II SA/Rz 634/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przewodniczący referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w części, w sprawie ze skargi J. P. na uchwałę Rady Gminy L., z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], w przedmiocie zmian do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, - postanawia - umorzyć postępowanie. Wnioskiem złożonym w dniu 13 września 2007 r., J.P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Sprawa zainicjowana tym wnioskiem została prawomocnie zakończona na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA) z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. II OZ 1321/07. Wskazanym postanowieniem NSA oddalił zażalenie J. P. na postanowienie WSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. II SA/Rz 634/07, o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odmawiającym przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 8 października 2008 r., sygn II SA/Rz 634/07, WSA odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. II SA/Rz 634/07. J.P. do zażalenia od wymienionego wyżej postanowienia załączył wypełniony i podpisany druk formularza PPF. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona ubiega się o zwolnienie od wpisu sądowego należnego z tytułu wniesienia zażalenia. Stwierdzono, co następuje : Regulacje postępowania sadowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nieposiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu. Wówczas, gdy wniosek o prawo pomocy jest kolejnym wnioskiem tego samego podmiotu, nowy wniosek powinien podlegać rozpatrzeniu na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Powołany przepis nakazuje uchylić lub zmienić postanowienia niekończące postępowania, choćby były prawomocne. Postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym i uchylenie lub zmianę postanowienia prawomocnego należy uznać za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy strona składając wniosek nie jest zobowiązana do poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Taka sytuacja wystąpi w szczególności wówczas, gdy strona skarżąca występuje o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach wyszczególnionych w art. 239 pkt 1 p.p.s.a., a także gdy na wcześniejszym etapie postępowania uzyskała prawo pomocy w całości lub w części (art. 239 pkt 4 p.p.s.a.). W drugiej z wyróżnionych sytuacji, postępowanie wszczęte w granicach prawomocnego zwolnienia od kosztów sądowych będzie bezprzedmiotowe. Podobnie jak w przypadku zwolnienia ustawowego, brak obowiązku ponoszenia kosztów sądowych powoduje, że nie istnieje przedmiot, który można byłoby odnieść do możliwości finansowych wnioskodawcy. Nie ma znaczenia, że w tym wypadku zniesienie obowiązku ponoszenia kosztów nastąpiło na skutek uprawomocnienia się orzeczenia sądu lub referendarza, a nie z mocy przepisu prawa. Istotnym jest skutek prawomocności orzeczenia, który w omawianym przypadku przejawia się w zniesieniu obowiązków finansowego uczestniczenia w kosztach prowadzonego postępowania sądowego. Należy zauważyć, iż wniosek J.P. z dnia 6 listopada 2008r., jest kolejnym wnioskiem o przyznania prawa pomocy. Jego poprzedni wniosek obejmował zwolnienie od kosztów sądowych i został w tym zakresie rozpoznany pozytywnie na mocy postanowienia WSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. II SA/Rz 634/07. To postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Sąd odwoławczy (postanowienie NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. II OZ 1321/07). Pomimo tego, jego aktualne żądanie nie może zostać rozpoznane w trybie wyznaczonym przez art. 165 p.p.s.a., czyli poprzez uchylenie lub zmianę postanowienia prawomocnego niekończącego postępowania. Ewentualność zmiany prawomocnego postanowienia sadu lub referendarza może bowiem dotyczyć takiej sytuacji, w której wniosek strony o przyznanie prawa pomocy został negatywnie rozpoznany w całości lub w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Tymczasem w niniejszej sprawie J.P. uzyskał prawo pomocy w zakresie pełnego zwolnienia od kosztów sądowych. Skutkiem wydania postanowienia WSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. II SA/Rz 634/07, jest zniesienie wobec skarżącego wszelkich kosztów sądowych, w tym w szczególności kosztów dotyczących wpisu należnego z tytułu wniesienia zażalenia na postanowienie WSA z dnia 8 października 2008 r., sygn. II SA/Rz 634/07 o odmowie przywrócenia terminu. Ponieważ J. P. korzysta już ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości, jego wniosek zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowy. Uznanie żądania strony za bezprzedmiotowe w części dotyczącej kosztów sądowych oznacza konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 239 pkt 4 w związku z art. 258 § 3 p.p.s.a.