II SA/Rz 630/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala- Przedmiotem skargi M. S. jest postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] orzekającej o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały M. S. w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w M. W podstawie prawnej tego postanowienia organ wskazał art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - zwana dalej k.p.a) w zw. z art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Z jego uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2012 r. (data wpływu do organu) S. S. złożyła do Prezydenta Miasta [...] wniosek o wymeldowanie syna M. S. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w M. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. wyżej wymieniona wniosła o zmianę klasyfikacji prawnej wniosku z wymeldowania na anulowanie zameldowania M. S. z miejsca stałego pobytu. Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...] orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały M. S. w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w M. Od tej decyzji odwołanie złożył M. S. Z uwagi na dokonanie tej czynności z uchybieniem ustawowego terminu Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. ([...]) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. ([...] kwiecień 2013 r. – data wpływu do Wojewody) M. S. zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu podał, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Nie zna przepisów prawa polskiego i nie został pouczony o sposobie wniesienia odwołania w sytuacji, gdy obywatel polski przebywa poza granicami kraju. Nie został pouczony o treści art. 57 § 5 k.p.a. Dodał, że osoba która odebrała przesyłkę tj. E. G. miała upoważnienie jedynie do odbioru korespondencji. Nadto decyzja zawierała jedynie pouczenie o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., Wojewoda odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W jego motywach organ przytoczył treść art. 58 § 1 k.p.a., dotyczący instytucji przywrócenia terminu i wskazał, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie z § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności dla której określony był termin. Wojewoda uznał, że wniosek M. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Twierdzenia o niemożności złożenia odwołania z uwagi na brak wiedzy o konieczności nadania przesyłki przed upływem terminu w polskiej placówce pocztowej lub polskim urzędzie konsularnym, nie mogą zostać uwzględnione, a sam fakt nieznajomości prawa nie jest przeszkodą. Organ zwrócił uwagę, że nadanie odwołania nie wymaga podjęcia żadnych skomplikowanych czynności i może być dokonane osobiście lub przez pełnomocnika. W okolicznościach sprawy decyzja organu I instancji została doręczona pełnomocnikowi strony do doręczeń w kraju – E. G. w dniu 6 grudnia 2012 r. Termin na złożenie odwołania upływał w dniu 20 grudnia 2012 r. Tymczasem odwołanie, adresowane do Wojewody, wpłynęło do Urzędu Miasta Mielca w dniu 28 grudnia 2012 r. (data wpływu do organu). Z tej przyczyny dokonanie czynności wniesienia odwołania organ uznał za spóźnione. Strona wraz z odwołaniem nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Taki wniosek wpłynął do Wojewody dopiero w dniu [...] kwietnia 2013 r. i nie jest zasadny merytorycznie. Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dniu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, wraz z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Natomiast stosownie do art. 58 § 3 k.p.a. niedopuszczalne jest przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Raz jeszcze podkreślono, że nieznajomość przepisów prawa co do zachowania terminu przy nadaniu przesyłki przez osobę przebywającą za granicą nie może stanowić przyczyny do jego przywrócenia. Nadto Wojewoda stwierdził już uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył M. S. – zastępowany przez pełnomocnika adwokata J. R. i wniósł o jego uchylenie oraz przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania i "obciążenie go kosztami postępowania". Zrzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 57 § 5 k.p.a. poprzez brak pouczenia skarżącego na piśmie o zasadach zaskarżania decyzji administracyjnych w sytuacji, gdy skarżący na stałe przebywa poza granicami. W ocenie skarżącego to organ winien pouczyć go o szczegółowych zasadach zaskarżania orzeczeń, w tym o sposobie dotrzymania terminu do złożenia odwołania, w szczególności w sytuacji gdy na stałe przebywa za granicą. Organ administracji nie może przerzucać swego zaniedbania na stronę. Nieznajomość prawa została spowodowana niewłaściwym postępowaniem organu. "Rozumowanie organu" jest niedopuszczalne, obciąża bowiem skarżących obowiązkami wykraczającymi poza przepisy k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, że strona wraz z odwołaniem nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Taki wniosek wpłynął do Wojewody dopiero w dniu 18 kwietnia 2013 r. a nadany został w K. w dniu 7 kwietnia 2013 r. Zwrócono uwagę, że przyjmując, że strona dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w dniu 18 lutego 2013 r. (data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia Wojewody stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania), od tej daty należy liczyć siedmiodniowy termin określony w art. 58 § 2 k.p.a., który upłynął w dniu 25 lutego 2013 r. Organ zwrócił uwagę, że gdyby strona wniosła prośbę w tym terminie, uwzględniając nawet datę nadania przesyłki w K. (7 kwietnia 2013 r.) można by było przywrócić termin. W okolicznościach sprawy, w sytuacji gdy wniosek o przywrócenie terminu został nadany dopiero w dniu 7 kwietnia 2013 r. nie można przywrócić terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. Końcowo podano, że decyzja została doręczona na wskazany przez strona adres do doręczeń w kraju a przesyłka zawierająca prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynęła po upływie terminu do jej (prośby) wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprawowana przez sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola działalności administracji obejmuje badanie legalności, czyli zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania, gdyż decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], została doręczona M. S. - na adres pełnomocnika do doręczeń – E. G. w dniu 6 grudnia 2012 r. M. S. złożył odwołanie od tej decyzji w dniu 28 grudnia 2012 r. a więc z przekroczeniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu i instancji. Powyższe zostało przesądzone ostatecznym postanowieniem Wojewody z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...], stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Bezsporne w sprawie jest również to, że powyższe postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2013 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało doręczone M. S. (przesłane na adres E. G. – pełnomocnika do doręczeń) w dniu 18 lutego 2013 r. Natomiast w dniu 7 kwietnia 2013 r. wyżej wymieniony nadał w placówce pocztowej w K. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Art. 58 § 2 k.p.a. stanowi zaś, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie co oznacza, że niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przywrócenie wnioskowanego terminu. Sąd zwraca również uwagę, na treść art. 58 § 3 k.p.a. który stanowi, że przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 tego przepisu, jest niedopuszczalne. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd stwierdza, że w okolicznościach sprawy, zapadło ono w zgodzie z przesłankami wskazanym w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Skarżący podał, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania był brak pouczenia skarżącego na piśmie o zasadach zaskarżania decyzji administracyjnych w sytuacji, gdy na stałe przebywa on poza granicami kraju. Zwrócił uwagę na brak znajomości przepisów prawa polskiego i brak pouczenia o sposobie wniesienia odwołania, w tym o treści art. 57 § 5 k.p.a. Jak powyżej wskazano, pierwszą przesłanką umożliwiająca przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić, gdy niedopełnienie obowiązku było spowodowane przeszkodą nie do przezwyciężenia to znaczy taką, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak B. Adamiak, K. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2012, s. 282). Do przeszkód, o których mowa powyżej można zaliczyć przerwę w komunikacji, powódź, pożar a także nagłą chorobę, która wymaga leżenia w łóżku a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08). Jak wskazuje się w orzecznictwie braku winy w uchybieniu terminu nie potwierdza także nieznajomość prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19.06.2013 r., sygn. akt II SA/Gd 228/13, publ. www.cbios.gov.nsa.pl). Powszechnie przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe jego przywrócenie, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło w skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku. Skład orzekający uznał, że istnienia takich obiektywnych przeszkód w terminowym złożeniu odwołania strona w niniejszej sprawie nie wykazała. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. została prawidłowo doręczona na adres ustanowionego przez M. S. pełnomocnika do doręczeń i odebrana w dniu 6 grudnia 2012 r. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia odwołania. Wyjaśnić należy, że żaden przepis prawa nie statuuje obowiązku organu pouczania strony o ewentualnych przyszłych popełnianych przez nią błędach proceduralnych. Brak jest również przepisu nakazującego pouczanie strony o treści art. 57 § 2 k.p.a. Obowiązku pouczania o trybie składania pism przez stronę przebywającą za granicą, nie można uznać za niezbędny, jeżeli sama strona nie zwraca się do organu o udzielenie informacji w tym zakresie. Ponadto Sąd zauważa, że zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody i wynosi 7 dni licząc od tego dnia. Skarżący nie podał kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Wskazał jedynie na okoliczności uzasadniające, w jego ocenie, przywrócenie terminu. Jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, przesyłka zawierająca prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wpłynęła po upływie terminu do jej (prośby) wniesienia. Analiza akt sprawy dowodzi, że strona dowiedziała się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w dniu 18 lutego 2013 r. (data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia Wojewody stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania) i od tej daty należy liczyć siedmiodniowy termin określony w art. 58 § 2 k.p.a. W okolicznościach sprawy upłynął on w dniu 25 lutego 2013 r. Tymczasem skarżący przesyłkę zawierająca prośbę o przywrócenie terminu nadał w kanadyjskiej placówce pocztowej dopiero w dniu 7 kwietnia 2013 r. (zaś do organu wpłynęła w dniu 12 kwietnia 2013 r.). Powyższe wyklucza zdaniem Sądu możliwość stwierdzenia, że wniosek został złożony w terminie. Złożenie przedmiotowego wniosku w terminie siedmiu dni, liczonych od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej dokonanie danej czynności w terminie, stanowi drugą przesłankę umożliwiająca przywrócenie terminu. Wobec nie uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu i nie wskazania kiedy ustała przyczyna jego uchybienia nie można było przywrócić terminu do wniesienia odwołania. Za niezasadne Sąd uznał także twierdzenia skarżącego, że organ prowadzący postępowanie i rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu działał z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9 w zw. z art. 57 § 5 k.p.a. W ocenie Sądu organ rozpoznając wniosek należycie ocenił przesłanki wskazywane przez skarżącego i jego pełnomocnika i uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wojewoda orzekając o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, prawidłowo także uzasadnił swe stanowisko. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.