II SA/Rz 646/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Maria Mikolik WSA Piotr Godlewski Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 26 marca 2025 r. nr SKO.4110/105/2024 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej – skargę oddala – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (SKO), decyzją z 26 marca 2025 r. nr SKO.4110/105/2024, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 29 października 2024 r. w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, w podstawie prawnej powołując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." w zw. z art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 2d i art. 64 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1238), określanej w dalszej części jako "u.p.s." Wskazaną decyzją Organ I instancji w pkt 1. ustalił S. C. (dalej także: "Skarżący") opłatę za pobyt syna S.1 C. w Domu Pomocy Społecznej [...] w [...]: - od 1 kwietnia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w wysokości: 216,53 zł, - od 1 stycznia 2024 r. do 30 marca 2024 r. w wysokości: 366,53 zł, - od 1 kwietnia 2024 r. do 31 lipca 2024 r. w wysokości: 684,49 zł, - od 1 sierpnia 2024 r. w wysokości: 468,65 zł. Natomiast w pkt 2. decyzji Wójt odmówił Skarżącemu całkowitego zwolnienia z ponoszenia powyższych opłat. Wójt ustalił, że S. C.1 od lutego 2023 r. przebywa w Domu Pomocy Społecznej [...] w [....]. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca takiego domu od 1 kwietnia 2023 r. wynosi 6049 zł, a to zgodnie z zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 marca 2023 r. (opublikowanym w dniu [...] marca 2023 r.) w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie miasta [...]. Natomiast średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca we wskazanym domu pomocy społecznej od 1 kwietnia 2024 r. wynosi 7035 zł, zgodnie z zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 marca 2024 r. (opublikowanym w dniu [...] marca 2024 r.) w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej na terenie miasta [...]. Od kwietnia do grudnia 2023 r. S. C. ponosił odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 1 932,92 zł miesięcznie (2.761,32 zł x 70%), od stycznia do marca 2024 r. w wysokości 1 827,92 zł miesięcznie, natomiast od kwietnia 2024 r. ponosi odpłatność w wysokości 1 950,56 zł miesięcznie. Dochód mieszkańca domu pomocy społecznej nie wystarcza więc na pokrycie całości kosztów pobytu, w związku z tym konieczne stało się obciążenie osób zobowiązanych. Organ I instancji ustalił też, że S. C.1 jest kawalerem zaś osobami obwiązanymi do wnoszenia opłaty za jego pobyt w domu pomocy społecznej są jego rodzice tj. M. C. oraz Skarżący, który prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszka w domu, który jest własnością krewnego - użytkuje jego część na podstawie umowy użyczenia. Źródłem Jego utrzymania była emerytura w wysokości 2 928,69 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł. Skarżący świadczył alimenty na rzecz syna w wysokości 600 zł miesięcznie. Jego dochód po pomniejszeniu o kwotę tych alimentów wynosił więc 2 544,53 zł od marca do listopada 2023 r. Od grudnia 2023 r. zmieniła się sytuacja finansowa Skarżącego, bowiem wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 7 grudnia 2023 r. kwota alimentów na rzecz syna została zmniejszona i od wskazanego ostatnio okresu wynosi 450 zł miesięcznie. W związku z tym, dochód po pomniejszeniu o kwotę alimentów to 2 694,53 zł w okresie od grudnia 2023 r. do lutego 2024 r. Z przeprowadzonego w dniu 3 czerwca 2024 r. wywiadu środowiskowego wynika, że Skarżący uzyskiwał emeryturę w wysokości 3 246,65 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł, a zatem dochód po pomniejszeniu o kwotę alimentów od marca do czerwca 2024 r. wynosił 3 012,49 zł. Od lipca 2024 r. ponownie zmieniła się sytuacja finansowa Skarżącego, bowiem utracił On prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, który miał przyznany z uwagi na posiadane orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności Aktualnie posiada natomiast orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dochód po pomniejszeniu o kwotę alimentów od 1 lipca 2024 r. wynosi zatem 2 796,65 zł. Organ podkreślił, że ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej to 776 zł. Ze względu na to, że posiadany dochód dla osoby samotnie gospodarującej przekracza kwotę 300% kryterium ustawowego Skarżący jest zobowiązany do ponoszenia odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Organ rozważył także możliwość zwolnienia