II SA/Rz 649/20
WyrokWSA w Rzeszowie2020-10-06
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Marcin Kamiński, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli złoży wniosek o zawieszenie prawa do emerytury?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do emerytury nie powinno automatycznie wykluczać możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Osoba pobierająca emeryturę, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powinna mieć możliwość wyboru między świadczeniami. Kluczowe jest złożenie wniosku o zawieszenie prawa do emerytury, co skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty i wyłącza negatywną przesłankę z ustawy o świadczeniach rodzinnych.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Wójt Gminy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na pobieranie przez skarżącą emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz brak możliwości wskazania daty powstania niepełnosprawności męża (art. 17 ust. 1b ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Marcin Kamiński WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2020 r. nr [...].
Przedmiotem skargi Z.S. (dalej w skrócie: "Skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej zwane: "SKO", "Kolegium") z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] wydana w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem T.S.
Wójt Gminy [...] po rozpoznaniu wniosku Sskarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad T.S. niepełnoprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] sierpnia 2011 r., wydane na stałe), decyzją z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] odmówił uwzględnienia zgłoszonego żądania.
Jako przyczynę odmowy wskazano fakt, że wnioskodawczyni pobiera emeryturę, zatem nie spełnia przesłanki dotyczącej rezygnacji z zatrudnienia i niepobierania świadczeń - art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111; zwana dalej u.ś.r.). Dodatkowo wskazano, że podstawą odmowy przyznania świadczenia jest fakt braku możliwości wskazania daty powstania niepełnosprawności, tj. brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r.
Z.S. zaskarżając odwołaniem decyzję Wójta zawnioskowała o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznani. Podkreśliła, że otrzymywana emerytura jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego, przy takim samym zakresie sprawowania opieki. Zarzuciła, że organ nie uwzględnił obecnej linii orzeczniczej sądów, która wskazuje że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie może naruszać konstytucyjnej zasady równości, a różnicowanie opiekunów osób niepełnosprawnych jest sprzeczne z prawem.
SKO, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia 14 kwietnia 2020 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu stwierdzono, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od stwierdzenia warunków określonych w u.ś.r. Wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w tym przypadku świadczenia emerytalnego, wyklucza możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odwołująca ma przyznane świadczenie emerytalne, to zaś uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kolegium zaznaczyło, że Odwołująca nie wykazała związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w art. 17 u.ś.r.. Wnosi bowiem o zniwelowanie niekorzystnej różnicy między wysokością otrzymywanej emerytury a kwotą świadczenia.
Skarżąca nie zgodziła się z wydanym rozstrzygnięciem i skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię polegającą na pominięciu wykładni systemowej, celowościowej i funkcjonalnej, co powoduje, że ww. przepisy są niezgodne z konstytucyjnymi zasadami równości i sprawiedliwości społecznej w zakresie w jakim uznają, że ustalone prawo do emerytury pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wobec powyższych zarzutów Skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy należnym świadczeniem a pobieraną emeryturą.
W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zaprezentowane
w kwestionowanej decyzji i zawnioskowało o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona, przede wszystkim z przyczyn które Sąd dostrzegł z urzędu.
Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej P.p.s.a.).
Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto Sąd na podstawie art. 135 p.p.s.a. uprawniony jest stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Organy obu instancji swe decyzje o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek strony skarżącej oparły na literalnej treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje wnioskodawcy, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Ponadto przyznanie świadczenia, o jakim mowa w świetle powyższej regulacji wykluczone jest także w przypadku, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.
Zastosowana wobec Skarżącej regulacja prawna stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego (TK). Trybunał wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., o sygn. SK 2/17, orzekł, iż art. 17. ust. 5. pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, tj. od 8 lipca 2019 r.
W niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego przez Skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego było ustalenie, iż strona posiada prawo do emerytury, nie zaś do renty. Zatem skutki w/w wyroku TK nie odnoszą się przynajmniej wprost do sytuacji skarżącej wnioskodawczyni.
WSA zauważa, iż taki sposób rozstrzygania przez organy administracji o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego osób o ustalonym prawie do emerytury, jaki zaprezentowały w sprawie skarżącej Organy obu instancji, jest obecnie powszechnie podważany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Sąd w niniejszej sprawie opowiada się za stanowiskiem, iż prawo do emerytury nie może automatycznie (a limine) przekreślać możliwości ubiegania się przez opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrażonego w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przyjęty przez Organy obu instancji brak możliwości dokonania wyboru pomiędzy pozostającymi w kolizji świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego, skutkuje nierównym w świetle art. 32 ust. 1 Konstytucji RP traktowaniem tej grupy osób – opiekunów emerytów - oraz osób, którym ustawodawca pozostawił możliwość dokonywania wyboru pomiędzy prawem do świadczenia pielęgnacyjnego, a możliwością niepodejmowania zatrudnienia lub też dokonania aktu rezygnacji z zatrudnienia oraz osób uprawnionym do więcej niż dwóch świadczeń o jakich mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., także uprawnionym do podejmowania wyboru w przypadku zbiegu wymienionych w tym przepisie świadczeń. Innymi słowy, osoby pobierające prawo do emerytury i to niekiedy w znacznie niższej wysokości niż świadczenie pielęgnacyjne, ze względu na art. 32 Konstytucji RP, również powinny posiadać możliwość wyboru korzyści socjalnych pomiędzy wykluczającymi się świadczeniami z systemu zabezpieczenia społecznego (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2020 r., o sygn. I OSK 650/20, LEX).
Zdaniem Sądu, nie można doszukać się żadnych racjonalnych powodów, które usprawiedliwiałyby odstąpienie od możliwości przeprowadzania przez opiekunów - emerytów wyboru pomiędzy pozostającymi w kolizji świadczeniami, w sytuacji gdy takiego wyboru mogą dokonywać w świetle art. 27 ust. 5 u.ś.r. osoby znajdujące się podobnej sytuacji życiowej. Na opiekunach - emerytach spoczywa prawny i moralny obowiązek sprawowania stałej opieki na bliskimi członkami ich rodzin, zaś władze publiczne mocą art. 69 Konstytucji RP są zobowiązane do niesienia pomocy w zabezpieczeniu egzystencji osób niepełnoprawnych. Dlatego organy administracji powinny wspierać opiekunów w ich staraniach opiekuńczych, umożliwiając na podstawie obowiązujących rozwiązań proceduralnych i materialnych, rozważenie rezygnacji z wypłaty emerytury, na rzecz uzyskania korzystniejszego finansowo świadczenia pielęgnacyjnego.
WSA w odniesieniu do tej kluczowej kwestii, nie podziela stanowiska wyrażonego w skardze oraz w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych, polegającego na odmowie zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w celu jednoczesnej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości stanowiącej różnicę między wysokością emerytury netto (pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne), a ustawową wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie tego stanowiska, nie tylko naruszałoby istotnie treść powołanej wyżej regulacji prawnej, czy również przepisu u.ś.r. określającego na "sztywno" wysokość świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 3 u.ś.r.), ale w dalszej perspektywie skutkowałoby negatywnymi konsekwencjami dla samego opiekuna. Wyrównawczy charakter decyzji będzie powodować poważne wątpliwości, co do zachowania zasady równości, ale przede wszystkim trudności w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia kompensowanego bieżącą wysokością uzyskiwanej emerytury, np. w sytuacji otrzymania tzw. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe, nie wspominając już o ewentualności waloryzacji wysokości emerytury i w konsekwencji konieczności dokonywania kolejnych modyfikacji decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjęcie takiego rozwiązania problemu opiekunów emerytów skutkuje wprowadzeniem do porządku prawnego nowego świadczenia, a mianowicie wyrównawczego świadczenia pielęgnacyjnego (por. S. Nitecki, Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną emeryturą a kwotą tego świadczenia. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z 8 stycznia 2020 r. I OSK 2392/19, Samorząd Terytorialny 2020 r., nr 7-8, s. 180 i nast.).
W świetle art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 53; zwana dalej u.e.r.f.u.s.), prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Skład orzekający WSA w pełni akceptuje i uznaje za własne stanowisko WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Po 808/19, z dnia 23 stycznia 2020 r., o sygn. IV SA/Po 824/19, z dnia 16 stycznia 2020 r. o sygn. IV SA/Po 982/19, WSA w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r., o sygn. II SA/Rz 1265/19, oraz wyrażone w wyrokach NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. I OSK 254/20, i z 27 maja 2020 r., sygn. akt 2375/19, dostępne w LEX oraz CBOSA, oparte na trafnej tezie, iż emerytura jest prawem niezbywalnym, ale z powodów wywiedzionych wyżej trzeba przyjąć, że zawieszenie tego prawa na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., wyłącza negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w postaci prawa do emerytury.
Na podstawie tych unormowań należy uznać, iż opiekun - emeryt ma prawo dokonać wyboru pomiędzy świadczeniami z sytemu zabezpieczenia społecznego pozostającymi w kolizji, analogicznie do rozwiązania przyjętego przez ustawodawcę w art. 27 ust. 5 u.ś.r., czy również innych podobnych w swej istocie regulacjach prawnych. Dlatego organ realizując treść art. 79a K.p.a. winien przed wydaniem decyzji w sprawie wskazać stronie przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego zależne od niej, w postaci decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury. Warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zależnym od strony w rozumieniu wspomnianego wyżej art. 79a K.p.a., jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego z wykluczających się świadczeń. Sąd rozpoznający niniejszą skargę akcentuje, że emerytura jest prawem, które uznaje się za niezbywalne. Pomimo braku tej możliwości, nie można jednak pomijać, iż art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., stanowi wyraźnie o możliwości zawieszenia prawa do m.in. emerytury na wniosek uprawnionego, bez konieczności jego szczegółowego uzasadniania. Zawieszenie prawa na wniosek zainteresowanego jest instrumentem oddanym świadczeniobiorcy po to, by mógł go wykorzystać w celu podwyższenia swego świadczenia w przyszłości lub do osiągnięcia innych celów pozaubezpieczeniowych (zob. Jędrasik-Jankowska Inetta. Art. 103. W: Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, [w:] Prawo do emerytury z ubezpieczenia i zabezpieczenia społecznego. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, wyd. II. Wolters Kluwer Polska, 2019.). Według Sądu, takim celem może być także potrzeba zniesienia negatywnej przesłanki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustawodawcy konstruującemu negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci emerytury, chodziło o wykluczenie sytuacji pobierania przez opiekuna w tym samym czasie dwóch świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego o tym samym przeznaczeniu, czyli mających dostarczać uprawnionemu środków utrzymania. Decyzja o zawieszeniu emerytury, która będzie skutkować wstrzymaniem wypłaty związanych z tym środków, skutecznie eliminuje zagrożenie kumulowania świadczeń i tym samym nadużywania prawa do zabezpieczenia społecznego.
Zawieszenie prawa do emerytury należy traktować jako zdarzenie materialnoprawne, powodujące ustanie zasadniczych skutków posiadania przez osobę danego prawa. Nie sposób nie przyjąć, aby "zawieszenie prawa do emerytury" (i oczywiście wstrzymanie jej wypłaty) uznawać jako odpadnięcie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wniosek ten jest tym bardziej uprawniony, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. dotyczy kolizji pomiędzy nie tyle samym materialnym prawem do emerytury (jako takim) a świadczeniem pielęgnacyjnym, ale przede wszystkim z realizacją tego pierwszego w postaci wypłaty emerytury.
Z tych przyczyn, orzekające w sprawie Organy winny były w toku postępowania administracyjnego skutecznie poinformować stronę o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o wstrzymaniu jej wypłaty oraz wezwać do złożenia wymaganych dokumentów stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. Tego niezbędnego do zachowania zasady równości działania Organy nie przeprowadziły, choć obowiązek informowania stron o istotnych dla nich okolicznościach prawnych wynika z art. 9 oraz z art. 79a § 1 K.p.a. Organy wbrew treści tych przepisów nie poinformowały Skarżącej o prawie do zawieszenia emerytury skutkującego wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji w tym zakresie, czyli przesłanek zależnych od strony, które umożliwiałyby uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego.
To zaniechanie skutkowało więc przedwczesną odmową przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia i uzasadniało uchylenie przez Sąd decyzji z powodu naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym w administracji w postaci art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. w związku z przepisami ustawy, wyposażającymi opiekuna osoby niepełnosprawnej w prawo domagania się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., poprzez zniesienie ustawowej przesłanki wykluczającej świadczenie pielęgnacyjne w wyniku zawieszenia prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s.
Organ pierwszej instancji swe negatywne dla strony rozstrzygnięcie umotywował wystąpieniem negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci posiadania prawa do emerytury – art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. – oraz tym, że niepełnosprawność męża skarżącej nie powstała w okresie dzieciństwa – art. 17 ust. 1b u.ś.r. Na tym etapie nie badano kwestii podstawowej dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest niewątpliwie niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organ odwoławczy stwierdza w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że skarżąca nie wykazuje związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a wykonywaniem opieki. Kolegium opierając swą decyzję na tym stwierdzeniu nie dostrzegło jednak, że w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy Strona nie tylko wyraża niezadowolenie z powodu niezapewnienia jej prawa wyboru, ale pisze wyraźnie, iż niepełnosprawny mąż wymaga codziennej opieki przez co nie może ona podjąć dodatkowej pracy. Motywy SKO dotyczące przeszkód w podejmowaniu pracy zarobkowej z powodu wieku opiekuna, nie mają żadnego oparcia w prawie, skoro osoba pobierająca emeryturę może bez przeszkód podejmować zatrudnienie. De lega lata status emeryta nie dyskwalifikuje opiekuna z prawa do podjęcia ponownego zatrudnienia u dotychczasowego bądź innego pracodawcy. Podjęcie zatrudnienia może jedynie wpływać na zawieszenie prawa do emerytury lub zmniejszenie kwoty wypłacanych świadczeń, co odbywa się na zasadach określonych w art. 103a, art. 104 ust. 3-4 u.e.r.f.u.s. Zatem nie jest uprawnione wnioskowanie Organu odwoławczego o braku możliwości podejmowania pracy zarobkowej przez osobę w wieku uprawniającym do uzyskania emerytury.
W odniesieniu do zagadnienia niepodejmowania pracy zarobkowej przez emeryta ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne, w przytoczonych wyżej orzeczeniach WSA w Poznaniu zasadnie podkreśla, iż dla opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy pobierają emerytury, złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z ewentualnością pozostania przez pewien okres bez środków do życia, bowiem wznowienie wypłaty zgodnie z art. 135 ust. 1 u.e.r.f.u.s. następuje nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty. Ponadto, wiąże się to również z uzasadnioną obawą czy świadczenie pielęgnacyjne w ogóle zostanie przyznane, z uwagi na konieczność wykazania okoliczności wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Dlatego na Organach przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty, będzie ciążyć obowiązek ustalenia czy w realiach tej konkretnej sprawy wezwanie o jakim mowa, jest w ogóle celowe, a więc czy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub zrezygnowała z niego w celu sprawowania ciągłej lub długotrwałej opieki nad swym mężem.
Reasumując, pominięcie przez orzekające w sprawie Organy przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a emeryturą mogło mieć istotny wpływ na ustalony wynik sprawy, zaś uzyskanie wieku emerytalnego nie uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Naruszenie art. 9, art. 79a § 1 K.p.a. w zw. z art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s., nie pozwalało na zastosowanie wobec skarżącej przepisu art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a u.ś.r. i odmowę uwzględnienia jej wniosku, co z kolei uzasadnia uchylenie decyzji Organów obu instancji na podstawie art. 134 § 1, art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu wniosku strony, aby nie narażać jej na ewentualnie zbędne zawieszenie prawa do emerytury, należało będzie w pierwszej kolejności ustalić, czy wnioskodawczyni poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do emerytury spełnia pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 u.ś.r. Zauważyć tu należy, iż podany przepis nie ustala czasu w jakim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej powinna nastąpić. Świadczy to o tym, że wymagana prawem rezygnacja może nastąpić w każdym czasie poprzedzającym złożenie wniosku. W przypadku uznania, że przesłanek z art. 17 ust.1 u.ś.r. wnioskodawczyni nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wezwanie do nadesłania decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury, jako zbędne i jednocześnie grożące stronie niepotrzebnymi konsekwencjami finansowymi, nie powinno być do niej kierowane. Te okoliczności winny jednocześnie znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym oraz w uzasadnieniu ponownie wydanych decyzji.
Jednocześnie Sąd stwierdza nieprawidłowe zastosowania przez Wójta art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K. 38/13, podważył konstytucyjność zawartej w tym przepisie normy prawnej, wskazując jednoznacznie, że powyższa regulacja różnicując prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodna z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ponieważ przepis ten w podanym zakresie został uznany przez Trybunał za niezgodny z ustawą zasadniczą, to nie można było odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na okoliczności związane z datą powstania niepełnosprawności męża Skarżącej. Stanowiło to naruszenie przepisów prawa materialnego w sposób, który miał istotny wpływ na wynik postępowania przed Wójtem – art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.. Organ I instancji ponownie rozstrzygając w sprawie zobligowany będzie do uwzględnienia w całości tego stanowiska WSA, która oparta jest na utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych – art. 153 P.p.s.a.
O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na ich brak – art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło