II SA/Rz 636/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Maria Zarębska-Kobak Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. D. i S. D. - następcy prawnego S. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 1994 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1994 r. nr [...] oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 1993 r. nr [...]; II. stwierdza nieważność postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...] oraz postanowienia Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 1993 r. nr [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących A. D. i S. D. - następcy prawnego S. D. solidarnie kwotę 253 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt trzy złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 636/07 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] sierpnia 1994 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. i S. D. od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] czerwca 1994 r. utrzymano w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Jak wynika z akt administracyjnych, organ pierwszej instancji powołał jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 42 ust. 3, art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229/, § 59 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz. U. Nr 8, poz. 48/. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1993 r. Urząd Rejonowy w M. nakazał inwestorom D. i M. R. uzyskać pozwolenie na użytkowanie gnojownika i przedłożyć w tym celu niezbędne dokumenty. Tym samym przesądził o możliwości pozostawienia gnojownika usytuowanego przy istniejącym budynku inwentarsko-składowym. Decyzję tą otrzymali A. i S. D. i nie wnieśli odwołania. Inwestorzy zaś przedłożyli wymagane dokumenty, które stanowią podstawę do wydania pozwolenia na użytkowanie. Z dokumentów wynika, że gnojownik został wybudowany zgodnie z załączoną dokumentacją i nadaje się do użytkowania. Działka inwestora, na której znajduje się budynek inwentarsko-składowy jest bardzo mała. Zabudowania inwentarskie usytuowane są od strony działki skarżących. Użytkowanie części inwentarskiej obiektu związane jest z powstawaniem nieczystości i w związku z tym powstaje konieczność ich usuwania. Dotychczas nieczystości składowane były luzem na gruncie przy budynku inwentarskim od strony działki p.p. D. Powodowało to przenikanie nieczystości do gruntu. Wykonanie szczelnego gnojownika poprawiło znacznie warunki higieniczno-sanitarne składowania obornika. Gnojownik przylega do budynku inwentarskiego i usytuowany jest przy granicy działki S. M. oraz w odległości 2 m od granicy działki skarżących. Obok gnojownika usytuowany jest betonowy zbiornik na gnojówkę. Nie ma możliwości innego usytuowania gnojownika z uwagi na wielkość działki, na której znajduje się budynek inwentarsko-składowy oraz istniejące zainwestowanie działek sąsiednich /w szczególności studni/. Ponadto w tej sprawie pozytywnie wypowiedział się Terenowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] kwietnia 1993 roku. W odwołaniu od tej decyzji skarżący podkreślili naruszenie warunków technicznych, a w szczególności § 23 rozporządzenia z 1980 r. Zarzucają również, że organ swoimi decyzjami sankcjonuje samowolę budowlaną. Po jego rozpoznaniu organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne powołując okoliczności przytoczone przez organ I instancji. Decyzję tą zaskarżyli A. i S. D. wnosząc o jej uchylenie. W motywach skargi podnieśli różne okoliczności. Wśród nich to, że wyznaczony przez organ termin przedłożenia dokumentacji przez inwestorów do [...] lipca 1993 r. nie został dotrzymany. Poza tym skarżący podnoszą, że decyzją z dnia [...].10.1993 r. Urząd Rejonowy w M. wydał pozwolenie na tymczasowe użytkowanie gnojownika, która następnie została uchylona przez organ odwoławczy. Poza tym pozytywna opinia inspektora sanitarnego jest drugą opinią w sprawie, pierwsza z nich była negatywna. Nie jest też prawdą, że skarżący nie odwoływali się od decyzji nakładającej na inwestora obowiązki w celu doprowadzenia wybudowanego gnojownika do zgodności z prawem, ponieważ pismem z dnia [...] sierpnia 1993 r. wyjaśnili swoje stanowisko w tej sprawie. Mają też wątpliwości co do zgodności z pozwoleniem wykonania budynku gospodarczego, a w kwestii tej do chwili obecnej nie otrzymali odpowiedzi na pismo z [...].10.1992 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując okoliczności z uzasadnienia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych względów niż podnosi skarżący. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Zgodnie z tym przepisem sąd ten rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami skargi. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Organ prowadząc postępowanie administracyjne przyjął, że gnojownik został wybudowany przed dniem [...] stycznia 1995 roku. Wprawdzie brak jest ustaleń, z których wynikałoby bezspornie, kiedy dokładnie gnojownik został wybudowany, lecz podawane przez strony daty budowy dotyczą okresu przed dniem [...] stycznia 1995 r., zatem brak konkretnych ustaleń co do daty budowy nie ma wpływu na wynik sprawy. Na zasadzie przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane /Dz. U. tj. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016/ w sprawie mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Obowiązujące do 31 grudnia 1994 r. rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego /Dz. U. Nr 8, poz. 48/ stanowi w § 19 w zw. z § 9 ust. 5b, że na taką inwestycję wymagane jest pozwolenie na budowę. Zasady rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy określa przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane /Dz. U. Nr 38, poz. 229/. Wobec faktu, że nie zachodzi żadna z przewidzianych w tym przepisie okoliczności przepis art. 40 cyt. ustawy stanowi "w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 właściwy organ administracji państwowej wyda inwestorowi /.../ decyzję nakazującą wykonanie zmian /.../ niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami". Organ nakładając obowiązki na inwestora musi zbadać zgodność przedmiotowej inwestycji z przepisami obowiązującymi w tym czasie rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17, poz. 62/. Przepis § 23 ust. 4 cyt. rozporządzenia stanowi, że "na nieskanalizowanych terenach zabudowy związanej z gospodarstwami rolnymi i zabudowy jednorodzinnej dopuszcza się stosowanie szczelnych zbiorników do gromadzenia nieczystości ciekłych /.../ w odległości co najmniej 2 m od granicy działki. Organy obu instancji wydając decyzje podlegające kontroli Sądu badały jedynie odległość od granicy z działką nr 872 będącą własnością skarżących p.p. D. Faktycznie gnojownik został zlokalizowany w odległości 2 m od granicy z ich działką, natomiast organy w ogóle nie uwzględniły faktu, że gnojownik wybudowano w granicy z działką nr 871/2 wówczas własnością S. M., a obecnie G. D. Żaden z przepisów rozporządzenia o warunkach technicznych nie zawiera unormowania, z którego wynikałoby, iż zgodność z jego ustaleniami dotyczy wyłącznie tej ze stron, która to kwestionuje. Przepisy cyt. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych określają zasady lokalizacji budowli w ogóle. Zatem organ prowadząc ponownie postępowanie winien nałożyć na inwestora takie obowiązki zmian, których wykonanie zapewniłoby zgodność z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych co do odległości od granic wszystkich działek oraz od otworów okiennych lub drzwiowych w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi /§ 23 ust. 4 rozporządzenia/. W punkcie II swojego rozstrzygnięcia z dnia 6 marca 2008 r. Sąd stwierdził nieważność postanowień wydanych w trybie art. 106 k.p.a. przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 1993 r. oraz Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 1993 roku. Do zakresu działania Państwowego Inspektora Sanitarnego należy m. in. "opiniowanie /.../ lokalizacji inwestycji i dopuszczanie jej do użytkowania pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /Dz. U. Nr 12, poz. 49, z późn. zm./. Wobec tego wydane w trybie art. 106 k.p.a. postanowienie jest wydanym w granicach danej sprawy, a to uprawnia Sąd rozpoznający sprawę do jego kontroli na zasadzie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Postanowienie z dnia [...] listopada 1992 r., nr [...], w którym negatywnie zaopiniowano przedmiotową inwestycję, doręczone zostało stronom postępowania w dniu [...] grudnia 1992 roku. Pismem datowanym [...] stycznia 1993 roku /koperty brak/ inwestor M. R. zwrócił się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o zmianę postanowienia z dnia [...] listopada 1992 roku, które potraktowane zostało jak zażalenie na to postanowienie. Bezspornym jest, że postanowienie organu I instancji doręczone zostało inwestorowi w dniu [...] grudnia 1992 roku z prawidłowym pouczeniem o prawie do zażalenia w terminie 7 dni. Rozpoznanie zażalenia na postanowienie, które miało walor ostateczności jest naruszeniem ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych. Stanowi również rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. /in fine/. Na zasadzie przepisu art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono, że do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia Sądu decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na zasadzie przepisu art. 200 p.p.s.a.