Skarżącego od ponoszenia ustalonej odpłatności mając na uwadze, że dotyczy to sytuacji, gdy występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Zaznaczył, że Skarżący wielokrotnie informował, że nie będzie ponosił odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej i podkreślał, że płaci na syna alimenty. Wskazywał również na swoją sytuację zdrowotną oraz niepełnosprawność. W ocenie Organu, pozostawanie w leczeniu nie jest jednak jednoznaczne z ponoszeniem wydatków na ten cel. W aktach sprawy znajduje się jedna faktura za zakupione leki na kwotę 91,19 zł. Większość leków jest natomiast refundowanych, zatem ich zakup nie stanowi dla Skarżącego znaczącego obciążenia finansowego. Nie pokrywa On również innych kosztów leczenia, bowiem nie leczy się w prywatnych placówkach służby zdrowia, a na wizyty kontrolne nie dojeżdża do odległych miejscowości, stąd też nie ponosi znaczących wydatków na dojazdy (np. zakup paliwa). Organ odniósł się też do wskazywanych przez Skarżącego wysokich kosztów związanych z utrzymaniem domu podnosząc, że bieżących wydatków codziennego utrzymania nie można traktować jako uzasadnioną okoliczność, bowiem należą one do zobowiązań związanych z codziennym funkcjonowaniem. Z kolei, wskazywane przez Skarżącego koszty remontu domu powinny spoczywać na właścicielu (np. naprawa dachu), a Skarżący jedynie mieszka tam na podstawie umowy użyczenia. Wójt zaznaczył też, że obowiązek wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznym obowiązkiem powstałym z chwilą przyjęcia mieszkańca do domu pomocy społecznej. Realizacja tego obowiązku ma na celu pokrycie kosztów utrzymania mieszkańca w tej placówce, która zapewnia całodobową opiekę. Organ zauważył też, że rozpatrując wniosek dotyczący całkowitego zwolnienia osoby obowiązanej z ponoszenia odpłatności ma obowiązek wzięcia pod uwagę także potrzeby innych osób wymagających pomocy oraz dbać o finanse gminy. Od wydanej decyzji Skarżący złożył odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez nie zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 64 u.p.s. i brak zwolnienia Go z ponoszenia opłat za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji w całości oraz w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie zwolnienia z powyższej opłaty, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji. Skarżący podniósł, że posiada niewielki dochód. Rachunki związane z utrzymaniem domu, wydatki na wyżywienie, lekarstwa i paliwo oraz alimenty powodują, że nie jest w stanie pokryć należności, ponieważ nie ma wystarczających środków finansowych. Dodatkowo, nie pobiera już zasiłku pielęgnacyjnego, a koszty utrzymania zwiększyły się wraz z inflacją. Nie ma natomiast rodziny, która mogłaby Go wesprzeć w utrzymaniu. Większość środków finansowych przeznacza na zdrowie. SKO w Rzeszowie, wskazaną decyzją z dnia 26 marca 2025 r., utrzymało w mocy skarżoną decyzję Organu I instancji. Zacytowało brzmienie unormowań ustawy o pomocy społecznej dotyczących opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, po czym podniosło, że wynika z nich krąg podmiotów, na jakie ustawodawca nałożył - obok samego mieszkańca - obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej (tj. małżonek, zstępni oraz wstępni). Nadto, ustawodawca wskazał zawarcie umowy jako podstawowy tryb zobligowania zobowiązanych do pokrywania tych opłat. Dopiero przy negatywnej postawie osób zobowiązanych, przejawiającej się odmową podpisania umowy, organ może wydać decyzję, w której określi wysokość opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. Skarżący podpisania takiej umowy odmówił. Zaktualizowała się więc potrzeba wydania decyzji ustalającej wysokość tej opłaty. Kolegium zaznaczyło, że dokonane przez Organ I instancji wyliczenia znajdują potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, zresztą Skarżący ich nie kwestionuje. Odnosząc się do kwestii zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłaty SKO powołało art. 64 u.p.s., wedle którego, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej można z niej zwolnić częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Kolegium podzieliło stanowisko Wójta o braku podstaw do zastosowania takiego zwolnienia wobec Skarżącego. Podkreśliło, że organ rozpoznający prośbę o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce nie ma obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Warunkiem skorzystania przez stronę ze zwolnienia jest nie tylko wystąpienie sytuacji uzasadniającej tego rodzaju postępowanie, ale sytuacji szczególnie to uzasadniającej, a