II SA/Rz 629/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 25 lutego 2009 r. spraw ze skarg J. C. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], z dnia [...]maja 2008 r. nr [...], z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktów własności ziemi -skargi oddala- II SA/Rz 629/08 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) po rozpoznaniu wniosku J. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy swoją własną decyzję z dnia [...] marca 2008r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji – aktu własności ziemi wydanego przez Naczelnika Gminy K. z dnia [...] października 1976r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] SKO w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. C. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2008r. nr [...] w sprawie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji – aktu własności ziemi Naczelnika Gminy K. z dnia [...] grudnia 1976r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] SKO po rozpatrzeniu wniosku J. C. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy swoją decyzje z dnia [...] marca 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - aktu własności ziemi Naczelnika Gminy K. z dnia [...] grudnia 1976r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] SKO po rozpatrzeniu wniosku J. C. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy swoją decyzje z dnia [...] marca 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - aktu własności ziemi Naczelnika Gminy K. z dnia [...] grudnia 1976r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] SKO po rozpatrzeniu wniosku J. C. o ponowne rozpoznanie sprawy utrzymało w mocy swoją decyzje z dnia [...] marca 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji - aktu własności ziemi Naczelnika Gminy K. z dnia [...] grudnia 1976r. nr [...]. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, którego treść w każdej sprawie jest taka sama, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji, bo akty własności ziemi wydano w drodze przestępstwa i w wyniku wprowadzenia w błąd przez organy administracji, a na majątku jej rodziców uwłaszczyły się obce osoby. Wskazała na konstytucyjną zasadę ochrony własności i prawa do dziedziczenia w art. 21 oraz prawo do wynagrodzenia szkody przez niezgodne z prawem działanie organu na podstawie art. 77 Konstytucji RP. Stwierdziła, że naruszono jej interes prawny do majątku, a jej rodzina nie była powiadomiona o wpisaniu własności działek na własność innych podmiotów. Kolegium nie uznało za uzasadnione zarzuty wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonych decyzji stwierdziło, że stosownie do art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 11, poz. 81) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250 i z 1975r. nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Jednocześnie ustawodawca zamknął drogę sadową do stwierdzenia nieważności takich decyzji oraz nie wprowadził kontroli ostatecznych aktów własności ziemi, czemu dał wyraz poprzez skreślenie § 4 art. 8 ww. ustawie z dnia 26 marca 1982r. o zmianie Kodeksu cywilnego oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przewidującego przekazanie sądom spraw, w których w związku z uchyleniem w trybie administracyjnym lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej miało nastąpić ponowne rozpoznanie sprawy. Oznacza to, że z dniem 1 stycznia 1993r. decyzje administracyjne wydane na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. nie mogą być przedmiotem kontroli w postępowaniu administracyjnym i sądowym. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 lutego 2000r. sygn. akt SK13/98 uznał, że cytowany przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu Nieruchomościami Rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1995r. nr 57, poz. 299 ze zm.) nie jest niezgodny z art. 64 i art. 2 Konstytucji RP. Także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 stycznia 1993r. sygn. akt CZP 167/92 wskazał, że ustawodawca definitywnie w zakresie, w jakim uwłaszczenia dokonywane były w trybie postępowania administracyjnego zamknął porządkowanie spraw własnościowych w dziedzinie rolnictwa. Zatem decyzje o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności są zgodne z prawem. Skarżąca J.C. w skargach na wyżej powołane decyzje wniosła o ich uchylenie oraz uchylenie poprzedzających je decyzji SKO oraz o stwierdzenie nieważności Naczelnika Miasta i Gminy w K. aktu własności Ziemi z dnia [...] października 1976t. Nr [...]; o obciążenie Skarbu Państwa kosztami od skargi. W uzasadnieniu skargi powtórzyła zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż akt własności ziemi wydano bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa i naruszeniem art. 10 k.p.a., bo rodzina O. nie była powiadomiona o czynnościach organów administracji. SKO wniosło o oddalenie skarg wskazując na argumenty podane w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2009r. skarżąca podała, że podtrzymuje skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach prawa. Na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. Sąd połączył sprawy o sygn. akt II SA/Rz 629/08; II SA/Rz 630/08; II SA/Rz 631/08; II SA/Rz 632/08 i II SA/Rz 633/08 do wspólnego rozpoznanie oraz rozpatrzenia i prowadzić jako sprawę pod sygnaturą akt II SA/Rz 629/08. Poddawszy takiej kontroli zaskarżone decyzje Sąd doszedł do przekonania, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej zwana w skrócie k.p.a.) o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Na podstawie tego przepisu orzeka się, co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Innymi słowy decyzja taka jest rozstrzygnięciem formalnym, w którym organ nie wypowiada się merytorycznie o żądaniach strony, jednakże następuje zakończenie postępowania administracyjnego uruchomionego wnioskiem strony. Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte przez skarżącą wnioskiem z dnia 28 grudnia 2007r. złożonym w Starostwie Powiatowym [...] 28 grudnia 2007r., który został 3 stycznia 2008r. przekazany do SKO. W rozpoznawanej sprawie podstawą do wydania decyzji w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. jest art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007r. nr 231, poz. 1700). Przepis ten stanowi, iż do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250 ze zm. zwana dalej ustawą) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. SKO wskazało na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) wyrażone w wyroku z dnia 22 lutego sygn. akt SK13/98, iż przepis art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 191r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie jest niezgodny z art. 64 i art. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku TK wskazał, że z zasady państwa prawnego nie wynika nieograniczona w czasie możliwość wzruszania decyzji administracyjnych. Art. 77 Konstytucji nie może być interpretowany w sposób wyłączający możliwość ograniczeń czasowych, jeżeli chodzi o skierowanie sprawy na drogę sądową sprawy naruszenia praw lub wolności jednostki oraz domaganie się odszkodowania od Państwa za niezgodne z prawem działania jego organów. Ograniczenia te są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych oraz rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego weryfikacyjnego postępowania dowodowego. Trybunał Konstytucyjny wskazał wprost, że okres od 1982r (ostatni rok wydawania aktów ziemi) do 1991r. był wystarczająco długi, aby osoby, które uważały się za pokrzywdzone mogły dochodzić swoich praw, ewentualnie stosownego odszkodowania. Zatem podniesiony zarzut skarżącej o niekonstytucyjności przepisu art. 63 ust. 2 ustawy nie mógł być uwzględniony. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej NSA) wyraził pogląd, że art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa stanowi wyjątek od wyjątku od zasady trwałości decyzji administracyjnej, czyli powrót do zasad (wyrok NSA z 24.01.2006 sygn. akt OSK 1942/04 Komputerowy System Informacji Prawnej LEX nr 208949). Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargi oddalił jako nieuzasadnione.