II SA/Rz 65/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi P. N. s. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego -skargę oddala- Przedmiotem skargi P. N. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej również: "SKO" lub "Kolegium") z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], wydana w przedmiocie zasiłku celowego. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano w oparciu o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskiem z dnia 12 września 2014 r. P. N. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na opłacenie kosztów odpisów z akt sądowych w kwocie 158 zł oraz dwóch kursów szkoleniowych w kwotach 358,80 zł i 418,60 zł. Uzasadniając wniosek wskazał na konieczność uzyskania nowych kwalifikacji zawodowych oraz potrzebę pozyskania kopii dokumentów dla potwierdzenia swojej niewinności. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Prezydent odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Skarżący odbywa bowiem karę pozbawienia wolności, co w myśl art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm., dalej: "u.p.s.") wyklucza możliwość przyznania mu świadczeń z pomocy społecznej. Nie zgadzając się z wydaną decyzją P. N. wniósł od niej odwołanie. Podał, że pozbawienie osoby odbywającej karę w zakładzie karnym możliwości ubiegania się o świadczenia pomocy społecznej stanowi złamanie konstytucyjnego zakazu dyskryminacji ze względu na sytuacje prawną. Po rozpatrzeniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje Prezydenta Miasta [...], w całości podzielając stanowisko organu I instancji. Osoby odbywające karę pozbawienia wolności mają zapewnione wyżywienie, odzież oraz odpowiednie warunki mieszkaniowe, a zatem są zwolnione z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych. Nie ma zatem przesłanek do udzielania im dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej. We wniesionej skardze P. N. wniósł o poddanie kontroli zaskarżonej decyzji SKO, powtarzając zarzuty sformułowane we wniesionym wcześniej odwołaniu. Wielokrotnie zwracał się do różnych podmiotów z wnioskiem o zatrudnienie, jednakże podmioty te nie wyraziły woli podjęcia z nim współpracy. Tym samym został pozbawiony dochodów i nie jest w stanie zapewnić środków do życia swojej rodzinie, a zatem jego wola w poszerzaniu kwalifikacji zawodowych winna otrzymać wsparcie ze strony organów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jako oczywiście niezasadna, została przez Sąd oddalona. W pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego wydana w oparciu o art. 39 ust. 1 u.p.s. Przepis ten stanowi wyraźnie, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Stan faktyczny w niniejszej sprawie został ustalony przez organy administracji obu instancji w myśl reguł obowiązujących dla procedury administracyjnej – art. 7 i 77 K.p.a. SKO w sposób prawidłowy zinterpretowało jako i zastosowało w niniejszej sprawie przepis art. 13 ust. 1 u.p.s., który wyklucza z kręgu osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej, zarówno pieniężnych jak i niepieniężnych, osoby odbywające karę pozbawienia wolności. To wyłączenie nie odnosi się jedynie do osób odbywających tą karę w systemie dozoru elektronicznego (art. 13 ust. 1 i 1a u.p.s.). Nie podlega kwestii, iż skarżący jest osobą odbywającą karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym, nie zaś w systemie dozoru elektronicznego. Jego potrzeby socjalne są w całości zaspokajane przez zakład karny, na co słusznie zwróciło uwagę SKO w treści swej decyzji. Wobec tego bezwzględnie wiążąca treść art. 13 ust. 1 u.p.s. nie pozwalała organom pomocy społecznej zadośćuczynić żądaniu strony skarżącej. Do odmowy objęcia skarżącego pomocą społeczną przekonuje również zasada pomocniczości wyrażona w art. 2 ust. 1 u.p.s. Wydanie decyzji uwzględniającej zgłoszone żądanie, naruszałaby powyższe normy prawa materialnego i to w sposób rażący. WSA nie dostrzegł jakiejkolwiek sprzeczności art. 13 ust. 1 u.p.s. z normami wyższego rzędu, co zarzucała strona skarżąca. Skład orzekający w pełni podziela w tym miejscu stanowisko NSA wypowiedziane w wyroku z dnia 15 maja 2008 r. o sygn. I OSK 1223/07, LEX nr 499758, iż odmienność sytuacji prawnej osób osadzonych w zakładach karnych oraz zapewnienie im uprawnień pozwalających na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych sprawia, że wyłączeniu ich z kręgu osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej przewidzianemu w art. 13 ust. 1 u.p.s. nie można postawić zarzutu naruszenia art. 67 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 2 Konstytucji RP. Przyjęcie sposobu interpretacji powyższych regulacji jaką proponuje skarżący oznaczałoby nieuprawnione polepszenie sytuacji osób osadzonych w zakładach karnych w stosunku do innych osób nie odbywających kary pozbawienia wolności a wymagający wsparcia ze strony podmiotów publicznych. Osoby odbywające karę pozbawienia wolności nie tylko korzystałyby z opieki socjalnej zapewnianej przez zakłady karne, ale równolegle miałyby prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Na takie zróżnicowanie nie można wyrazić zgody, tym bardziej, że przyczyna osadzenia w zakładzie karnym tkwi w popełnieniu przez skarżącego czynu zabronionego. Reasumując, SKO utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego nie dopuściło się naruszenia zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Tym samym żaden z zarzutów skargi nie okazał się zasadny. Sąd realizując swe obowiązki w zakresie art. 134 p.p.s.a. także nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby wykorzystanie kompetencji kasacyjnych w postaci stwierdzenia nieważności czy uchylenia zaskarżonej decyzji. Wyżej przedstawione względy zadecydowały o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.