zatem wyjątkowej. Wniosek o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej jest de facto wnioskiem o udzielenie pomocy ze środków publicznych. Udzielenie takiego zwolnienia skutkuje bowiem przerzuceniem na gminę, a więc na ogół społeczeństwa, ciężaru ponoszenia tego rodzaju kosztów. Środki publiczne przeznaczane na udzielanie świadczeń z pomocy społecznej są ograniczone, a zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przekłada się na zakres pomocy udzielanej najbardziej potrzebującym. Zdaniem Kolegium, Wójt zasadnie przyjął, że wydatki związane z codziennym funkcjonowaniem pozostają bez wpływu na ocenę przesłanek zwolnienia z przedmiotowych opłat, gdyż nie podlegają odliczeniu od dochodu. Jeśli zaś chodzi o kwestie związane ze stanem zdrowia, to Skarżący na podstawie wydanego w dniu 5 czerwca 2024 r. orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Podkarpackim został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia wynika, że do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobą z naruszoną sprawnością organizmu, zdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Stan zdrowia Skarżącego musiał więc ulec poprawie, skoro stopnień jego niepełnosprawności jest aktualnie oceniany przez uprawnione zespoły orzekające jako "lżejszy". Jeśli natomiast chodzi o koszty leczenia, to nie są one nadmierne. Do odwołania dołączono kserokopie czterech faktur na zakup leków i innych środków medycznych (z czego jedna wystawiona w 2023 r. na kwotę 281,44zł, a trzy w 2024 r. na łączną kwotę 513,37 zł.), przy czym nie sposób stwierdzić które z tych zakupów mają charakter incydentalny, a które są związane z leczeniem przewlekłych chorób Skarżącego. Nie wykazał On zaś faktu ponoszenia innych kosztów leczenia. Z kolei, koszty energii elektrycznej, poboru wody i odprowadzania ścieków to koszty zwykłego, bieżącego utrzymania i z całą pewnością nie mogą kwalifikować sytuacji Skarżącego jako przypadku szczególnie uzasadnionego. Również okoliczność spłaty zaciągniętych pożyczek nie może stanowić podstawy do przerzucenia ciężaru opłat za pobyt w DPS Jego syna na gminę. S. C. złożył na decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie uznając ją za niesłuszną. Zwrócił uwagę, że ma 75 lat. Jego stan zdrowia wcale się nie poprawił, a pogorszył. Mieszka samotnie w starym domu, który wymaga ciągłych remontów i napraw. Stałych napraw wymaga także stary samochód, którego jest posiadaczem. Starość i choroba postępuje, a w związku ze wzrostem inflacji rosną także koszty Jego utrzymania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna stanowi jeden z dopuszczalnych przedmiotów kontroli sądowej. Odbywa się ona według kryterium zgodności z prawem, czego wymaga art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Chodzi zarówno o zgodność z przepisami proceduralnymi, jak i materialnoprawnymi. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia przedmiotu kontroli (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przy czym - stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. - rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy powołaną w niej podstawą prawną. Z mocy art. 135 P.p.s.a. może zaś zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Natomiast, w razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a.). W niniejszym postępowaniu Sąd badał legalność decyzji SKO w Rzeszowie utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy [...], która ustalała Skarżącemu opłatę za pobyt Jego syna w domu pomocy społecznej. Jak stanowi art. 60 ust. 1 u.p.s, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny zasadniczo do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, który to koszt w przypadku domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. Natomiast zasady ponoszenia takiej odpłatności, a zatem podmioty zobowiązane oraz wysokość określa art. 61 u.p.s. Przepis ten przewiduje więc, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Jeśli zaś chodzi o wielkość opłaty, to w przypadku podmiotu wymienionego we wskazanym ust. 1 pkt 2, gdy jest to osoba samotnie gospodarująca, której dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego takiej właśnie osoby, opłata musi być ustalona w taki sposób, aby kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie była niższa niż 300% tego kryterium. Zasadą, która wynika z brzmienia art. 61 ust. 2 pkt 2 i ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. jest, iż kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Natomiast w przypadku odmowy przez te osoby zawarcia tego rodzaju umowy, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ właściwej gminy, który obowiązany jest uwzględnić ograniczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 2 (tj. maksymalną wielkość opłaty), jak i te wynikające z art. 103 ust. 2 (a zatem dochody i możliwości zobowiązanego). Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy podnieść, że osobą skierowaną i umieszczoną w domu pomocy społecznej jest S. C.1 tj. syn Skarżącego. Przebywa on w takiej placówce od lutego 2023 r. Jak wynika z akt sprawy, źródłem jego utrzymania jest renta socjalna wraz ze świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (1945,48 zł) oraz zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł). Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca DPS, w którym przebywa wymieniony to od 1 kwietnia 2023 r. kwota 6049 zł, natomiast od 1 kwietnia 2024 r. kwota 7035 zł, zgodnie ze stosownymi zarządzeniami Prezydenta Miasta [...], wskazanymi przez Organ I instancji w uzasadnieniu wydanej decyzji. Tym samym, uzyskiwany przez S. C.1 dochód nie pozwala na pokrycie w całości kosztów jego pobytu we wskazanej placówce. W takiej zaś sytuacji, w świetle zacytowanego art. 61 ust. 1 u.s.p., do pokrycia wymaganej należności zobowiązane są w dalszej kolejności osoby wymienione w pkt 2, a zatem w niniejszej sprawie wstępni. Wstępnymi takimi w przypadku S. C.1 są jego matka M. C. oraz ojciec czyli Skarżący. W tym miejscu zauważenia wymaga, że Organ I instancji podjął próby zawarcia ze Skarżącym umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., jednak nie przyniosły one pozytywnego rezultatu. Skarżący kilkukrotnie odmawiał jej zawarcia, wskazując na swoja trudną w Jego ocenie sytuację. Powyższe upoważniało do decyzyjnego określenia wielkości opłaty wymaganej za pobyt S. C.1 w domu pomocy społecznej od jego ojca tj. Skarżącego. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy [...] przedstawił w sposób szczegółowy jak zmieniała się sytuacja materialna Skarżącego w okresie, którego decyzja ta dotyczy. Podał więc wielkość dochodu, jaki Skarżący w czasie tym uzyskiwał, jak też obliczył kwotę należnej opłaty, przy wzięciu pod uwagę ograniczenia wynikającego z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. dotyczącego tego, by kwota dochodu pozostającego Skarżącemu po wniesieniu opłaty nie była niższa niż 300 % kryterium osoby samotnie gospodarującej (które to kryterium wynosiło 776 zł). Podkreślenia wymaga, że obliczeń tych Skarżący nie kwestionował w toku całego postępowania. Nie podniósł w tym zakresie zarzutu w odwołaniu od rozstrzygnięcia Organu I instancji, jak też w złożonej skardze. Dlatego też Sąd uznał za zbędne przytaczanie ustaleń Wójta w tym zakresie, zwłaszcza, że zostały one już powołane w części wstępnej niniejszego uzasadnienia. Sporna w sprawie jest natomiast kwestia odmowy zwolnienia Skarżącego z ponoszenia przedmiotowej opłaty. Możliwość taką przewiduje art. 64 u.p.s., wymieniając dopuszczalne w tym zakresie odstępstwa. W rozpoznawanej sprawie rozważane było ewentualne zaistnienie przesłanki z pkt 2, którą stanowią uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroby, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Niewątpliwie jest to przesłanka o charakterze dość ogólnym, mimo wymienienia w niej konkretnych zjawisk, i wymagająca poczynienia konkretnych rozważań co do jej ewentualnego zaistnienia w konkretnym wypadku. Z pewnością uzasadnione okoliczności, o których mowa w powołanym przepisie winny mieć charakter obiektywny, wyjątkowy i nadzwyczajny. Przy ocenie ich wystąpienia należy mieć na względzie funkcjonującą na gruncie rozwiązań prawnych ustawy o pomocy społecznej zasadę pomocniczości, zgodnie z którą wsparcie, przyznawane jest tylko wówczas, gdy jego adresat nie jest w stanie przy wykorzystaniu własnych możliwości zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Nieuzasadnione zwolnienie z ponoszenia przedmiotowej opłaty byłoby więc sprzeczne ze wskazaną zasadą pomocniczości, bowiem przerzucałoby na jednostki samorządu terytorialnego, a zatem na ogół obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych (art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 u.p.s.). Dlatego też, przy rozpatrywaniu wniosku o zwolnienie od opłaty za pobyt w dps organ winien mieć na uwadze słuszny interes wnioskodawcy, ale także interes społeczny. Regułą jest bowiem, że obowiązki wskazanych w ustawie osób bliskich winny wyprzedzać obowiązek określonej jednostki samorządu terytorialnego. Jak już zaznaczono, zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej to możliwość, o której zastosowaniu decyduje organ. Oznacza to, że zapadła w tym zakresie decyzja ma charakter uznaniowy. Organ ma tym samym możliwość wyboru takiego sposobu rozstrzygnięcia, które w warunkach sprawy uznaje za najwłaściwsze. Powyższe determinuje z kolei zakres sądowej kontroli takiego aktu, która de facto sprowadza się do oceny, czy jego wydanie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, a zatem z zachowaniem procedury administracyjnej. W szczególności chodzi o to, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało przeprowadzeniem niezbędnych dowodów, a zatem, czy zebrano pełny materiału dowodowy i ustalono stan faktyczny sprawy na jego podstawie. Skoro bowiem prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i co do zasady nie może być zakwestionowany przez sąd. Podważenie takiego uznaniowego rozstrzygnięcia możliwe jest tylko wówczas, kiedy rozpoznający sprawę organ przekroczył granice takiego uznania, a wydane przez niego rozstrzygnięcie ma w istocie charakter dowolny. Jest tak wtedy, gdy organ nie zgromadził istotnych dla sprawy dowodów czy też, gdy nie dokonał ich wyczerpującej oceny (por wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21.12.2021 r. II SA/Kr 1153/21). Mając powyższe na względzie należy podnieść, że rozpoznające niniejszą sprawę Organy dokonały prawidłowej analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i materialnej Skarżącego i nie naruszając granic uznania administracyjnego orzekły o odmowie zwolnienia Go z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt Jego syna w domu pomocy społecznej. W toku postępowania ustalono bowiem jakim dochodem dysponował Skarżący w istotnym dla sprawy okresie czasu. Przeprowadzone wywiady środowiskowe zawierają kwoty ponoszonych przez Niego wydatków. Nadto, wzięto pod uwagę także przedłożone przez Stronę dokumenty w postaci faktur za zakupione lekarstwa oraz faktur związanych z utrzymaniem domu. Organ tak pierwszej, jak i drugiej instancji przedstawił powody, dla których wnioskowane zwolnienie nie jest możliwe. Wskazano więc, że alimenty na rzecz syna Skarżącego zostały odliczone od Jego dochodu, który następnie oceniano przy analizie zasadności zwolnienia. Podkreślono też, że niepełnosprawność czy pozostawanie w leczeniu nie jest równoznaczne z ponoszeniem na ten cel wydatków. Zwrócono uwagę, że w aktach postępowania przed Organem I instancji znajduje się tylko jedna faktura na zakup lekarstw opiewająca na kwotę 91,19 zł, zaś do odwołania dołączono oprócz niej jeszcze trzy inne, co daje łączną kwotę 513,37 zł. Przy czym podkreślono, że nie jest jasne, które z tych zakupów mają charakter incydentalny, a które są związane z leczeniem przewlekłych chorób Skarżącego. Poza tym, zakup części leków jest refundowany, co zmniejsza obciążenie finansowe w tym zakresie. Skarżący nie leczy się też w prywatnych placówkach służby zdrowia i nie dojeżdża do lekarzy w odległych miejscowościach, a zatem nie ponosi znacznych wydatków z tym związanych. Podniesiono, że wydatki łączące się z codziennym funkcjonowaniem nie podlegają odliczeniu od dochodu i pozostają bez wpływu na ocenę przesłanek zwolnienia z przedmiotowej opłaty. Koszty remontu domu winny zaś spoczywać na właścicielu domu, którym Skarżący nie jest, bowiem korzysta z niego na postawie umowy użyczenia. Zaznaczono także, iż środki publiczne przeznaczane na udzielanie świadczeń z pomocy społecznej są ograniczone, a zwolnienie z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przekłada się na zakres pomocy udzielanej najbardziej potrzebującym. Uwzględniono, że Skarżący był osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a obecnie Jego stopień niepełnosprawności to umiarkowany. Wskazano, że okoliczność spłaty zaciągniętych pożyczek nie może stanowić podstawy do przerzucenia ciężaru opłat za pobyt w dps na gminę. Podniesioną wyżej argumentację należy uznać za logiczną. Jest ona szeroka i spójna. Dlatego też trudno przyjąć, by Organy obu instancji wydając orzeczenie o odmowie zwolnienia z opłaty za pobyt syna Skarżącego w dps naruszyły zasady wynikające z regulacji zawartej w art. 64 u.p.s. Przedstawiły bowiem powody, dla których zwolnienie takie byłoby w warunkach sprawy nieuzasadnione, a motywom tym trudno odmówić racjonalności. Skarga zaś w istocie nie określa naruszenia prawa, lecz stanowi jedynie wyraz niezadowolenia z zapadłych rozstrzygnięć. Wobec powyższego należało przyjąć, że kwestionowane w sprawie decyzje są zgodne z prawem i skargę oddalić, o czym orzeczono w oparciu na art. 151 P.p.s.a.