II SA/Rz 629/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2024 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 26 marca 2024 r. nr OA.7721.11.2.2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki altany I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie na rzecz skarżącej M. T. kwotę 1017 zł /słownie: tysiąc siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi MT (dalej: "Skarżący") jest decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 26 marca 2024 r. nr OA.7721.11.2.2024, wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki altany. Z uzasadnienia skargi oraz nadesłanych akt sprawy wynika, że 27 października 2023 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "Organ I instancji"), przeprowadził kontrolę na działce nr [...]. W jej wyniku ustalono, że na w/w nieruchomości zlokalizowana jest altana o wymiarach 3,60 x 5,60 m, pełniąca funkcję budynku gospodarczego. Obiekt posiada drewniane słupy, ustawione na stopach betonowych. Pomiędzy słupami wykonano trzy ściany ażurowe oraz drzwi garażowe podnoszone do góry, natomiast dach pokryto blachą trapezową. Decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał Skarżącej rozbiórkę altany pełniącej funkcję budynku gospodarczego, zlokalizowanej na działce nr [...]. Organ I instancji podał, że altana została wybudowana w 2015 r. na podstawie zgłoszenia z 20 lipca 2015 r., przyjętego bez sprzeciwu przez Starostę Powiatu [...] [...] sierpnia 2015 r. nr [...]. Ustalono, że wymiary zewnętrzne altany są zgodne ze zgłoszeniem, niemniej wybudowano ją bezpośrednio nad siecią gazową dn50. W piśmie z 12 grudnia 2023 r. [....] sp. z o.o. poinformowała, że ww. gazociąg średniego ciśnienia został wybudowany w 1984 r., a strefa kontrola nad ww. gazociągiem wynosi 3 m (po 1,5 m po obu stronach gazociągu). Zdaniem PINB powyższe wyklucza możliwość wszczęcia postępowania naprawczego. Wskazał, że według lp. 1 tabeli nr 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013 r. poz. 640), wymagana odległość pomiędzy gazociągiem średniego ciśnienia dn50 a spornym obiektem wynosi minimum 1,5 m. Zdaniem Organu I instancji, w sprawie zachodzi zatem przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.) – dalej: "u.P.b.", co z kolei uprawniało do wydania nakazu rozbiórki altany na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b. Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji, domagając się jej uchylenia oraz wstrzymania się z wydaniem nowej decyzji na okres 3 miesięcy. Odwołująca zakwestionowała stanowisko Organu I instancji o braku możliwości wdrożenia postpowania naprawczego argumentując, że jest możliwość przebudowy sieci gazowej i wyprowadzenia jej poza obręb altany, przy zachowaniu wymaganej strefy kontrolnej. Skarżąca podniosła, ze powyższe zostało potwierdzone podczas konsultacji z właścicielem sieci gazowej, wobec czego poczyniła starania i uzyskała od gestora warunki techniczne przebudowy sieci gazowej z 25 stycznia 2024 r. Zleciła również opracowanie dokumentacji projektowej, która będzie podstawą do zgłoszenia zamiaru wykonywania robót i późniejszej realizacji prac budowlanych. Skarżąca podała ponadto, że przebudowa gazociągu jest uzasadniona dodatkowo stwierdzoną kolizją kanalizacji sanitarnej z gazociągiem. Decyzją z 26 marca 2024 r. nr OA.7721.11.2.2024 Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że w 2015 r. realizacja altany wymagała dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Bezsprzeczne jest, że sporna altana powstała legalnie, na podstawie zgłoszenia z 20 lipca 2015 r., do którego Starosta nie wniósł sprzeciwu. Niemniej niezależnie od tego czy budowa obiektu wymaga uzyskania stosownego pozwolenia lub dokonania zgłoszenia, czy też jest z tego obowiązku zwolniona, na inwestorze spoczywa obowiązek realizacji robót zgodnie z przepisami. O ile przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.), nie znajdują zastosowania do altany w zakresie odległości tego obiektu od obiektów znajdujących się na sąsiedniej działce, a także od granicy działki, to w dacie budowy altany obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. W myśl tabeli nr 2 załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia, najmniejsza dopuszczalna szerokość stref kontrolowanych dla gazociągów o ciśnieniu gazu nie większym niż 0,4 MPa, wybudowanych przed 12 grudnia 2001 r. wynosi 3 m, tj. po 1,5 m po obu stronach gazociągu. Organ odwoławczy podniósł, że wynikający z § 10 ust. 3 rozporządzenia zakaz wznoszenia w strefach kontrolowanych obiektów budowlanych, stanowi samodzielną przesłankę, niezależną od pozostałych okoliczności wymienionych w tym przepisie. Zdaniem PWINB, sama okoliczność usytuowania altany w strefie kontrolowanej gazociągu stanowi niezgodność z przepisami rozporządzenia. Prawidłowo zatem Organ I instancji uznał, że w opisywanej sprawie zachodzi okoliczność wskazana w art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b., obligująca do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 u.P.b. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania PWINB podał, że w ramach prowadzonego postępowania nie jest możliwe nakazanie przebudowy istniejącej sieci gazowej, bowiem nakazanie wykonania takich robót wykracza poza dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej, decyzja PWINB została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "K.p.a.", poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy, skutkujące nieuprawnionym przyjęciem, że brak jest możliwości doprowadzenia altany do stanu zgodnego z prawem. Powtarzając argumentację sformułowaną w odwołaniu Skarżąca podkreśliła, że poczyniła starania w celu posadowienia altany zgodnie z przepisami, jednak okoliczność ta została zignorowana przez organy nadzoru budowlanego. Rozbiórka altany nie jest jednak ostatecznością i nie jest w ocenie Skarżącej konieczna do osiągnięcia stanu zgodnego z prawem. Skarżąca na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. zwróciła się do WSA z wnioskiem o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z projektu technicznego przebudowy sieci i przyłącza gazowego, projektu zagospodarowania terenu, odpisu z protokołu, zgłoszenia budowy, uzgodnienia PB przebudowy odcinka gazowego. Natomiast na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. strona wniosła o wstrzymanie wykonania przedmiotu skargi. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Do akta administracyjnych załączono postanowienie w/w Organu o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik strony w piśmie z dnia 29 maja 2024 r. poinformował Sąd o tym, że skarżąca dokonała przebudowy istniejącego gazociągu i w związku z powyższym wniósł o przeprowadzenie dowodów dokumentów w postaci porozumienia z dnia 25 stycznia 2024 r., zaświadczenia Starosty [...] o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu, protokołu zdawczo – odbiorczego, mapy poglądowej zawierającej inwentaryzację powykonawczą sieci gazowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, przez co została przez Sąd uwzględniona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 269; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). O uwzględnieniu skargi w tej sprawie zadecydowało zaistnienia przesłanki wznowionej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz błędy w postępowaniu wyjaśniającym poprzedzającym wydanie decyzji, które mogły mieć istotny wpływ na określony w decyzjach Organów wynik sprawy, czyli naruszenia art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. Musiało to spowodować zastosowanie przez Sąd kompetencji kasacyjnych z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a., czyli uchylenie przedmiotu zaskarżenia oraz decyzji Organu I instancji wydanej w granicach niniejszej sprawy administracyjnej – art. 135 P.p.s.a. Przedmiotem kontroli legalnościowej Sądu była w niniejszej sprawie decyzja PWINB wydana w przedmiocie utrzymania w mocy skierowanej do Skarżącej decyzji PINB o nakazie rozbiórki altany pełniącej funkcje budynku gospodarczego, zlokalizowanej na działce o nr [...]. Organy administracji nadzoru budowlanego obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie przepisy u.P.b. o postępowaniu naprawczym w postaci art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 4 u.P.b. W myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 u.P.b. przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowalnego, organ nadzoru budowlanego wydaje w szczególności wówczas, gdy brak jest możliwości dostosowania obiektu do zgodności z przepisami. Orzekając w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1, organ musi stwierdzić, dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego, że nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodności z prawem (zob. A. Plucińska-Filipowicz, T. Filipowicz [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. M. Wierzbowski, LEX/el. 2023, art. 51). Sąd zwraca uwagę, że celem zastosowanych wobec strony regulacji u.P.b. nie jest funkcja represyjna zmierzająca do ukarania za wszelką cenę inwestora, który nie dochował warunków określonych przepisami prawa, lecz doprowadzenie wadliwie wykonanych robót do stanu zgodnego z przepisami normującymi proces inwestycyjny. Zatem, jeżeli istnieją realne możliwości techniczne i prawne