II SA/Rz 647/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Małgorzata Wolska Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E.L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] o odmowie przyznania E. L. uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną powołał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 – 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371, ze zm., zwanej dalej ustawą o kombatantach). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że E. L. wystąpił o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie karnym w miejscowości H. w N. w czasie II wojny światowej. Podał, że pomiędzy 1941 a 1945 rokiem był wywieziony na roboty przymusowe do N., a następnie prze 8 miesięcy był osadzony w obozie karnym W H., a potem przez 1 miesiąc w hitlerowskim więzieniu. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania uprawnień kombatanckich, uznając, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie, że E. L. w latach 1940 -1945 podlegał represjom określonym w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach. Natomiast okoliczność deportacji do pracy przymusowej nie stanowi tytułu do nabycia uprawnień kombatanckich. Organ naprowadził, że E. L. decyzją dnia [...] sierpnia 1997 r. uzyskał świadczenie pieniężne przewidziane w art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z dnia 23 lipca 1996 r.). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. L. wyraził swoje niezadowolenie z powyższej decyzji, nie wskazując nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie decyzji. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ powołał art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się również do osób, które przebywały z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie, że E. L. podlegał represjom określonym w powołanym przepisie, bowiem nie przedłożył on wiarygodnych dowodów na okoliczność swojego pobytu w obozie karnym w miejscowości H., czy też w innych miejscach odosobnienia. Ubiegając się natomiast o świadczenie z tytułu deportacji do pracy przymusowej w innym postępowaniu , wnioskodawca wskazał, że w okresie od [...] marca 1941 r. do [...] kwietnia 1945 r. przebywał na terytorium III Rzeszy na pracach przymusowych, przedkładając na tę okoliczność szereg dokumentów. Nie wspomniał natomiast o pobycie w obozie karnym w H. ani o miesięcznym pobycie w więzieniu hitlerowskim po ucieczce z obozu. Organ uznał, że zainteresowany przedstawił dwa odmienne życiorysy dla potrzeb konkretnego postępowania administracyjnego. W ocenie organu zainteresowany ubiegając się w 1997 r. o świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej nie mógł nie wspomnieć o tak traumatycznym wydarzeniu, jakim był pobyt w obozie karnym w H., czy niemieckim więzieniu. Nadto zainteresowany wyraźnie wskazał, że w latach 1941 do 1945 przebywał na robotach przymusowych w gospodarstwie A. H.. Organ powtórzył jak we wcześniejszej decyzji z dnia [...] maja 2009 r., że oświadczenia świadków W. L. i J. P. nie są wiarygodne, bowiem osoby te nie były bezpośrednimi świadkami pobytu E. L. w obozie karnym w N. W konkluzji uznał, że brak jest podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu . Decyzję tę zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie E. L. wyrażając swoje niezadowolenie z wydanego orzeczenia i zarzucając organowi "gabinetowe" i zbyt biurokratyczne podejście do sprawy. Powtórzył, że przebywał w obozie w N. przez kilka miesięcy z którego następnie uciekł, a kolejno został zatrzymany przez Gestapo i osadzony na miesiąc w więzieniu. Skarżący żąda przyznania uprawnień od chwili przejścia na emeryturę. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na przyczyny wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2). Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przypadku decyzji, Sąd może ją uchylić lub stwierdzić jej nieważność wyłącznie w okolicznościach określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wymienionych wyżej wad i uchybień nie zawiera. Przepisy powołanej na wstępie ustawy o kombatantach stosuje się także w zakresie przyznania uprawnień kombatanckich dla osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami takimi w rozumieniu tej ustawy są m. in. okresy przebywania w miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, o czym stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o kombatantach. Skarżący domagał się przyznania uprawnień kombatanckich uwagi na przebywanie w obozie karnym w Niemczech w miejscowości Horda przez 8 miesięcy, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b. ustawy o kombatantach. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wywodzi, że E. L. nie spełnia wymogów wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, bowiem nie przedstawił dowodów potwierdzających fakt przebywania w obozie. Złożonych w sprawie oświadczeń W. L. i J. P. nie można uznać za wiarygodne, gdyż nie byli oni bezpośrednimi świadkami pobytu skarżącego w obozie karnym. Stanowisko organu w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego jest słuszne. Organ prowadzący postępowanie administracyjne uzyskuje informacje o istnieniu lub nieistnieniu danych faktów na podstawie dowodów. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. dowodem może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Postępowanie dowodowe w przypadku ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich reguluje też art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, który dla przyznania takich uprawnień wymaga udokumentowania wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. W rozpatrywanej sprawie ciężar udowodnienia pobytu w obozie spoczywał na skarżącym, bowiem wywodził on z tego faktu skutki prawne. W postępowaniu administracyjnym nawet jednak w tym wypadku gdy ciężar dowodu spoczywa na stronie, organ nie jest zwolniony od obowiązku dochodzenia prawdy obiektywnej (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Zakamycze 2000, s. 441-442). W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu organ tych obowiązków nie naruszył. Pismem z [...].08.2008 r. zwrócił się do skarżącego o uzupełnienie wniosku, m. in. poprzez wskazanie dowodów na okoliczność przebywania w obozie, z jednoczesnym wyjaśnieniem jakiego rodzaju dowody mogą potwierdzać działalność kombatancką lub doznane represje. Na prośbę skarżącego zawiesił też postępowanie administracyjne do czasu uzyskania dokumentów potwierdzających pobyt w obozie. Z akt sprawy wynika, że próby poszukiwania dowodów w postaci dokumentów okazały się bezowocne. Prawidłowo organ uznał, że oświadczeń W. L. i J. P. nie można uznać za wiarygodne, gdyż ich relacje nie mają charakteru bezpośredniego. Nie byli oni świadkami pobytu skarżącego w obozie karnym, a swoja wiedzę na ten temat czerpią z relacji samego zainteresowanego. Organ nie dołączył natomiast do akt niniejszej sprawy akt z postępowania toczącego się z wniosku E. L. o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Brak uznania tych dokumentów za dowody w niniejszym postępowaniu uniemożliwia powoływanie się na nie przy ocenie materiału dowodowego. To uchybienie procesowe nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy wobec braku przedstawienia dowodów na potwierdzenie pobytu skarżącego w obozie karnym, a w związku z tym nie zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Nie mogły też zostać uwzględnione zarzuty "podejrzliwego, nieżyczliwego i nieludzkiego" podejścia do sprawy, jako że są to okoliczności pozaprawne, a Sąd uprawniony jest do badania wyłącznie legalności zaskarżonego aktu. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja spełnia kryterium zgodności z prawem i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego, Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.