II SA/Rz 641/16

WyrokWSA w Rzeszowie2017-01-27

Skład orzekający: Marcin Kamiński, Piotr Godlewski, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może odmówić przyznania zasiłku celowego na zakup opału, mimo formalnego spełnienia kryterium dochodowego, jeśli stwierdzi dysproporcję między deklarowanym dochodem a sytuacją majątkową wnioskodawcy, wskazującą na możliwość samodzielnego zaspokojenia potrzeb?
Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej może odmówić przyznania zasiłku celowego, nawet jeśli wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe, jeśli stwierdzi dysproporcję między deklarowanym dochodem a sytuacją majątkową, wskazującą na możliwość samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i wymaga od beneficjenta aktywnego wykorzystania własnych zasobów.
Stan faktyczny
Skarżący D. K. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na dysproporcję między deklarowanymi niskimi dochodami a posiadanym majątkiem (dom, samochód, udziały w spółce). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący w skardze do WSA zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego i tendencyjne podejście organów. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Marcin Kamiński Sędziowie WSA Piotr Godlewski /spr./ WSA Maciej Kobak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala- II SA/Rz 641/16 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi D. K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...], wydana w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] – podjętą na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: K.p.a.), art. 12 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm., dalej: u.p.s.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) - Wójt Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku D. K. z dnia [...] października 2015 r., odmówił przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału. Wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i postępowania wyjaśniającego ustalono, że D. K. prowadzi wraz z żoną J. oraz dwójką dzieci wspólne gospodarstwo domowe. Zamieszkują w domu jednorodzinnym, murowanym, o pow. 240 m², wyposażonym w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Rodzina posiada dobre warunki mieszkaniowe, w 2015 r. przeprowadzono remont. J. K. posiada samochód osobowy Renoult Clio z 2002 r. o wartości 8000 zł. Małżonkowie nie mają problemów zdrowotnych. Oboje zarejestrowani są w PUP. Rodzina korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłki rodzinne), które do 31 października 2015 r. wynosiły 183 zł, a od 1 listopada 2015 r. 207 zł. Rodzina deklaruje niski dochód, tj. 400 zł z prac dorywczych wnioskodawcy, które w całości przeznacza na alimenty dla dwójki dzieci z poprzedniego małżeństwa. J. K. posiada udziały w spółce "[...]" w Z. o wartości nominalnej 4 900 zł, w której od [...] lipca 2015 r. jest prezesem. Organ wskazał, że wprawdzie rodzina deklaruje niskie dochody, jednakże uznał, że zachodzi dysproporcja pomiędzy deklarowanymi dochodami a rzeczywistym stanem majątkowym wnioskodawcy, który posiada możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie. W odwołaniu od tej decyzji D. K. zawnioskował o jej uchylenie, nie zgadzając się ze stanowiskiem w niej wyrażonym. Zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie sytuacji majątkowej oraz zakwestionował twierdzenie organu, jakoby trwonił środki finansowe. Wyjaśnił, że wraz z żoną podejmują kroki by "wyjść z biedy" i nie korzystać z pomocy społecznej. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. SKO - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 12, art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że przedłożone akta sprawy wskazują, że rodzina wnioskodawcy spełnia kryterium do przyznania pomocy ze środków opieki społecznej; łączny jej dochód w dacie składania wniosku to 183 zł (w dacie wydawania decyzji 207 zł) uzyskiwany z tytułu wypłacanych zasiłków rodzinnych. SKO podało jednakże, że na mocy art. 12 u.p.s., w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić świadczenia. Wskazało także, że warunkiem niezbędnym do powstania uprawnienia do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej jest uprzednie wykorzystanie własnych środków, możliwości i przysługujących uprawnień. Pomoc państwa ma charakter subsydiarny. W związku z powyższym SKO uznało, że ustalony w sprawie stan faktyczny, w szczególności posiadanie domu o pow. 240 m² w którym w 2015 r. przeprowadzono remont, posiadanie i użytkowanie samochodu osobowego, ponoszenie znacznych wydatków na energię elektryczną (1 064,86 zł), wodę (485,36 zł), przedszkole (750 zł), posiadanie nieruchomości rolnej o pow. 625 i 866 m² na terenie Gminy [...], zakup 49 udziałów o wartości 4 900 zł w Sp. z o.o. "[...]" (adres spółki: [...]), wskazują, że wnioskodawca wraz z żoną są w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że wnioskodawca wraz z żoną korzystali z dofinansowania w ramach projektu POKL realizowanego przez GOPS w T. D. K. ukończył kurs zawodowy kierowcy kat. C i otrzymał świadectwo kwalifikacji zawodowej, natomiast J. K. ukończyła kurs w zakresie fryzjerstwa i odbyła staż zawodowy. Mimo uzyskania określonych kwalifikacji D. K. od dnia [...] kwietnia 2015 r. zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna. J. K. od dnia [...] lipca 2015 r. jest zaś prezesem Spółki "[...]" w [...] (w miejscu zamieszkania wnioskodawcy) i zgodnie z jej oświadczeniem, nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. W ocenie Kolegium posiadanie tylko samych udziałów w Spółce wskazuje, że rodzina wnioskodawcy posiada środki finansowe, których wysokość wskazuje na przekroczenie kryterium dochodowego warunkującego prawo do zasiłku celowego. Wyjaśniło nadto, że zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym i jego przyznanie nie jest prawnym obowiązkiem organu. Wykonywanie pracy dorywczej przez D. K. i działalność J. K. potwierdzają, że są oni w stanie przezwyciężyć trudną sytuację materialną i życiową rodziny, a posiadając zasoby finansowe (udziały w Spółce) nie zasługują na wsparcie z pomocy społecznej. W skardze na decyzję Kolegium złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie D. K. zarzucił brak rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i "tendencyjność w podejściu do jego osoby". Wyjaśnił, że dzięki pobieranemu zasiłkowi okresowemu mieli z czego żyć, jednakże jego wysokość nie jest na tyle duża, by mogli poczynić oszczędności. Dom w którym mieszkają zakupiony został w latach 90-tych ubiegłego wieku i obciążony jest licznymi zajęciami komorniczymi, które wpisane są do ksiąg wieczystych. Działki o których wspomina organ to nieruchomości na których posadowiony jest dom. Remont wykonał niewielkim kosztem i "własnym sumptem". Posiadany samochód ma obecnie 14 lat, a jego wartość nie przekracza 2 000 złotych. Nadto wyjaśnił, że majątek jaki posiadają, został nabyty kilkanaście lat temu. Koszty na jakie wskazuje organ to koszty poniesione w ciągu trzech ostatnich miesięcy. Rachunki za prąd płacone były zgodnie z prognozą zakładu energetycznego a nie faktycznym zużyciem. Opłaty za przedszkole to kwota 250 zł, a nie jak wskazał organ 750 zł miesięcznie. Skarżący zarzucił pobieżne przeanalizowanie jego sytuacji majątkowej. Wskazał, że środki na pokrycie udziałów w Spółce pochodziły z darowizny i stanowią majątek spółki, zaś organ nie uwzględnił zasad działania spółki z o.o., kosztów jej prowadzenia a także faktu, że na początku każdej działalności spółki nie przynosi ona zysków. Podkreślił, że przez wiele lat nie korzystał z pomocy ośrodka pomocy społecznej. Końcowo zawnioskował o uchylenie decyzji i orzeczenie, że przysługuje mu zasiłek. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli we wskazanym zakresie Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa, stąd skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę przyznania zasiłku celowego stanowi art. 39 u.p.s.; zgodnie z jego zapisem, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Przyznanie tego świadczenia uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w przypadku rodziny granicę wyznacza kwota 514 zł/osobę miesięcznie). Przyznanie tego zasiłku warunkowane jest także ogólnymi celami i zasadami korzystania z pomocy społecznej wyrażonymi w art. 3 u.p.s., w tym koniecznością dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3), jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Pomoc społeczna, zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. ma bowiem na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Konstrukcja tego przepisu wskazuje, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku wychodzenia z trudnej sytuacji życiowej, ale jednocześnie wymagają od niego aktywności w pokonywaniu trudności życiowych. Zawarte w art. 39 u.p.s. określenie "może być przyznany" świadczy o tym, że instytucja zasiłku celowego oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że organ administracji, mając na względzie ogólne zasady udzielenia wsparcia z pomocy społecznej, ma co do zasady swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy. Nie oznacza to dowolności, bowiem warunkowane jest dokonaniem w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych oraz wymogiem należytego i przekonującego uzasadnienia rozstrzygnięcia, tym bardziej, gdy wydawana decyzja nie uwzględnia żądania strony; znajduje to potwierdzenie w stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. I OSK 1950/10 stwierdził, że konstrukcja uznania administracyjnego nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia, jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek takiej odmowy. Rozstrzygnięcie takie nie może mieć więc charakteru dyskryminującego oraz powinno zostać oparte na jasnych i czytelnych, a więc poddających się kontroli kryteriach. Samo bowiem uznanie administracyjne nie podlega kontroli Sądu, skoro z woli ustawodawcy organy administracji publicznej zostały wyposażone w pewien zakres swobody decyzyjnej. Kontroli podlega natomiast sposób korzystania z tego uprawnienia. Wg przeprowadzonego w sprawie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowiącego stosownie do art. 106 ust. 4 u.p.s. ustawową przesłankę wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, skarżący zamieszkuje wraz z żoną i dwojgiem dzieci. Jako jedyny uzyskiwany przez nich dochód zostały wykazane zasiłki rodzinne w wysokości 183 zł miesięcznie, które od listopada 2015 r. wzrosły do kwoty 207 zł/m-c (w okresie poprzedzającym złożenie wniosku, tj. czerwiec – wrzesień 2015 r. był to także zasiłek okresowy w wysokości 820,50 zł). O ile okoliczności te z racji spełnienia kryterium dochodowego - wobec jednoczesnego wykazania niezbędnej potrzeby życiowej w postaci braku opału - mogłyby samoistnie uzasadniać skuteczne ubieganie się o przyznanie pomocy na jego zakup, nie sposób pominąć pozostałych ustaleń wywiadu środowiskowego oraz informacji pozyskanych w toku przeprowadzonego postępowania, które w ocenie organów finalnie zadecydowały o odmiennym rozstrzygnięciu. W niniejszej sprawie organy odmawiając przyznania zasiłku celowego powołały się bowiem na podstawę wynikającą z art. 12 u.p.s., zgodnie z którym w przypadku stwierdzonych przez pracownika socjalnego dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości, można odmówić przyznania świadczenia. U przyczyn takiego rozstrzygnięcia znalazły się dodatkowe ustalenia wskazujące, że skarżący wraz z żoną – mimo pozostawania bez pracy (obydwoje są zarejestrowani jako osoby bezrobotne) oraz prób ich aktywizacji zawodowej (sfinansowane kursy fryzjerstwa i kierowcy), od dłuższego czasu nie wykazują motywacji do podjęcia zatrudnienia, mimo że w ofercie PUP w [...] znajdują się stosowne propozycje (skarżący po krótkotrwałym podjęciu pracy w lipcu 2014 r. i zajęciu wynagrodzenia przez komornika nie podjął dalszego zatrudnienia, a dochody w kwocie 400 zł uzyskane jednorazowo we wrześniu 2015 r. z prac dorywczych przeznaczył na zapłatę alimentów na dzieci z poprzedniego małżeństwa). Jednocześnie na ich utrzymaniu pozostaje 2 dzieci, samochód oraz stosunkowo duży dom o pow. 240 m². Żona skarżącego w lipcu 2015 r. objęła udziały o wartości 4 900 zł (przy kapitale zakładowym 5 000 zł) w założonej Sp. z o.o. "[...]" z siedzibą w ich miejscu zamieszkania, której jest także prezesem. Zdaniem Sądu, na podstawie powyższych okoliczności organy prawidłowo oceniły sytuację materialno - bytową skarżącego, a wyciągnięte przez nie wnioski w pełni uzasadniały odmowę przyznania zasiłku celowego motywowaną stwierdzoną dysproporcją między udokumentowanym dochodem a sytuacją majątkową (finansową) rodziny oraz wynikającą z tego możliwością samodzielnego przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej (o ile taka w ogóle zachodzi). Nawet bowiem przyjmując za wiarygodne twierdzenia skarżącego o zawartych w wywiadzie środowiskowym nieścisłościach dotyczących deklarowanych przez niego płatności (m.in. względem wykazanej opłaty za przedszkole 750 zł – jako odnoszącej się do okresu 3 a nie 1 miesiąca i analogicznej sytuacji względem opłat za wodę – ok. 150 zł miesięcznie wobec wykazanej kwoty 485 zł, a także rachunku za energię elektryczną na kwotę 1064 zł – jako odnoszącej się do zużycia prognozowanego a nie rzeczywistego), trudno uznać, że jedynym źródłem utrzymania 4-osobowej rodziny (nawet tylko przy założeniu ponoszenia ograniczonych do niezbędnego minimum wydatków na zakup żywności, opłat za tzw. media, kosztów utrzymania samochodu - nie licząc innych doraźnie występujących) mogą być pobierane świadczenia rodzinne (zasiłki) w kwocie 217 zł miesięcznie, chociażby nawet powiększone w okresie od czerwca do września 2015 r. o zasiłek okresowy w wysokości 820 zł, zwłaszcza że jak oświadczył skarżący w treści skargi, wraz z żoną regulują na bieżąco swoje zobowiązania. Sytuacja taka jest obiektywnie niemożliwa, zwłaszcza że jak wskazano już powyżej oraz co potwierdzają akta administracyjne sprawy, skarżący z żoną - odpowiednio od kwietnia i marca 2015 r. – pozostają zarejestrowani jako bezrobotni bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Abstrahując od deklarowanych źródeł pochodzenia środków na pokrycie przez żonę skarżącego udziałów w zakładanej Spółce (darowizna od brata) czy opłacenie rachunku za energię elektryczną (pożyczka od babki żony), wątpliwości te dodatkowo pogłębia fakt przeprowadzenia przez skarżącego w 2015 r. remontu domu (odnowienie ścian, wykonanie balustrady przy schodach oraz wysypanie podwórka kamieniem), co nawet przy założeniu osobistego wykonywania związanych z tym prac, niewątpliwie wymagało nakładów finansowych na zakup potrzebnych materiałów. Skarżący z żoną nie wykazali przy tym źródeł finansowania ponoszonych wydatków. Mimo wyraźnych żądań organu I instancji, uchylili się też od udokumentowania kondycji finansowej Spółki, deklarując, że nie przynosi ona żadnych dochodów a piastowanie stanowiska jej prezesa nie wiąże się ani z zatrudnieniem, ani z wynagrodzeniem. Takie stanowisko skarżącego i jego żony nie mogło spotkać się z aprobatą organów, które wobec obiektywnych okoliczności wskazujących na posiadanie nieujawnionych źródeł dochodów, zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanego zasiłku celowego, uznając, że w ramach własnych możliwości jest w stanie pokonać występujące trudności. Prawidłowość takiego stanowiska odzwierciedla m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 czerwca 2014 r. IV SA/Gl 839/13; wskazano w nim, że z brzmienia przepisu art. 12 u.p.s. wynika, że wykazana dysproporcja między deklarowaną wysokością dochodu a rzeczywistą sytuacją majątkową ma być tego typu, że osoba jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe. Zatem istotą wykazania występowania wskazanej dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z innym wyrokiem tego Sądu (z dnia 6 czerwca 2008 r. IV SA/Gl 13/08), istotą wykazania występowania dysproporcji jest to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia jest w stanie samodzielnie zaspokajać swoje niezbędne potrzeby, pomimo spełnienia formalnych wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Rozwiązywanie trudnej sytuacji życiowej, to również podejmowanie działań w celu jej przezwyciężenia, takich jak - przyjęcie proponowanej pracy i aktywizacja zawodowa. Wyraźnego zwrócenia uwagi w związku z tym wymaga, że zasiłek celowy został przewidziany jako forma wsparcia dla osób, które samodzielnie bądź przy pomocy innych osób (m.in. członków rodziny) nie mogą zaspokoić niezbędnych potrzeb życiowych, tzn. bez własnej winy utraciły wszelką możliwość podjęcia jakichkolwiek działań w celu poprawy własnego bytu, narażając się wręcz na zagrożenie egzystencji; z wymienionych wyżej względów takich okoliczności względem skarżącego nie stwierdzono. W tym zakresie Sąd przede wszystkim nie podziela zawartego w skardze twierdzenia, że "na początku działalności każdej spółki nie przynosi ona zysków". Jeżeli w rozpatrywanym przypadku tak faktycznie było, należało to zgodnie z żądaniem organów odpowiednio udokumentować; brak tego przemawia za uznaniem odmiennym. Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej nie jest przy tym prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej, tym bardziej, gdy osoba wnioskująca nie wykazuje dostatecznej woli współpracy z nimi w zakresie ustalenia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, finansowej, rodzinnej czy zdrowotnej, a więc co do kwestii decydujących o przyznaniu świadczenia i jego rozmiarze. Nie jest bowiem tak, że samo spełnienie kryterium dochodowego jest wystarczające do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego, gdyż pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania beneficjenta udzielanej pomocy. Sytuacja finansowa i materialna skarżącego z pewnością nie odpowiada tej, która jest przez niego deklarowana. Bez wątpienia dysponuje on środkami, których z sobie wiadomych powodów nie chce organom ujawnić, a o czym świadczy ponoszenie bieżących kosztów utrzymania, względem których całkowicie nieadekwatne pozostaje wysokość pobieranych zasiłków rodzinnych. Skoro ustawowym obowiązkiem organu przy rozpatrywaniu wniosku o pomoc społeczną jest ustalenie rzeczywistych dochodów i sytuacji materialnej wnioskodawcy, jego niezastosowanie się względem tych wymogów w sytuacji, gdy okoliczności potwierdzają, że kształtuje się ona odmiennie niż jest to deklarowane we wniosku, uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia w trybie art. 12 u.p.s. Nie zachodzi bowiem w takiej sytuacji podstawowa przesłanka udzielenia pomocy ze środków publicznych, zgodnie z którą każda osoba ma najpierw obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Mając także na uwadze jednoczesne wystąpienie D. K. ze skargą na decyzję odmawiającą przyznania mu z tych samych przyczyn zasiłku okresowego (sprawa sygn. akt II SA/Rz 642/16) podkreślić wyraźnie należy, że pomoc przyznawana na podstawie u.p.s. - bez względu na rodzaj świadczenia - ma charakter jedynie przejściowy i nie może zamieniać się w stałe lub długotrwałe źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Tym bardziej nie może też prowadzić do nieuzasadnionego rzeczywistymi potrzebami przyznawania świadczeń osobom, które nie wywiązały się z obowiązku współdziałania z organem udzielającym pomocy i/ lub których sytuacja materialna wprost wskazuje, że nie należą one do kręgu osób, które takiego wsparcia rzeczywiście potrzebują. Przyznanie zatem w opisanej sytuacji skarżącemu wnioskowanego świadczenia byłoby całkowicie sprzeczne z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności); por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2015 r. I SA/Wa 2367/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2014 r. II SA/Po 1226/13, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 lutego 2014 r. III SA/Kr 1062/13. W tym kontekście powołane w skardze argumenty należy ocenić wyłącznie jako nieuzasadnioną polemikę skarżącego z prawidłowym stanowiskiem organów, które dokonały właściwych ustaleń faktycznych i zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazały i wyjaśniły też podstawy faktyczne i prawne podjętych rozstrzygnięć, którym nie można zarzucić dowolności. Na ich podstawie zasadnie przyjęły, że ustalone okoliczności z przyczyn obiektywnych czyniły niemożliwym uwzględnienie wniosku, a sfinansowanie wskazanej potrzeby (zakupu opału) jest możliwe w ramach własnych możliwości finansowych skarżącego, zwłaszcza że pozostaje to zbieżne z przedmiotem działalności Spółki w której jego żona ma większość udziałów i którą zarządza, co zapewne stwarza również dodatkowe szanse dostosowania uregulowania należności w zależności od aktualnych możliwości finansowych. Mając powyższe na uwadze - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło