II SA/Rz 634/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na czynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie obowiązkowego szczepienia ochronnego - postanawia - odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na czynności Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie obowiązkowego szczepienia ochronnego P. K. dołączył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał w nim, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i dwójką synów (po 15 lat). Podał, że głównym obciążeniem dla domowego budżetu są wydatki na odzież i ubrania dla dzieci, które są w wieku dojrzewania. Dodał, że od marca tego roku rodzina ponosi też dodatkowe koszty związane z dojazdem żony wnioskodawcy do pracy poza miejscem zamieszkania. Skarżący wskazał, że koszty powyższe, jak i z tytułu opłat stałych, spłaty zaciągniętych kredytów i pożyczek powodują, że z końcem miesiąca rodzina zmuszona jest do korzystania z tzw. chwilówek, których nie jest później w stanie spłacić. Skarżący podał, że mieszka z rodziną w mieszkaniu swojej matki. Jest właścicielem samochodu osobowego z 2000r. Jego wynagrodzenie za pracę wynosi 2600 zł, natomiast wynagrodzenie za pracę pobierane przez jego żonę to kwota 1600 zł. Koszty ponoszone na mieszkanie to: czynsz – 329 zł miesięcznie, gaz – 110 zł miesięcznie, woda – 360 zł (za trzy miesiące), energia elektryczna – 150 zł (za dwa miesiące), telefon – 50 zł miesięcznie. Z kolei raty pożyczek i kredytów wynoszą łącznie 736,40 zł, ostatnio zaciągnięta pożyczka tzw. chwilówka – 500 zł, zaś dojazdy do pracy żony skarżącego to koszt co miesiąc ok. 300 zł. Z uwagi na brak wszystkich danych niezbędnych do rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku, wezwano go do dokonania uzupełnień poprzez wskazanie średnich miesięcznych wydatków na wyżywienie rodziny, odzież i obuwie dla dzieci, z tytułu korzystania przez wszystkich domowników z Internetu, wskazania celów, na realizację których zaciągnięte zostały wspomniane we wniosku zobowiązania i czy są one rzeczywiście spłacane. Wezwanie dotyczyło także przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy i jego żony. Odbiór przedmiotowego wezwania miał miejsce w dniu 1 lipca 2016 r. Do czasu rozpoznania wniosku nie została na nie udzielona żadna odpowiedź. Rozstrzygając żądanie strony zważono, co następuje: Prawo pomocy to instytucja mająca wyjątkowy charakter. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje bowiem zasada, że to strony ponoszą jego koszty, związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyraża ją art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Skoro więc to na stronie spoczywa obowiązek finansowania kosztów swojego udziału w danym postępowaniu, to tylko w rzeczywiście trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej możliwe jest odstąpienie od powyższej reguły. Ustawa procesowa – P.p.s.a. – jednoznacznie przy tym stanowi, że to wnioskujący o pomoc od Państwa winien wykazać, że okoliczności go dotyczące przemawiają za przychyleniem się do jego żądania. W przypadku prawa pomocy w częściowym zakresie, a zatem dotyczącym np. zwolnienia od kosztów sądowych (to stanowi przedmiot żądania strony w niniejszej sprawie) przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy w tym miejscu wskazać, że jeśli oświadczenie strony zawarte w jej wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego czy możliwości płatniczych, to istnieje możliwość wezwania jej o dodatkowe oświadczenie bądź (i) dodatkowe dokumenty. Instytucja takiego wezwania przewidziana jest w art. 255 P.p.s.a., służąc wnioskodawcy podaniu wszystkich informacji, które istotne są dla oceny zasadności jego wniosku. Jeśli jednak adresat takiego wezwania nie udzieli na nie żadnej odpowiedzi bądź też odpowiedź ta jest niepełna, to wówczas musi liczyć się z odmownym załatwieniem jego żądania. Tego rodzaju postawa strony świadczy bowiem o braku wykazania przez nią w dostateczny sposób, że spełnia którąś z ustawowych przesłanek prawa pomocy. Powyższe stanowisko nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, gdzie podkreśla się, że zgodnie z art. 243 P.p.s.a., sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że strona wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r. I FZ 525/08, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszego wniosku należy stwierdzić, że nie można było orzec o zwolnieniu P. K. od kosztów sądowych. Wymieniony został bowiem wezwany o przedstawienie dodatkowych informacji, jak też nadesłanie dodatkowych dokumentów, co miało służyć dokonaniu rzetelnej oceny jego wniosku. Skarżący wykazał się jednak zupełnie bierną postawą i nie udzielił na powyższe jakiejkolwiek odpowiedzi. Nie podał więc średniej miesięcznej wysokości wydatków na wyżywienie rodziny, z tytułu korzystania z Internetu, zakupu odzieży i obuwia, jak też nie wyjaśnił, czy faktycznie spłaca zaciągnięte zobowiązania. Poza tym, nie przedłożył też wyciągów z rachunków bankowych własnych i żony. Tym samym utrudnił dokonanie oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych, bowiem po odjęciu wszystkich dotychczas wskazanych we wniosku wydatków od dochodu rodziny pozostaje kwota ok. 2400 zł, która wydaje się być wystarczającą na pokrycie zarówno wydatków, o które zapytano stronę w wezwaniu, jak też kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Dlatego też wobec braku należytej współpracy z referendarzem sądowym, orzeczono o odmowie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Podstawę niniejszego orzeczenia stanowią art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.