usunięcia stanu niezgodności wykonanych robót z obowiązującymi unormowaniami, to organy z tej możliwości powinny skorzystać umożliwiając inwestorowi uniknięcie administracyjnoprawnych sankcji w postaci nakazu rozbiórki obiektu. W niniejszej sprawie organy zgodnie orzekły, iż nie istnieje jakakolwiek ewentualność usunięcia nielegalnego stanu, w którym przedmiotowa altana została usytuowana wbrew przepisowi § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. z 2013 r. poz. 406; dalej zwane rozporządzeniem), który wyraża przepisy techniczno-budowlane określające zakaz wznoszenia w strefach kontrolowanych obiektów budowlanych - w strefach kontrolowanych nie należy wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Nie można zaprzeczyć, że Strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego zwracała uwagę na dokumenty świadczące o istnieniu realnej perspektywy zachowania warunków technicznych wynikających z przytoczonego przepisu rozporządzenia poprzez przebudowę odcinka gazociągu na działce o nr [...]. O tych możliwościach świadczyły załączone do odwołania od decyzji PINB warunki techniczne przebudowy odcinka gazociągu zasilającego z przyłączem gazowym średniego ciśnienia z dnia 25 stycznia 2024 r. wydane przez [....] z o.o. Oddział [....] w [....] oraz umowa z dnia 31 stycznia 2024 r. o zobowiązaniu do wykonania dokumentacji projektowej na wykonanie przebudowy sieci gazowej średniego ciśnienia kolidującej z altaną na działce o nr [...]. Kluczowe ustalenie wiąże się z istnieniem już toku postępowania administracyjnego dokumentu dowodzącego wyrażenia zgody na przebudowę infrastruktury gazowej przez jej prawnego dysponenta. W toku postępowania sądowego przed WSA Strona przedłożyła dokument w postaci Porozumienia zawartego dnia 25 stycznia 2024 r. pomiędzy nią, a [...] sp. z o.o. z siedzibą w [....]. Otóż w świetle § 1 ust. 1 tego Porozumienia, Zakład jako właściciel Gazociągu oświadczył, że wyraża zgodę na jego przełożenie, rozbiórkę i likwidację wyłączonego z eksploatacji odcinka gazociągu na warunkach technicznych przywołanych w piśmie zawierającym warunki techniczne z dnia 25 stycznia 2024 r. Porozumienie to zostało zawarte pomiędzy Skarżącą a Spółką dnia 25 stycznia 2024 r., czyli w toku prowadzonego przed organami postępowania. Wzmiankowanego porozumienia nie odnaleziono w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, co oznacza że o jego istnieniu nie miał wiedzy Organ II instancji. W przekonaniu Sądu powyższe porozumienia jest dowodem nowym i istniejącym w dniu wydania decyzji PWINB potwierdzającym okoliczności świadczące o braku potrzeby zastosowania wobec strony skarżącej przepisu u.P.b. o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, w wyniku czego jest to dowód istotny dla załatwienia sprawy. Przedłożone Sądowi porozumienie wraz z pozostałymi oferowanymi w toku postępowania dowodami świadczy o tym, że Organy nie ustaliły w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy, niezbędnego do zastosowania przepisów prawa materialnego, co tym samym świadczy o naruszeniu przepisów K.p.a. o postępowaniu wyjaśniającym, czyli art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wobec niewłaściwej oceny zebranego materiału dowodowego jak i istnienia dowodów nieznanych organowi a istniejących w dniu wydawania decyzji o nakazie rozbiórki, zaistniały przesłanki do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. Ponownie, prowadząc postępowanie PWINB zobligowany będzie uwzględnić fakt zawarcia porozumienia pomiędzy Skarżącą, a dysponentem prawnym sieci gazowej – [....] sp. z o.o. - jak również ustali konsekwencje realizacji tego porozumienia w kontekście przywołanych wyżej przepisów technicznych określających sytuowanie sieci gazowych. Wzięcie pod uwagę tych dowodów i wynikających z nich okoliczności może pozwolić na uniknięcie najbardziej dolegliwych dla inwestora konsekwencji prawnych postępowania naprawczego. Bez wypełnienia powyższych wytycznych wydane w sprawie decyzje ponownie będą wadliwe, co spowoduje naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej – art. 8 § 1 K.p.a. Wyłożone względy zadecydowały o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. i uchyleniu decyzji organów obu instancji. Sąd dodatkowo wyjaśnia, iż w świetle art. 152 § 1 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Natomiast o kosztach postępowania przed WSA orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 1, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964), obejmując nimi koszty wynagrodzenia adwokackiego (500 zł) wpis należny od wniesionej skargi (500 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł)