. Bez znaczenia natomiast pozostaje końcowy efekt czynności organu tj. czy wydany przez organ akt administracyjny satysfakcjonuje stronę. Merytoryczna poprawność takiego aktu podlega bowiem badaniu w innym postępowaniu tj. zainicjowanym odpowiednim środkiem zaskarżenia. Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy podnieść, że powołanym na wstępie wyrokiem z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Rz 123/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zobowiązał Starostę [...] do rozpoznania wniosku Skarżącego o wyliczenie odszkodowania w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt I), stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), wymierzył Staroście grzywnę w wysokości 5 000 zł (pkt III) i przyznał na rzecz Skarżącego od Starosty sumę pieniężną w wysokości 2500 zł. Odpis tego prawomocnego orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi doręczony został Staroście dnia 28 lutego 2025 r. Organ ten podjął w sprawie czynności jeszcze przed tym dniem, bowiem już w piśmie z 15 stycznia 2025 r. zwrócił się do [...] o udzielenie informacji, czy za udostępnienie w dniu 5 lipca 2016 r. nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w S. oraz ewentualne szkody wypłacone zostało współwłaścicielom tej nieruchomości odszkodowanie. W związku z negatywną odpowiedzią, w piśmie z 3 lutego 2025 r., Starosta skierował do pracownika Starostwa polecenie zlecenia rzeczoznawcy majątkowemu wykonania operatu szacunkowego wyceny, obejmującego odszkodowanie za udostępnienie wskazanej wyżej nieruchomości i odszkodowanie za szkody powstałe w wyniku jej zajęcia, zawiadamiając jednocześnie o wszczęciu postępowania. Po otrzymaniu operatu szacunkowego datowanego na 27 lutego 2025 r. Organ w dniu 28 lutego 2025 r. zawiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jak też wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Wówczas Skarżący - w piśmie z 10 marca 2025 r. - zgłosił zarzuty, które Starosta przekazał 12 marca 2025 r. podmiotowi, który sporządził operat szacunkowy. Autor opracowania odniósł się do nich w piśmie z 19 marca 2025 r., a w piśmie z 25 marca 2025 r. Starosta zawiadomił o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Następnie, Skarżący - w piśmie z 1 kwietnia 2025 r. - zakwestionował tok postępowania tzn. zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego, dlatego Organ zdecydował o przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej, która odbyła się 23 kwietnia 2025 r. W kolejnym dniu tj. 24 kwietnia 2025 r. Starosta ponownie zawiadomił o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, po czym w dniu 7 maja 2025 r. wydał decyzję, w której ustalił odszkodowanie pieniężne w wysokości 791 zł oraz zobowiązał A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] do wypłaty tej kwoty na rzecz Skarżącego oraz O. P. Należy jeszcze w tym miejscu wskazać, że Skarżący przed wniesieniem niniejszej skargi wyczerpał tryb, o którym mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a. i wezwał na piśmie Starostę do wykonania wyroku, co miało miejsce we wspomnianym piśmie z 1 kwietnia 2025 r. Powyższe wskazuje na dopuszczalność skargi w niniejszej sprawie. Przedstawione wyżej fakty świadczą niewątpliwie o tym, że złożony przez Skarżącego wniosek dotyczący wyliczenia przez Organ odszkodowania za udostępnienie działki nr [...] w S. i odszkodowania za szkody powstałe w wyniku jej zajęcia rozstrzygnięty został już po upływie czternastodniowego terminu wskazanego w przedmiotowym wyroku sądowym, a który to termin upłynął z dniem 14 marca 2025 r. Decyzja załatwiająca tę sprawę wydana bowiem została 7 maja 2025 r. Pomimo jednak oczywistego niedotrzymania wskazanego terminu nie można jednocześnie przypisać Staroście odpowiedzialności za niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a. Z pewnością bowiem czynności, które podejmował w sprawie nie można uznać za takie, które byłyby zależne od niego, a tym samym czas ich podejmowania nie podlega wliczeniu do czternastodniowego terminu określonego w orzeczeniu sądowym. Rozpoznanie sprawy w terminie dłuższym niż wskazany w wyroku wynikało bowiem w istocie z tego, że Organ oczekiwał na sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, jak też z tego, że to Skarżący w pismach z 10 marca 2025 r. i 1 kwietnia 2025 r. występował do Organu wyrażając swoje niezadowolenie z toku sprawy i żądając przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego odnośnie do zakresu szkód uwzględnianych do wyliczenia odszkodowania. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że Organ zaczął prowadzić postępowanie na długo (ok. 1,5 miesiąca) przed otrzymaniem odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy. Tym samym, pomimo tego, że Starosta winien był załatwić przedmiotową sprawę do 14 marca 2025 r., a rozstrzygnął ją dopiero wydając decyzję 7 maja 2025 r., to brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i wymierzenia mu grzywny w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Starosta nie ponosi bowiem odpowiedzialności za okoliczności, które spowodowały przesunięcie terminu załatwienia sprawy. W tym miejscu należy jeszcze zauważyć, że Organ wykonał w terminie przedmiotowy wyrok w zakresie jego punktów III, IV i V. Świadczą o tym znajdujące się w aktach sprawy potwierdzenia transakcji przelewu kwot pieniężnych wynikających ze wskazanych punktów. W przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy oraz przy uwzględnieniu brzmienia wskazanych wyżej regulacji prawnych Sąd nie mógł złożonej skargi uwzględnić. Dlatego też została ona oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.